Hôm qua (8-11), Quốc hội tiếp tục thảo luận tại 2 hội trường về các dự án Luật Đấu thầu, Bộ luật Thi hành án. Trong đó, buổi thảo luận về dự án Luật Đầu thầu được đặc biệt quan tâm, với các chủ đề liên quan đến việc tỷ lệ vốn nhà nước là bao nhiêu thì tổ chức đấu thầu? Có nên cấm nêu thương hiệu trong hồ sơ mời thầu? Theo các đại biểu, phải làm rõ các vấn đề này thì mới chống được tiêu cực trong đấu thầu, vốn đang là một nỗi bức xúc lớn hiện nay.
 |
|
Đại biểu Lê Minh Hồng (Ninh Bình) phát biểu về Luật Đấu thầu. |
Phần lớn đại biểu Quốc hội đều không tán thành với quy định trong dự thảo Luật: chỉ những dự án có từ 30% vốn nhà nước trở lên mới tổ chức đấu thầu. Đại biểu Lê Minh Hồng (Ninh Bình) nhận định: quy định như trên là không thỏa đáng, bởi ngày càng có nhiều doanh nghiệp có dự án lớn với vốn đầu tư hàng trăm tỷ đồng.
Nếu một dự án có tổng vốn đầu tư tới 100 tỷ đồng, thậm chí 500 tỷ đồng hoặc hơn nhưng vốn nhà nước chỉ chiếm... 29,9% thì theo dự thảo vẫn được chỉ định thầu. Ngược lại, một dự án chỉ có tổng vốn khoảng 3 tỷ đồng, nhưng vốn nhà nước chiếm trên 30%, thì tổ chức đấu thầu. Rõ ràng là mâu thuẫn. Nếu làm như vậy, “sẽ là thả con cá to, để bắt con cá nhỏ”.
Đại biểu Đỗ Phương Thảo (Hải Phòng), bổ sung, hiện nay nhiều dự án ODA có tỷ lệ vốn sở hữu giữa 2 bên là 15/85. Trong đó, nguồn vốn đối ứng của phía Việt Nam là 15%. Nếu theo dự luật thì các dự án như vậy sẽ không đấu thầu, dễ dẫn đến việc bị lợi dụng.
Để có cách quản lý hiệu quả hơn, đại biểu Đỗ Phương Thảo đề nghị “chúng ta nên quy định tỷ lệ vốn nhà nước theo mức lũy tiến như sau: từ 10% trở lên với các dự án có vốn đầu tư trên 1.000 tỷ đồng; từ 15% trở lên với các dự án có vốn đầu tư trên 100 - 1.000 tỷ đồng; từ 20% trở lên với các dự án có vốn đầu tư từ 10 - 100 tỷ đồng và từ 30% trở lên với các dự án có vốn đầu tư dưới 10 tỷ đồng”.
Dự thảo luật quy định, một trong những hành vi bị cấm trong đấu thầu là nêu yêu cầu về thương hiệu và nguồn gốc hàng hóa trong hồ sơ mời thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp... Tuy nhiên, quy định này đã gây rất nhiều băn khoăn từ phía các đại biểu. Theo đại biểu Phạm Quang Dự (Bà Rịa - Vũng Tàu), nếu không nêu yêu cầu chung về xuất xứ nguồn gốc, kèm theo chất lượng thì không bảo đảm chất lượng công trình. Chẳng hạn, trong gói thầu của Nhà máy lọc dầu vừa ký, hồ sơ mời thầu phải nêu cụ thể hàng hóa là từ các nước G7 (không nêu cụ thể là nước nào), bởi tiêu chuẩn G7 mới bảo đảm tiêu chuẩn thiết bị chạy tốt. Nếu chống móc ngoặc bằng việc quy định không nêu cụ thể thì khó đạt yêu cầu về chất lượng.
Đồng tình với ý kiến này, đại biểu Huỳnh Thị Dã Thanh (Ninh Thuận) bổ sung, nếu trong hồ sơ mời thầu không nêu thương hiệu hàng hóa thì rất khó xác định giá để đấu thầu. Thực tế, mỗi nhãn hiệu hàng hóa đều có giá thành khác nhau. Nếu không quy định hàng hóa, nhà thầu có thể sẽ dùng sản phẩm cùng tiêu chuẩn, nhưng có giá thành rẻ hơn, chất lượng kém hơn để thực hiện hợp đồng. Đại biểu này phân tích thêm: “Nếu chúng ta lo ngại khi cho phép nêu thương hiệu trong hồ sơ mời thầu sẽ dẫn đến tình trạng móc ngoặc thì cần thiết có điều khoản cấm chủ thầu thông đồng với nơi cung cấp sản phẩm. Như vậy sẽ hợp lý và khả thi hơn là quy định cấm nêu thương hiệu trong hồ sơ mời thầu”.
