Tháng 12-2006, bão số 9 (Durian) quét vào các tỉnh ven biển Nam bộ, trong đó có huyện Cần Giờ (TPHCM). Thiệt hại về người và nhà cửa thật nặng nề do người dân Nam bộ chưa có kinh nghiệm chống bão, thậm chí có người còn chạy ra “xem” bão. Thiếu hiểu biết về bão nên có 2 người ở TPHCM chết trong cơn bão này do nửa đêm lẻn ra biển và bị sóng cuốn trôi. Trước đó, bão số 5 (Linda) bất ngờ xuất hiện tại biển Đông và đổ bộ nhanh vào đất liền, tàn phá hầu hết các tỉnh ven biển Nam bộ (tháng 11-1997), làm hàng ngàn người chết và mất tích. Thiệt hại quá lớn này cũng có nguyên nhân là ngư dân phía Nam không có nhiều kinh nghiệm đối phó với bão.
Năm 2005, thiệt hại do thiên tai trên 5.200 tỷ đồng. Năm 2006, con số này khoảng 19.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 2% GDP toàn xã hội. Thiệt hại do thiên tai không ngừng tăng lên khi ở miền Nam, cụ thể là vùng đồng bằng sông Cửu Long không còn là vùng đất an toàn với bão như nhiều người vẫn nghĩ. Thiên tai nói chung và lụt bão nói riêng diễn biến ngày càng phức tạp. Mùa mưa bão ngày càng sớm (như cơn bão số 1 hiện nay ở biển Đông) và kéo dài hơn đến cuối tháng 12 thay vì tháng 11, đường đi của bão cũng rất khó tiên lượng.
Miền Trung và miền Bắc có nhiều kinh nghiệm phòng chống lụt bão nên chỉ cần dự báo chính xác là thiệt hại được giảm nhẹ. Miền Nam lại thiếu yếu tố này. Ý thức phòng chống lụt bão của người dân phía Nam - ngay cả tại các TP lớn như TPHCM - chưa cao, cộng với việc số đông chưa có kiến thức về phòng chống bão nên thiệt hại càng nặng nề hơn. Do đó, nếu bão đổ bộ vào, TPHCM sẽ là nơi sẽ bị thiệt hại nặng nề nhất. Bởi lẽ, đây là địa bàn có dân số đông, TPHCM còn là nơi có nhiều kho tàng, nhà cửa san sát…
Điều đáng nói là do thiếu ý thức phòng chống lụt bão nên khi xây dựng nhà cửa, người dân ít chú ý đến các yếu tố an toàn khi bão xảy ra. Những người có kinh nghiệm chống bão đều băn khoăn khi nhìn mái tôn và các vật dụng trên nhiều nóc nhà tại TPHCM như bồn nước, ăng ten được gắn tạm bợ. Đấy sẽ là những thứ dễ gây sát thương cho người dân khi bão đến.
Những thiệt hại thời gian qua trong công tác phòng chống lụt bão không chỉ do thiên tai gây ra mà còn xuất phát từ sự chủ quan của con người, nhất là ở các tỉnh phía Nam. Lẽ ra việc phòng chống lụt bão không chỉ thực hiện khi mùa mưa bão đến. Ngay cả khi thiên tai qua đi, rất ít địa phương chú ý đến việc rút kinh nghiệm từ cơn bão để có thể giúp người dân ứng phó hiệu quả hơn với những cơn bão khác.
Nếu như khi bão xảy ra, yếu tố 4 tại chỗ (chỉ huy, lực lượng, phương tiện và hậu cần) là quan trọng thì yếu tố đóng vai trò hàng đầu là làm tốt công việc tuyên truyền cho người dân nâng cao ý thức phòng chống với các đợt tập huấn, diễn tập đối phó với nhiều tình huống (bão, lũ, triều cường, sạt lở) là việc cần phải thực hiện thường xuyên và nghiêm túc.
CÔNG PHIÊN
