Lãng phí đất đai, chia chác đất công, tình trạng thu hồi đất rồi… để đó, những bất cập trong công tác tái định cư, nạn quy hoạch “treo”, tất cả những vấn đề này đã được báo chí đặt ra với Bộ trưởng Bộ Tài nguyên – Môi trường Mai Ái Trực bên hành lang kỳ họp Quốc hội.

- Phóng viên: Thưa Bộ trưởng, qua thảo luận, nhiều đại biểu cho rằng hiện nay tình trạng sử dụng đất lãng phí quá phổ biến. Là người trực tiếp quản lý lĩnh vực đất đai, ông có thấy như vậy?

- Bộ trưởng MAI ÁI TRỰC: Đúng là hiện nay sử dụng đất còn quá lãng phí. Chúng ta thu hồi đất làm khu công nghiệp, các dự án đô thị…, nhưng rồi lại bỏ đó, không sử dụng. Điều đó ai cũng có thể nhìn thấy.

- Tại sao lại như vậy, thưa Bộ trưởng?

Bộ trưởng Mai Ái Trực.

- Nguyên nhân là sự cân đối giữa quy hoạch và các điều kiện để thực hiện quy hoạch đó có một khoảng trống.

- Nhưng thu hồi đất để… không sử dụng, trong khi người dân sống rất khổ vì chưa được tái định cư, trách nhiệm của các địa phương thế nào?

- Đất đai thu hồi rồi để đó thì dứt khoát phải có người chịu trách nhiệm. Chúng ta phải chỉ rõ khuyết điểm đó là của ai, ai chịu trách nhiệm thì mới khắc phục được.

- Thời gian qua, báo chí đã thông tin nhiều vụ chia chác đất công của một số quan chức địa phương. Bộ Tài nguyên - Môi trường có trách nhiệm gì trong vấn đề này?

- Chúng tôi có nhận được một số đơn thư khiếu nại tố cáo về vấn đề này. Theo Luật Khiếu nại tố cáo, Bộ Tài nguyên – Môi trường không có chức năng, nhiệm vụ giải quyết khiếu nại tố cáo. Nhưng theo pháp luật về thanh tra, thì chúng tôi có quyền. Vì thế, trong kế hoạch kiểm tra, thanh tra năm nay của bộ, chúng tôi có giảm bớt thanh tra theo kế hoạch, tăng cường thanh tra đột xuất.

- Nhiều đại biểu vẫn còn bức xúc về vấn đề thu hồi, giải tỏa, đền bù đất đai?

- Chúng tôi đã thấy được những bất cập trong công tác đền bù, giải tỏa, đặc biệt là qua đợt kiểm tra thi hành Luật Đất đai vào năm 2005. Chính vì thế, Bộ Tài nguyên – Môi trường đã phối hợp với Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành Nghị định 17, giải quyết khá cơ bản về chính sách đền bù, giải tỏa. Ví dụ: khi thu hồi đất trồng lúa của nông dân, giá đền bù là khoảng 100.000 đồng/m2, nhưng khi giao đất tái định cư (trước khi có Nghị định 17) thì người ta lại thu tiền sử dụng đất bằng giá đất ở, mà giá đất ở thì rất cao. Còn Nghị định 17 quy định: nếu đền bù là 100.000 đồng/m2, thì khi thu tiền sử dụng đất tái định cư cũng là 100.000 đồng/m2 cộng với mức đầu tư về hạ tầng hợp lý, chứ không phải thu tiền theo đất ở như trước.

- Trên thực tế, nhiều dự án đã thu hồi đất nhưng lại không thu xếp được nơi tái định cư. Trong thảo luận, có ĐBQH đề nghị: cần có một quy trình “cứng”, nghĩa là phải có chỗ tái định cư trước, tiếp đó là bồi thường, sau đó mới thu hồi đất để bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người dân. Bộ trưởng nghĩ sao?

- Bộ Tài nguyên - Môi trường đang hoàn chỉnh để trình Chính phủ một dự thảo nghị định về quy trình từ khâu lập quy hoạch, cho tới công bố quy hoạch, thu hồi đất, tái định cư… Nghĩa là sẽ có một quy trình cụ thể để các địa phương thực hiện.

- Có một vấn đề mà kỳ họp Quốc hội nào cũng nói là quy hoạch “treo”. Bộ trưởng có nghĩ đã đến lúc cần một biện pháp quyết liệt?

- Trong năm nay, tôi sẽ cho tiến hành kiểm tra về quy hoạch “treo”. Cụ thể là sẽ tiến hành kiểm tra, cần thiết thì thanh tra để thống kê cho được tình hình quy hoạch “treo” trong cả nước, ở từng địa phương diện tích quy hoạch “treo” là bao nhiêu, ở chỗ nào. Sau đó, chúng tôi sẽ lập 1 trang web để công khai toàn bộ thông tin này.

- Nếu chỉ dựa vào báo cáo của các địa phương thì số liệu sẽ không chính xác?

- Chúng tôi sẽ thiết lập nhiều kênh thông tin. Ngoài địa phương báo cáo, Bộ Tài nguyên – Môi trường sẽ đến kiểm tra. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng mở rộng cửa để tiếp nhận phản ánh của cán bộ, nhân dân. Người dân có thể gọi điện, gửi thư, gửi email cho tôi, phản ánh là địa phương báo cáo còn sót chỗ này, chỗ khác.

- Sau khi có đầy đủ thông tin về quy hoạch “treo” thì sẽ xử lý thế nào?

- Sẽ trình Thủ tướng xử lý theo thẩm quyền. Hoặc có chế tài như sau: quy hoạch sử dụng đất của địa phương đã được duyệt, nhưng qua kiểm tra thấy bị “treo” nhiều, Bộ Tài nguyên – Môi trường có thể kiến nghị Chính phủ tạm dừng quy hoạch sử dụng đất của địa phương đó để điều chỉnh.

- Như vậy có thể hình dung là sẽ xử lý dứt điểm được quy hoạch “treo”?

- Cố gắng đến tháng 6-2007 sẽ xử lý xong những tồn tại hiện nay. Còn nếu trong những quy hoạch sắp tới mà tiếp tục “treo” thì phải tiếp tục xử lý.

- Xin cảm ơn Bộ trưởng. 

NHÓM PV