Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM vừa tổ chức hội thảo đóng góp ý kiến cho dự án Luật Xuất bản.
Hầu hết các ý kiến cho rằng việc nộp lưu chiểu xuất bản phẩm ít nhất 20 ngày (Điều 32 - khoản 2 - mục a) trước khi phát hành là phi lý, không thực tế. Trước đây quy định nộp trước 7 ngày mà đã không thực hiện được, bởi lẽ thời gian càng lâu càng bất lợi cho việc kinh doanh hoặc phục vụ thời sự, nên nhiều khi vừa nộp lưu chiểu vừa tung ngay ra thị trường.
Bà Quách Thu Nguyệt, Giám đốc NXB Trẻ, góp ý: “Đã giao quyền cho Tổng Biên tập - Giám đốc NXB thì không cứ 20 ngày. Xuất bản sách thời sự chính trị không cứ phải nộp lưu chiểu trước 20 ngày mới cho phát hành, như vậy sẽ mất yếu tố thời sự và là điều vô lý. Còn yếu tố cạnh tranh các đề tài. Ra chậm cùng một dạng đề tài là chết. Nên 7 ngày là hợp lý”.
Anh Trần Thức, Trưởng phòng xuất bản - phát hành Công ty Văn hóa Phương Nam, phát biểu: “Quy định nộp lưu chiểu xuất bản phẩm 20 ngày trước khi phát hành là rất khó khăn, mất tính cạnh tranh lại phải chịu lãi ngân hàng. Phải xác định mục đích nộp lưu chiểu là gì? Nếu kiểm soát nội dung thì đã có giám đốc - tổng biên tập NXB thẩm định rồi. Thử tưởng tượng mỗi năm cả nước có từ 15.000 đến 20.000 đầu sách xuất bản làm sao chúng ta có đủ người đọc nội dung để thẩm định, đó là chưa nói tới năng lực thẩm định. Nộp lưu chiểu là quản lý thủ tục hành chánh và để thẩm định nếu có vấn đề”.
Nhiều ý kiến tập trung đề nghị sửa lại Điều 17, khoản 2 về việc giám đốc NXB có nhiệm vụ và quyền hạn ghi ở mục e: “Định giá bán lẻ xuất bản phẩm, kể cả xuất bản phẩm liên kết theo quy định của Chính phủ”. Điều này bất ổn bởi lẽ tùy theo nhu cầu, thị hiếu của thị trường, nếu sách hay hấp dẫn có giá cao, còn sách bán không chạy, ế có thể hạï giá. Ý kiến của giám đốc NXB Trẻ: “Quy định giá bán lẻ là không phù hợp thực tế thị trường. Nên để thị trường quy định, còn giám đốc quy định là phi thực tế, bởi đời sống của sách phụ thuộc thị trường”.
Ông Nguyễn Văn Dòng, Giám đốc Nhà máy In Trần Phú, nói rõ: “Nên bỏ quy định ấy đi. Định giá là người làm kinh doanh định. Lý ra giá sách dán lên bìa và không nên in sẵn. Người ta thăm dò thị trường rồi dán lên cho phù hợp. Định giá trước dễ bị hố. Người tiếp thị sẽ bàn việc sách nên bán sao cho phù hợp, không nên in giá sẵn”.
Điều 6, khoản 1, cần ghi thêm: Nhà nước có chính sách đặt hàng, trợ cước vận chuyển sách giới thiệu đất nước, con người, xã hội, văn hóa Việt Nam. Nhà văn Trúc Phương (Sở VHTT TPHCM) góp ý: “Bộ VHTT chịu trách nhiệm trước Chính phủ…” có ý bao quát tròn trịa hơn là giúp Chính phủ. Điều 16 nên sửa cho rõ: Cơ quan chủ quản Nhà xuất bản đứng tên xin phép thành lập và trực tiếp “chịu trách nhiệm hoạt động” của nhà xuất bản (còn trực tiếp “quản lý” theo như dự án Luật là không phù hợp).
Điều 25 về liên kết xuất bản nên lấy phương án 1, nhưng bổ sung thêm “người tổ chức bản thảo” (sẽ tận dụng tính tích cực của phương án 2 vào phương án 1). Điều 26 về thẩm định tác phẩm: Chưa thẩm định sao biết có dấu hiệu vi phạm? Vì vậy đưa câu này vào lạc lõng. Nếu các tác phẩm thuộc 3 nhóm tại Điều 35 phải thẩm định thì cứ ghi rõ. Tránh trường hợp hiểu văn bản pháp luật khác nhau”.
... Một số ý kiến nhận xét rằng đây sẽ là một văn bản pháp luật phù hợp với hoạt động xuất bản hiện nay, có yếu tố mới, tích cực hơn trong chiến lược xây dựng một nền xuất bản Việt Nam độc lập, tự chủ, vững mạnh. Nhiều ý kiến cho rằng chúng ta đặt ra yêu cầu hội nhập với nền xuất bản nước ngoài nên cần có chính sách về vai trò, tổ chức các hội nghề nghiệp, cụ thể là Hội Xuất bản. Điều 6 có thể nói thêm phần ưu tiên về đầu tư và hỗ trợ cho những công trình, chương trình, tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị cao, hơn nữa cũng còn nhằm vào cộng đồng tới 2 triệu người Việt ở nước ngoài.
Về mô hình xuất bản, tuy cả nước chúng ta có 47 nhà xuất bản nhưng nhà xuất bản đủ tầm, đủ mạnh chỉ đếm trên đầu ngón tay. Chính vì vậy, phải nhanh chóng nâng cao năng lực thành lập các tập đoàn xuất bản để xây dựng một nền xuất bản vững mạnh ngang bằng các nước trong khu vực. Vai trò của hiệp hội xuất bản là vai trò tập hợp tiềm lực, phát huy nguồn nội lực, vừa góp phần quản lý tốt vừa xây dựng một nền xuất bản tiên tiến, hiện đại và vững mạnh.
XUÂN THÁI
| 
