Bàn tròn doanh nghiệp tháng 11-2004 đã mở đầu vào sáng 26-11 với đề tài khá bức xúc của ngành xuất bản, phát hành sách “Tìm đường xuất khẩu cho sách Việt Nam”. Tham dự tọa đàm có đại diện của hơn 20 NXB và các doanh nghiệp PHS.
Là đơn vị thường xuyên tham dự các hội chợ sách quốc tế, Công ty Văn hóa Phương Nam có khá nhiều kinh nghiệm về lĩnh vực này. Ông Trần Thức - Giám đốc Trung tâm Sách và Dịch vụ bản quyền của công ty bày tỏ nỗi buồn và sự thất vọng về sách Việt Nam tại các hội chợ sách quốc tế. Trong khi, một số nước trong khu vực có gian hàng bề thế với nhiều sản phẩm có thể sánh với nhiều nước trên thế giới thì quầy sách của Việt Nam lại buồn tẻ với dăm ba cuốn được dịch sang tiếng Anh từ lâu lắm, hoặc lưa thưa vài đầu sách tiếng Việt. Theo ông, Việt Nam có thị trường sách khá lớn với nhu cầu của vài triệu bạn đọc Việt Nam ở nước ngoài và một lượng lớn bạn đọc người nước ngoài muốn tìm hiểu về Việt Nam. Mặt khác, xuất khẩu sách còn là con đường để quảng bá hình ảnh Việt Nam.
|
|
|
Đại diện các NXB và các doanh nghiệp PHS tại buổi tọa đàm. |
Thị trường có cầu, nhưng tại sao chúng ta lại không xuất khẩu được sách ? Ngành sách của chúng ta thiếu hàng hóa để xuất khẩu bởi thiếu một chính sách đối ngoại mang tầm cỡ quốc gia, thiếu chủ động đầu tư, chọn lọc, dịch sách để xuất khẩu. Một doanh nghiệp cho biết, công ty của anh phải nhập cuốn “Ẩm thực Việt Nam” của Triệu Thị Chơi do một NXB Singapore xuất bản bằng tiếng Anh.
Bên ngoài có nhu cầu, trong nước không có sản phẩm đáp ứng, nên sách Việt Nam được giới thiệu ở nước ngoài manh mún, phần lớn do một vài cá nhân, tổ chức… vì vậy hình ảnh về Việt Nam rất phiến diện. Đại diện Fahasa bày tỏ: Nhu cầu xuất khẩu sách Việt Nam sang các nước: Australia, Nhật, Mỹ… khá cao như một số sách có đề tài: lịch sử, văn hóa, chiến tranh Việt Nam… bằng tiếng Anh, nhưng loại này rất hiếm. Sách hướng dẫn du lịch Việt Nam của chúng ta không có, nhưng loại sách này do nước ngoài xuất bản lại không được nhập vì nhiều lý do.
Chị Giang Lam - đại diện NXB Thông Tấn góp thêm một kinh nghiệm: Để phát hành được 3.000 cuốn sách ảnh “70 năm lịch sử Đảng Cộng Sản Việt Nam” bằng tiếng Anh cho một thư viện Singapore, NXB đã liên kết với một đơn vị phát hành của Singapore, in lại bìa sách có mã số phát hành quốc tế… bạn đọc nước ngoài hiện quan tâm đến một số sách ảnh: “Lịch sử Đoàn TNCS Việt Nam”, Bác Hồ, chiến thắng Điện Biên Phủ…
Cũng theo ông Trần Thức, về định hướng chung, chính sách của Nhà nước đã có phần thông thoáng nhưng khi tác nghiệp còn nhiều lúng túng. Việt Nam có Xunhasaba chuyên xuất nhập khẩu sách báo nhưng kim ngạch không được bao nhiêu. Để thâm nhập vào thị trường xuất khẩu sách chuyên nghiệp, chúng ta phải gia nhập mã quốc tế ISBN. Ông Trường An - Giám đốc công ty Vietbook - bức xúc với các vấn đề: Chúng ta chưa ý thức đầy đủ về sức mạnh của xuất khẩu sách; Việt Nam hầu như thiếu thông tin về thị trường sách quốc tế, chưa tổ chức tìm hiểu nhu cầu của bạn đọc quốc tế về sách Việt Nam;
Hàng năm, Nhà nước có giải thưởng cho xuất khẩu gạo, xuất khẩu dệt may… nhưng chưa quan tâm đến xuất khẩu sách; Trong giao dịch sách, bản quyền giữa các NXB trong nước với NXB nước ngoài, chúng ta cũng chưa có thông lệ và Nhà nước có ý kiến gì về vấn đề này ?; Dự thảo Luật Xuất bản quy định chỉ có doanh nghiệp Nhà nước mới được xuất nhập khẩu sách báo, các doanh nghiệp muốn xuất nhập sách đều phải ủy thác, như vậy là không bình đẳng.
Là một cơ quan trực tiếp xuất nhập khẩu sách báo, Xunhasaba cũng gặp nhiều khó khăn. Chị Lê Thị Thanh Thọ - Trưởng phòng xuất khẩu sách báo của công ty cho biết: Bạn đọc của sách Việt Nam ở nước ngoài phần lớn là khách lẻ, hiện nay rào cản lớn nhất cho việc xuất khẩu sách là cước phí (cước phí Việt Nam đắt nhất thế giới): Một tờ báo khoảng 60g gởi đi Mỹ mất 17.000 đồng tiền cước, gởi bảo đảm mất thêm 20.000 đồng, 1 kg sách cước phí hơn 10 USD.
Cho nên bạn đọc dù yêu mến Việt Nam nhưng nhiều khi cũng phải chối từ. Chị đề xuất: Nhà nước cần đầu tư cho tiếp thị sách Việt Nam. Hàng năm, Xunhasaba đều dự Hội chợ sách quốc tế với chi phí gian hàng do Hội Hữu nghị Đức - Việt tài trợ, cán bộ đi công tác theo chế độ nhà nước, tiết kiệm lắm cũng tốn mỗi người 2000 EUR/người. Mỗi lần đi, cước phí hành lý đều nhường để mang sách. Tại hội chợ, người ta chỉ tiếp thị, còn mình thì tranh thủ bán sách đề bù chi phí...
Theo ông Nguyễn Văn Phước - Giám đốc Công ty Sáng tạo Trí Việt: “Việt Nam cần có đại diện ở các nước để tiếp thị, giao dịch xuất khẩu sách. Cách đây 8 năm, một số NXB ở California (Mỹ) mua sách và thiếu nợ 3.000 USD, chúng tôi phải đòi trong suốt 8 năm. Để xuất khẩu sách đi vào chuyên nghiệp, chúng ta nên có hai cơ chế giá cho sách trong nước và sách xuất khẩu: Hiện nay, một số đối tác mua sách với giá nội địa nhưng bán sách ra bên ngoài bằng tiền USD với giá rất cao, nên cả người mua lẫn người làm sách đều chịu thiệt thòi…”.
VIỆT HÀ | 
