Sau một tháng thực hiện, Công ước Berne (có hiệu lực tại Việt Nam từ 26-10) đã phát sinh khá nhiều vấn đề bất cập. Một trong những vấn đề phức tạp nhất là giải quyết như thế nào với các tác phẩm văn học – nghệ thuật được bảo hộ trong thời hạn chuyển tiếp.
Ngày 26-11, tại Hà Nội, Cục Bản quyền Tác giả Văn học - Nghệ thuật đã có cuộc họp với các cơ quan liên quan về một số hướng dẫn cụ thể thực hiện Công ước Berne. Phát biểu tại cuộc họp, ông Vũ Mạnh Chu, Cục trưởng Cục Bản quyền cho biết: Ngày 16-7-2004, Cục Bản quyền đã có Công văn số 163/BQTGVHNT-QLBQ thông báo về việc Việt Nam gia nhập Công ước Berne - Bảo hộ các tác phẩm Văn học và Nghệ thuật gửi các cơ quan có liên quan. Chúng tôi đưa ra thông tin trước 3 tháng để các tổ chức cá nhân chủ động triển khai những công việc cần thiết, trong đó lưu ý việc tiêu thụ sản phẩm.
Tuy nhiên, thời gian 90 ngày để giải quyết tất cả những tồn đọng quả thực quá ngắn ngủi. Quy định này thể hiện quyết tâm cao của Việt Nam trong việc hội nhập quốc tế, tạo thuận lợi cho việc gia nhập WTO. Mặt khác, các sản phẩm trước đó đến thời điểm công ước có hiệu lực cũng phải chấm dứt lưu hành trên thị trường dưới bất kỳ hình thức nào.
Rõ ràng, điều đó sẽ gây thiệt hại cho các cá nhân, tổ chức đã khai thác, sử dụng, kinh doanh tác phẩm của các quốc gia thành viên công ước trước đó. Một vấn đề nữa nổi lên trong cuộc họp là giữa Cục Bản quyền, Cục Biểu diễn Nghệ thuật, Cục Xuất bản, Cục Điện ảnh vẫn chưa đi đến thống nhất một tổ chức quản lý tập thể cho việc cấp phép bản quyền tác giả.
Ông Vũ Mạnh Chu cho biết: hầu hết các quốc gia đều ấn định thời gian chuyển tiếp phù hợp: Trung Quốc là 12 tháng, Thụy Điển 36 tháng…
Theo Dự thảo hướng dẫn thực hiện Công ước Berne, khi tham gia Công ước Berne, Việt Nam phải tính đến việc cân bằng lợi ích của các cá nhân, tổ chức khai thác, sử dụng, kinh doanh tác phẩm và công chúng tiêu dùng Việt Nam. Đồng thời, cũng phải cân bằng lợi ích của chủ sở hữu các tác phẩm thuộc diện bảo hộ theo Công ước Berne của các quốc gia thành viên Công ước Berne.
Đặc biệt, phải có một lộ trình chuyển tiếp phù hợp để bảo đảm lợi ích của công chúng và các nhà khai thác bản quyền đối với các tác phẩm đã được sản xuất từ việc sử dụng tác phẩm của các nước thành viên Công ước Berne.
Từ thực tế trên, trước ngày 26-10, Cục Bản quyền đã đưa ra 3 phương án như sau: Không quy định thời gian chuyển tiếp; thời gian chuyển tiếp là 6 tháng và cuối cùng là 12 tháng. Sau khi nghiên cứu, thảo luận, phương án thứ 3 quy định thời gian chuyển tiếp 12 tháng đã được Cục Bản quyền lựa chọn.
Đã có ý kiến cho rằng, do có thời gian chuyển tiếp thì không tránh khỏi việc in lậu, in nối bản hay sao chép lậu băng đĩa. Vậy nên giải quyết vấn đề này ra sao? Ông Nguyễn Thanh Tuyến, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ VH-TT nói: Không thể tránh khỏi những hạn chế, như việc buôn lậu. Chúng ta chống để giảm chứ không thể một sớm một chiều xóa sạch được. Nên sớm tận dụng thời gian chuyển tiếp để giải quyết những việc còn tồn đọng vì lợi ích chung của quốc gia.
MINH HẢI
| 
