Hội nghị về xuất nhập khẩu - lưu thông phân phối thuốc vừa được tổ chức tại Hà Nội ngày 24-6. Tại đây, rất nhiều vấn đề về xuất khập khẩu thuốc đã được xới lên...

• “Loạn thuốc” nhập khẩu chưa có số đăng ký!

Cục trưởng Cục quản lý dược Việt Nam (QLDVN) Cao Minh Quang cho biết, vấn đề “nan giải” hiện nay là nhập khẩu thuốc chưa có số đăng ký (SĐK). Ở các nước, đây là những thuốc nhập theo nhu cầu các đơn vị điều trị để chữa trị các bệnh hiếm gặp, nhưng ở Việt Nam, vì chưa có quy định cụ thể nên các thuốc nhập khẩu theo dạng này thường được các doanh nghiệp “vận dụng” làm cho thị trường nhiều lúc có biểu hiện thiếu lành mạnh.

Một cửa hàng bán thuốc tây tại quận 11.

Nhiều hoạt chất mặc dù đã có nhiều SĐK nhưng doanh nghiệp vẫn nhập khẩu. Thậm chí một số doanh nghiệp thực hiện những dự trù của bệnh viện chỉ mang tính hình thức, không xuất phát từ nhu cầu thực tế trong điều trị; thuốc nhập về không bán cho bệnh viện mà bán ra thị trường.

Trên thực tế, số hồ sơ cho phép nhập khẩu thuốc chưa có SĐK của Cục QLDVN bao giờ cũng thấp hơn nhiều so với tổng số hồ sơ xin đăng ký của các doanh nghiệp. Cụ thể, năm 2004 chỉ có 702/1.058 hồ sơ thuốc chưa có SĐK của các doanh nghiệp được Cục cho phép nhập khẩu (chiếm 66%). Còn trong 6 tháng đầu năm 2005, con số này là 167/494 (chỉ chiếm 34%).

Ông Cao Minh Quang giải thích con số này bằng một giọng bức xúc: Cục đã cố gắng hạn chế xét duyệt các hồ sơ xin nhập khẩu thuốc chưa có SĐK đến mức tối đa và với tinh thần phục vụ thiết thân cho nhu cầu điều trị của người bệnh. Vậy mà trên thực tế, thị trường thuốc chưa có SĐK rất “loạn”. Bởi vậy, để góp phần bình ổn và làm lành mạnh thị trường thuốc, theo TS Cao Minh Quang, Bộ Y tế sẽ “thắt” nhập khẩu thuốc chưa có SĐK bằng việc bổ sung các quy chế mới.

Theo đó, trong trường hợp đặc biệt, bệnh viện phải dùng các thuốc chưa có SĐK mà doanh nghiệp nhập khẩu chưa cung cấp kịp thời hồ sơ thì giám đốc bệnh viện phải có báo cáo kèm theo đơn điều trị của bác sĩ. Bộ Y tế cũng sẽ ban hành danh mục “thuốc hiếm” và chỉ một số doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn mới được nhập khẩu để cung cấp cho các bệnh viện. Đối với thuốc nhập khẩu theo dự trù của bệnh viện, cần có cam kết của bệnh viện sẽ sử dụng thuốc đó.

Ngoài ra, tiêu chí để xem xét thuốc chưa có SĐK cũng sẽ được “thắt” lại theo hướng Cục QLD sẽ có quy định cụ thể đối với việc nhập khẩu thuốc chuyên khoa đặc trị, thuốc hiếm, thuốc có dạng bào chế đặc biệt mà trong nước chưa sản xuất được. Đặc biệt, các thuốc “nhạy cảm” như thuốc chữa ung thư, vô sinh… sẽ được xem xét kỹ trước khi cho nhập khẩu.

• Áp mã thuế thuốc: những bất hợp lý cần sớm điều chỉnh

TS Trương Quốc Cường, Phó Cục trưởng Cục QLD cho biết, theo phản ánh của các doanh nghiệp và trên thực tế cho thấy, do trong biểu thuế nhập khẩu không diễn giải chi tiết được từng loại hoạt chất thuốc, nên việc áp mã thuế thuốc nhập khẩu của Hải quan tại các cửa khẩu chưa thống nhất.

Để đảm bảo phù hợp với quá trình hội nhập, bảo hộ hợp lý sản xuất thuốc trong nước, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, Bộ Y tế đề xuất rằng, việc xây dựng mức thuế nhập khẩu không chỉ căn cứ vào nhóm thuốc mà phải căn cứ vào từng loại hoạt chất hoặc chất dạng bào chế cụ thể, khả năng sản xuất thuốc ở trong nước.

Phải dựa trên nguyên tắc, thuế suất cao (10%) chỉ áp dụng đối với thuốc mà trong nước đã sản xuất đáp ứng đủ nhu cầu sử dụng. Đối với những thuốc trong nước chưa sản xuất được, dạng bào chế trong nước chưa sản xuất được hoặc thuốc trong nước đã sản xuất được nhưng chưa đủ đáp ứng nhu cầu điều trị thì đề nghị mức thuế suất 0%.

Trước mắt, Bộ Y tế đã đề nghị Bộ Tài chính điều chỉnh thuế nhập khẩu thuốc chứa hoạt chất có tác dụng “giảm đau” với dạng bào chế hiện tại trong nước chưa sản xuất được, hoặc đã sản xuất nhưng chưa đáp ứng nhu cầu: thuốc thuộc mã 3000 90 99 với thuế suất nhập khẩu là 0% (thay vì cứ có từ “giảm đau” như hiện nay thì đều bị áp vào mã 3000 90 51 với mức thuế 10%)... 

PHAN THẢO – HỒNG LAM