Dung hòa các quan điểm này, đại biểu Nguyễn Ngọc Trân (An Giang), cho rằng, nếu cấm không nêu yêu cầu về thương hiệu và nguồn gốc hàng hóa, thì cần nêu rõ yêu cầu về chất lượng của hàng hóa hoặc vật tư đó. Làm như vậy sẽ vừa bảo đảm chất lượng hàng hóa, vừa không hướng đấu thầu vào mục tiêu, nguồn gốc cụ thể để tránh móc ngoặc.
NGỌC – VĂN – GIANG
|
Thứ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư Trần Đình Khiển:
Chỉ rõ các dấu hiệu gian lận
Thảo luận về Luật Đấu thầu, nhiều đại biểu đặc biệt quan tâm đến vấn đề gian lận trong đấu thầu, tình trạng “quân xanh, quân đỏ”... Liên quan đến những thắc mắc, phản ánh của các đại biểu, phóng viên báo SGGP đã có cuộc trao đổi với Thứ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT) Trần Đình Khiển, thành viên ban soạn thảo.
- Thưa ông, trước khi xây dựng Luật Đấu thầu, Bộ KH-ĐT có thống kê các dấu hiệu, hành vi trong gian lận thầu không?
- Thứ trưởng TRẦN ĐÌNH KHIỂN: Các dấu hiệu về thông đồng trong đấu thầu đã được chúng tôi tập hợp trong bản phụ lục kèm theo dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Đấu thầu và đã gửi tới các vị đại biểu Quốc hội. Đây là cơ sở để các chủ đầu tư, nhà thầu nhận biết để khi có những dấu hiệu đó thì cơ quan tổ chức đấu thầu phải có trách nhiệm tiến hành kiểm tra lại. Những dấu hiệu này được chúng tôi tổng hợp từ kinh nghiệm thực tiễn của một số ngành, địa phương như: TPHCM, Kon Tum…
- Theo quy định của dự thảo, những hồ sơ dự thầu có lỗi số học, sai lệch tổng giá trị tuyệt đối lớn hơn 10% giá dự thầu thì bị loại bỏ. Song một số đại biểu cho rằng con số 10% là quá lớn, bởi nhiều nhà thầu sẵn sàng sai số đến hơn 9% để giảm giá thầu nhằm trúng thầu. Quan điểm của ông thế nào?
- Thường thì nhà thầu phải tính chính xác nhưng cá biệt cũng có những trường hợp cố tình tính sai để giảm giá thầu. Chính vì vậy, chúng tôi đã có quy định những hồ sơ dự thầu có lỗi số học, sai lệch tổng giá trị tuyệt đối lớn hơn 10% giá dự thầu thì bị loại bỏ. Sai số cho phép được chúng tôi lấy là 10% giá dự thầu. Cơ sở để đưa ra con số này là theo thông lệ quốc tế.
- Trong bối cảnh ở Việt Nam, tình trạng gian lận trong đấu thầu khá phổ biến. Vậy chúng ta có quy định sai số nhỏ hơn 10% không?
- Như đã nói, đây là con số được lấy theo thông lệ quốc tế và đã được họ chứng minh, kiểm nghiệm qua thực tế. Vì vậy, nếu thay đổi chúng ta cũng cần phải có luận cứ thuyết phục.
- Luật Đấu thầu liệu có hạn chế tình trạng “quân xanh, quân đỏ” trong đấu thầu hiện nay?
- Để hạn chế tình trạng này thì hồ sơ mời thầu phải chặt chẽ, hồ sơ dự thầu cũng phải được kiểm tra nghiêm túc, và phải đảm bảo tính trung thực của các bên.
- Từ trước đến nay, vẫn thực hiện các bước này, song thực tế tình trạng “quân xanh, quân đỏ” không giảm?
- Vấn đề nằm ở khâu kiểm tra và theo phân cấp, là trách nhiệm của chủ đầu tư. Theo tôi, để làm tốt việc này thì cần tập trung vào các vấn đề như: cơ chế, tổ chức, con người. Hiện nay, trong quy chế, chúng ta đang công khai hóa rất nhiều thủ tục về mời thầu, hồ sơ… Đó cũng là điều kiện rất tốt để các bên tham gia kiểm tra. Việc công khai hóa trong đấu thầu đóng vai trò quan trọng bởi nếu xảy ra hiện tượng thông đồng hay hồ sơ dự thầu không hoàn chỉnh, đầy đủ mà vẫn trúng thầu thì nhà thầu khác khi xem kết quả có quyền thắc mắc, cơ quan chức năng cũng có điều kiện để kiểm tra.
- Nhiều đại biểu lo ngại việc gian lận thầu thông qua thư giảm giá. Ông có ý kiến gì về vấn đề này?
- Nhiều đại biểu lo ngại, thực tế vẫn có sự thông đồng giữa nhà thầu với hội đồng xét thầu, thông qua thư giảm giá. Song hiện nay, trong cùng một cuộc mở thầu, cơ quan mở thầu lấy các hồ sơ trong thùng và đọc theo thứ tự mà họ lấy được nên không có nhiều điều đáng lo ngại.
- Xin cảm ơn ông!
HÀ MY |
|
