Với tựa đề trên, tờ Nhân dân nhật báo Trung Quốc số ra ngày 19-3 có bài viết phân tích và nhận định các tuyên bố xung quanh vấn đề cấm vận và không cho Iran xuất khẩu dầu của Mỹ.

Các thông tin liên quan đến vấn đề hạt nhân ở Iran ngày càng nóng lên và điều được dư luận chú ý hơn cả là các tuyên bố liên quan đến dầu mỏ từ cả hai phía Mỹ – Iran. Mỹ liên tục gây sức ép, yêu cầu HĐBA LHQ buộc Iran ngưng làm giàu uranium, nếu không sẽ cấm vận kinh tế, không cho xuất khẩu dầu.

Iran chẳng những không e ngại mà còn tuyên bố nếu cần thiết sẽ có thể giảm, thậm chí ngưng sản xuất và xuất khẩu dầu. Như vậy, cả hai đều dùng tới dầu mỏ như một loại vũ khí để uy hiếp đối phương. Các chuyên gia năng lượng Trung Quốc nhận định rằng, “vũ khí dầu mỏ” như con dao hai lưỡi, khi dùng tới sẽ làm cả hai phía đều thương tổn. Vì sao lại như thế?

Về phía Mỹ, giá dầu trong 1 năm trở lại đây tăng giá nhanh chóng. Nguyên nhân chính là do tình hình chính trị bất ổn; thiên tai dữ dội tại các khu vực, quốc gia sản xuất dầu mỏ; lượng dự trữ dầu không cao; các nhà đầu tư, lái buôn thừa cơ đẩy giá dầu lên…

Tổ chức các nước xuất khẩu dầu (OPEC) cho biết, nếu Iran ngưng xuất khẩu dầu thì họ chỉ có thể sản xuất bổ sung thêm 2 triệu thùng/ngày (tức mỗi ngày thiếu khoảng 0,5 triệu thùng), việc thiếu hụt nguồn cung cấp dầu trong thời gian ngắn là không thể tránh khỏi, giá dầu lúc đó sẽ tăng tới 100 USD/thùng, kinh tế Mỹ nói riêng và kinh tế thế giới nói chung sẽ bị ảnh hưởng mạnh.

Về phía Iran, kinh tế nước này chủ yếu dựa vào dầu mỏ, 80 % nguồn tài chính chính phủ lấy từ xuất khẩu dầu. Số liệu mới nhất của Bộ Năng lượng và dầu mỏ Iran cho thấy, năm 2005 Iran xuất khẩu 55 tỷ USD dầu mỏ, chiếm 1/4 tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Hầu hết các ngành công nghiệp ở Iran đều nhập khẩu máy móc, thiết bị thông qua trao đổi dầu mỏ, nếu ngưng xuất khẩu dầu có thể khiến tỷ lệ thất nghiệp và lạm phát gia tăng, ảnh hưởng xấu tới uy tín của chính phủ.

Tờ Financial Times (Anh) số ra ngày 18-3 đưa tin về một số động thái mới nhất liên quan đến vấn đề dầu mỏ Iran là các tập đoàn dầu mỏ quốc tế đã bắt đầu lảng tránh đàm phán hoặc tạm ngưng các dự án trị giá hàng tỷ USD tại Iran, vì lo sợ bế tắc ngoại giao về chương trình hạt nhân của Iran có thể dẫn tới lệnh cấm vận đối với nước này.

Công ty khí đốt BG có trụ sở tại Anh, đã tiến hành các cuộc thảo luận sơ bộ với Iran hồi năm ngoái về việc tham gia một dự án khí đốt hóa lỏng, nhưng nay đã từ bỏ nỗ lực thúc đẩy dự án này. Hãng Sasol của Nam Phi cũng đã từ bỏ việc thảo luận với Iran về dự án xây dựng nhà máy hóa lỏng khí đốt.

Các công ty của châu Âu như Shell (liên doanh năng lượng Anh-Hà Lan) và hãng Total của Pháp vẫn tiến hành thương lượng với Iran về các dự án khí đốt hóa lỏng, nhưng họ chưa đưa ra cam kết đầu tư những khoản tiền lớn chừng nào tình hình chính trị quanh vấn đề hạt nhân của Iran còn căng thẳng.

Việt Anh