|
Suốt chiều dài bờ sông khoảng hơn 4km dọc theo sông Tắc từ ngã ba sông Đồng Nai đến cánh đồng Bà Mầu (phường Long Bình quận 9) đã bị sạt lở lấn sâu vào đất liền gần 20m. Trong ba năm gần đây, mỗi ngày đất ở khu vực này bị xâm thực một ít, tốc độ xâm thực nhanh hay chậm tùy thuộc vào mức độ khai thác cát trái phép trên sông. Người dân sống ven sông Tắc đã nhiều lần gởi đơn kêu cứu đến chính quyền các cấp. Các phương tiện thông tin đại chúng cũng nhiều lần vào cuộc. Nhưng đến nay mọi cố gắng vẫn chưa làm chùn bước những “trùm cát” vùng sông nước này...
 |
|
Ghe hút cát “ngủ yên” tại bến đò Long Đại sau một đêm thức trắng hoạt động. (Ảnh chụp lúc 7g ngày 19-3). |
22 giờ 30 ngày 17-3, theo phản ánh và được sự giúp sức của người dân, chúng tôi ngồi thu mình trên một chiếc ghe nhỏ dưới bóng đen của tán cây cạnh bờ sông Tắc. Trên sông vắng lặng. Đúng 23 giờ, từ phía bên kia tiếng máy nổ vang lên. Trên sông nhiều bóng đen xuất hiện và lộ dần khi đến gần chúng tôi.
Bảy chiếc ghe lớn có nhỏ có trang bị nhiều ống hút với khoang thuyền trống rỗng lướt nhẹ trên mặt nước. Đến gần trại dê của anh Thanh, tiếng động cơ nhỏ dần. Chúng cập sát bờ và dừng lại. Trên mỗi ghe có từ hai đến ba thanh niên nhanh nhẩu thả ống thăm dò. Rồi tiếng máy gầm rú, khói đen bốc lên, những dòng cát theo nước chảy mạnh vào khoang.
Chưa đầy 30 phút, những chiếc ghe nhỏ khẳm cát bắt đầu di chuyển. Trong khi đó, nhiều chiếc khác tiếp tục xuất hiện thế chỗ. Khoảng bờ sông dài chừng 500m có đến 17 ghe khai thác cát hoạt động, hết chuyến này sang chuyến khác kéo dài đến sáng.
1 giờ sáng, chiếc ghe nhỏ của chúng tôi khởi động. Trời tối. Ánh trăng vàng vọt và đèn flash không cung cấp đủ ánh sáng để chiếc máy ảnh ghi hình toàn cảnh. Đành phải áp sát mạn thuyền. Ghe chòng chành. Mặc dù không quen hoạt động sông nước nhưng chúng tôi đã cố gắng ghi lại được những hình ảnh náo nhiệt trên sông...
Theo ước tính của bà con, bình quân mỗi ghe 10m3 (trọng tải mỗi ghe từ 5m3 đến 15m3) và 4 chuyến đi về/ghe thì gần 700m3 cát được lấy đi trong đêm. Con số này nhân lên với số ngày trong tháng, trong năm thì quả là con số không nhỏ. Đáy sông làm sao không rỗng?
Sáng 18-3, chúng tôi có mặt tại bến đò Long Đại (phường Long Phước). Dọc bờ sông hai ụ tiếp nhận cát đã mọc lên từ vài tháng nay. Ven theo bờ sông Tắc chạy dài đến dọc sông Đồng Nai, hàng chục ụ như thế đã hoạt động từ nhiều năm nay. Kết cấu của những ụ này rất dễ nhận diện. Một hàng bao cát được dựng lên cao khoảng 0,8m bao bọc mặt bằng vuông vức.
