Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Cù Thị Hậu đã nhấn mạnh như thế khi trao đổi với PV báo SGGP bên lề cuộc họp giao ban công tác Công đoàn các địa phương miền Đông Nam bộ vào hôm qua 15-2.

Bà Cù Thị Hậu (phải) thăm hỏi công nhân Công ty Nissei ngay tại nhà lưu trú của công ty.

- PV: Thưa bà, dù tổ chức Công đoàn (CĐ) đã có nhiều nỗ lực tuyên truyền, giáo dục về các chính sách pháp luật cho người lao động, nhưng hầu hết các cuộc đình công trên cả nước đều tự phát chứ không do CĐ khởi xướng. Phải chăng CĐ chưa đi sâu, nắm sát tâm tư, nguyện vọng của CN?

- Bà Cù Thị Hậu: Đúng! Hệ thống CĐ đã tổ chức tuyên truyền, giáo dục rất nhiều, nhưng tất nhiên cũng có nguyên nhân vì cường độ làm việc rất căng, tăng giờ, tăng ca liên tục, nên công nhân không thể tiếp cận các qui định của pháp luật trực tiếp từ các tuyên truyền viên, mà họ đọc qua các tờ rơi, tài liệu tuyên truyền hoặc có thể họ không nghe hết các nội dung về quyền và nghĩa vụ của người lao động.

Chính vì vậy đình công không chỉ do người lao động chưa rõ luật, mà phần nhiều do bức xúc về các chế độ lương thưởng, trừ tiền sai qui định của DN. Họ đã nhiều lần kiến nghị với DN nhưng không được giải quyết, từ đó dẫn đến nhiều cuộc đình công không diễn ra đúng như trình tự thủ tục hiện hành qui định.

- Thế nhưng, qui định hiện hành về việc tổ chức đình công quá phức tạp, nên CN không thể tuân thủ đúng thủ tục được. Hướng giải quyết theo bà như thế nào?

- Đúng là những qui định về đình công trong Bộ luật Lao động không thực tế. Chúng ta đã thấy hơn 1.000 cuộc đình công trên cả nước tính đến nay đều không đúng trình tự, thủ tục. Tôi cho rằng để giảm nhiệt các cuộc đình công và để tạo điều kiện cho CĐ thực sự đóng vai trò chủ chốt khởi xướng đình công đòi quyền lợi chính đáng cho người lao động, cái gốc của vấn đề là phải sửa chữa, bổ sung những qui định trong chương 14 của Bộ luật Lao động cho phù hợp. Cụ thể cần làm rõ khái niệm đình công, chủ thể khởi xướng đình công các thành viên của Hội đồng hòa giải cơ sở.

- Vậy theo bà, trong lúc chờ sửa luật, sắp tới CĐ phải giúp CN đòi quyền lợi của mình như thế nào để đúng trình tự qui định?

- Thực tế cuộc sống biến đổi hàng ngày, nó đòi hỏi người cán bộ CĐ nhanh nhạy hơn, dám chịu trách nhiệm trước những gì mình làm. Thế nhưng, tôi vẫn cho rằng trước hết vẫn phải sửa luật để đảm bảo tính thông thoáng và người lao động có thể đình công được khi lợi ích của họ bị xâm phạm.

Nếu đã giải quyết qua các bước hòa giải ở cơ sở mà không được thì phải tạo điều kiện cho người ta đình công, không thể bắt CĐ lấy ý kiến từng CN một rồi mới tổ chức đòi quyền lợi được, điều này rất khó. Và kế nữa là có cơ chế để đội ngũ cán bộ CĐCS phải ăn lương do hệ thống CĐ trả. Muốn vậy, nhà nước phải có chính sách cụ thể cho CĐ, để những cán bộ CĐ này không phải làm công, làm thuê cho ông chủ, mà họ thực sự là người đại diện cho quyền lợi của công nhân.

Chứ như hiện nay, cán bộ CĐCS đều ăn lương của ông chủ nên không thể đứng ra bảo vệ người lao động. Có trường hợp họ chỉ mới “nhúc nhích” đưa đơn đòi quyền lợi cho công nhân thì đã bị sai thải. Do vậy, nói năng lực cán bộ CĐCS yếu kém cũng chưa hoàn toàn chính xác, mà chính là do cơ chế nên người ta không dám đứng ra bảo vệ công nhân.

- Thưa bà đến nay lại xuất hiện tình trạng so sánh mức lương giữa CN ở các doanh nghiệp có vốn đầu tư trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nên mấy ngày qua đã có đình công diễn ra ở TPHCM. Vậy theo bà, hệ thống CĐ phải vào cuộc như thế nào để giúp DN ổn định sản xuất?

- Trước hết anh em công nhân chúng ta hãy bình tĩnh, giúp doanh nghiệp ổn định sản xuất, kinh doanh. Bây giờ đã có Luật Doanh nghiệp, điều đó thể hiện sự bình đẳng giữa các thành phần kinh tế. Mức lương tối thiểu ở các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có rồi. Do vậy tôi nghĩ rằng, Nhà nước cần sớm xây dựng mức sàn tiền lương cho các loại hình doanh nghiệp như nhau. Lúc bấy giờ mới có thể đảm bảo được, chứ một mình CĐ dù cố cách mấy cũng không thể giải quyết tận gốc vấn đề được.

- Có một thực tế là hiện nay có đến 80% doanh nghiệp ngoài quốc doanh chưa thành lập tổ chức CĐ, dù điều này đã được luật qui định. Như vậy do CĐ không thuyết phục được doanh nghiệp hay chính doanh nghiệp chưa “mặn” với CĐ, thưa bà?

- Tôi cho rằng điều này có lý do của nó. Kiểm điểm lại CĐ cũng có phần trách nhiệm của mình, là chưa thực hiện nhiệm vụ của mình theo như luật qui định. Thế nhưng, theo tôi nguyên nhân chính vẫn là người sử dụng lao động cản trở, không muốn thành lập tổ chức CĐ.

- Xin cảm ơn bà.

TRẦN TOÀN