Chính phủ vừa họp bàn lấy ý kiến để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết về giao dịch nhà ở có yếu tố nước ngoài được xác lập trước ngày 1-7-1991. Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Uông Chu Lưu, đa số các thành viên Chính phủ đã đồng ý với bản dự thảo nghị quyết có nội dung khá “thoáng” là ưu tiên trả lại nhà ở cho những người muốn trở về quê hương.
Hiện nay, một khối lượng nhà ở khá lớn của tư nhân đang nằm trong “khoảng trống” của pháp luật: chưa được tham gia thị trường bất động sản, không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và ngay cả việc sửa chữa, nâng cấp cũng chưa được phép. Đó là những nhà ở có liên quan đến những cá nhân hiện đang ở nước ngoài, được xác lập từ trước tháng 7-1991.
 |
|
Nhiều khu nhà mới mọc lên phục vụ nhu cầu giải quyết chỗ ở cho người dân TPHCM. Ảnh: H.A.T. |
Do chưa có văn bản hướng dẫn xử lý thống nhất nên thời gian qua, mỗi địa phương có cách xử lý rất khác nhau đối với các loại nhà ở này. Theo UBND TPHCM, thành phố đã bán hóa giá nhiều nhà tư nhân có đồng sở hữu mà chủ nhà đang ở nước ngoài.
Tiền thu được, thành phố chia cho đồng sở hữu trong nước, còn lại gửi vào ngân hàng để chờ sở hữu nước ngoài về nhận. Một số địa phương khác do khó khăn về nhà ở đã mạnh dạn giao, bán.
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Uông Chu Lưu, qua khảo sát và phân tích báo cáo của khoảng 20 địa phương như Hà Nội, TPHCM, Cần Thơ, Hải Phòng, Lạng Sơn, Bà Rịa - Vũng Tàu, Đà Nẵng…, phần lớn các địa phương vẫn án binh bất động chờ có chính sách mới giải quyết. Riêng tòa án cũng từ chối thụ lý những vụ tranh chấp nhà ở tư nhân có yếu tố nước ngoài.
Do tính chất nhạy cảm và phức tạp của vấn đề nên khi Bộ Tư pháp lấy ý kiến về cách giải quyết, có rất nhiều ý kiến khác nhau, thậm chí trái ngược nhau. Tuy nhiên, theo một cán bộ Văn phòng Chính phủ, đến thời điểm này, các bộ, ngành và địa phương đã thống nhất với nhau ở một điểm: mở rộng vòng tay đón những người muốn về quê hương, nguồn cội. Điều này đã được cụ thể hóa trong dự thảo nghị quyết. Bên cho thuê nhà ở, cho mượn, cho ở nhờ, hay ủy quyền quản lý nhà khi đang ở nước ngoài mà có nhu cầu lấy lại nhà thì được lấy lại nhà ở.
Cụ thể, trường hợp chủ nhà là người Việt Nam định cư ở nước ngoài được lấy lại nhà và được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở. Đó là những người thuộc diện có công đóng góp với đất nước, được hưởng chế độ ưu đãi do có công với cách mạng; người về đầu tư lâu dài ở Việt Nam; nhà văn hóa, khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực kinh tế – xã hội có nhu cầu về hoạt động thường xuyên tại Việt Nam.
Trường hợp không thuộc đối tượng trên chỉ được hưởng giá trị nhà ở trong vòng 5 năm, kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực. Ngoài ra, người Việt Nam định cư ở nước ngoài nếu đáp ứng đủ một số điều kiện sẽ có quyền bán, đổi, tặng, ủy quyền quản lý và sửa chữa, nâng cấp nhà ở. Quy định này đã được 23/26 thành viên Chính phủ tán thành.
Bộ trưởng Uông Chu Lưu cũng cho biết, giao dịch dân sự về nhà ở giữa cá nhân với cơ quan, tổ chức được giải quyết theo hướng: nếu nhà ở đang được cơ quan, tổ chức trong nước sử dụng sẽ thỏa thuận với bên cho thuê (đang ở nước ngoài) để giải quyết. Nếu bên cho thuê nhà đang định cư ở nước ngoài mà nhà cho thuê đang được cá nhân trong nước sử dụng thì cá nhân này sẽ thỏa thuận giải quyết trực tiếp với người cho thuê ở nước ngoài.
Phương thức trả nhà ở giữa cơ quan, tổ chức với cá nhân có thể thực hiện theo cách: trả nhà mà cơ quan tổ chức đang quản lý bằng nhà khác, trả bằng tiền hoặc đổi đất khác. Riêng quy định về chia thừa kế nhà ở có đồng thừa kế ở nước ngoài, có 25/26 thành viên Chính phủ nhất trí chia thừa kế cho đồng thừa kế đang ở nước ngoài.
Như vậy, tới đây, khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua, những rắc rối về nhà ở có yếu tố nước ngoài sẽ được giải quyết. Thị trường bất động sản sẽ có thêm một lượng hàng hóa khá lớn. Quan trọng hơn, những người Việt Nam ở nước ngoài muốn về góp sức, xây dựng quê hương sẽ được tạo điều kiện sớm an cư để lạc nghiệp.
NAM QUỐC
| 