Bên ngoài, sát sông là những ống dài nối từ một chiếc máy bơm. Từ đây, cát được bơm từ ghe thẳng vào. Nếu ụ nào không máy bơm thì máy bơm trên ghe nối ống chuyển thẳng. Toàn bộ các ụ nhận cát này đều nhập cát về đêm và ban ngày xuất bán. Một người dân bức xúc cho biết họ hoạt động rất công khai, ụ nào có ghe nấy.
Tại Long Đại nổi bật có các ụ của Tám Đ., của H. cùng hơn 10 ụ khác cặp dọc theo sông Đồng Nai. Để phục vụ cho các ụ có các chủ ghe như L., H., Năm U, Minh V., T., H., Sáu B. với một lực lượng ghe hùng hậu như đã nói ở phần trên. Điều đặc biệt, tất cả những ghe hút cát và ụ chứa cát đều của những người dân thường trú tại phường Long Phước.
Sau một đêm hoạt động, sáng ra dọc theo bờ sông Tắc, những ghe hút cát neo đậu thành từng nhóm một cách vô tư. Ngoài ra, cũng theo người dân này, ở các ấp khác cũng có một lực lượng hút cát như ấp Xóm Rẫy có 3 ghe lớn của Sáu L. chuyên hoạt động ở khu vực cầu Trường Phước.
Hậu quả của việc khai thác kinh doanh theo kiểu này là nhiều ao cá bị bể bờ, hàng chục ngàn mét vuông đất bị trôi ra sông kéo theo hàng loạt cây trái, hoa màu của bà con. Hiện khó tính toán được con số nhưng với tình hình này, mức thiệt hại của người dân đã đến mức báo động. Thế nhưng hiện nay, điều khó hiểu mà người dân ở những phường có sông Tắc đi ngang qua như Long Bình và Long Phước đang thắc mắc là sự “yên ắng” đến đáng sợ của chính quyền địa phương, nhất là những nơi có ụ cát và ghe hút cát.
Ông Nguyễn Quang Kha, một người dân tại ấp Phước Thiện (phường Long Bình) rất bức xúc cho biết trên sông Tắc có nhiều lực lượng tuần tra gồm Trạm CSGT đường thủy số 4, số 6, tổ trật tự sông rạch thuộc Đội TTĐT quận 9 và mỗi phường đều có tổ trật tự sông rạch riêng nhưng việc hút cát diễn ra từ nhiều năm nay vẫn không giảm.
Khi được hỏi về hiện tượng các ụ cát hoạt động công khai, ông Trần Phước Hùng, Chủ tịch UBND phường Long Phước cho biết trên địa bàn phường có tất cả 11 ụ kinh doanh trái phép. Phường đã nhiều lần đi kiểm tra nhưng chủ ụ lánh mặt nên không thể lập biên bản xử lý (?).
Phường đang nghiên cứu phương án kiến nghị quận và các ngành chức năng giải tỏa các ụ cát ven sông. Đối với một số ghe hút cát neo đậu công khai trên sông, phường cũng không làm gì được vì nếu có tịch thu cũng không chỗ chứa (!). Ông cũng thừa nhận mỗi khi lực lượng của phường xuất kích, những ghe hút cát đều biết trước và ẩn mình.
Theo bà con, để triệt tiêu nạn trộm cát trên sông chỉ cần các phường xóa triệt để nạn kinh doanh cát trộm. Khi cầu không có, nguồn cung sẽ tự dưng chấm dứt và ngược lại. Nhiều người dân vẫn không quên vào năm 2003, phường Long Bình có rất nhiều ụ cát.
Năm 2002, một nhà hàng gần cầu Trao Trảo (phường Long Thạnh Mỹ) ngoài việc kinh doanh còn sở hữu hơn 10 chiếc ghe hút cát. Thế mà hiện nay, phường Long Bình đã dẹp sạch các ụ cát, ông chủ nhà hàng đã giải thể đoàn ghe. Để làm được việc này cần có sự quyết tâm. Phải chăng phường Long Phước đã thiếu yếu tố này trong việc đem lại yên bình trên sông Tắc?
LÊ DU AN
| 
