Thượng nguồn sông Hương tái diễn nạn khai thác cát, sạn trái phép

Sau một thời gian tạm lắng, tình trạng khai thác cát, sạn ở thượng nguồn sông Hương (đoạn qua địa phận xã Hương Thọ, huyện Hương Trà và xã Thủy Bằng, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên-Huế lại tái diễn. Hàng trăm hộ dân sống hai bên đoạn sông này phải sống trong nguy cơ nhà bị sạt lở bất cứ lúc nào...

Nỗi lo sạt lở

Ông Hồ Tâm, một người dân thôn Dương Phẩm, xã Hương Thọ bức xúc: “Mấy tháng nay, ngày mô cũng có hàng trăm chiếc đò to đùng từ dưới xuôi lên cày xới lòng sông cả ngày lẫn đêm, làm đục ngầu cả đoạn  sông. Hút hết cát sạn giữa lòng sông, các thuyền khai thác cát sạn lại vào sát bờ để hút”.

Để bảo vệ nhà cửa và vườn tược tránh sạt lở, những hộ dân sống dọc hai bờ sông phải ngày đêm canh chừng không cho đò khai thác cát, sạn vào sát bờ. Nhưng biện pháp bảo vệ này không mấy hiệu quả, vì  chỉ quay lưng thì những đối tượng khai thác cát, sạn trái phép lại tiến hành khai thác.

Bà Trần Thị Hạnh, một người dân xã Thủy Bằng cho hay, những đối tượng khai thác cát, sạn trái phép sẵn sàng đánh trả người dân  nếu cản trở chúng khai thác. Nhiều đêm cả nhà tui phải thức trắng để xua đuổi chúng và nhiều lần bị chúng chửi bới, ném đá lên, thậm chí  có lúc chúng còn chạy lên bờ đuổi và dọa đánh  nữa”.

Khai thác cát, sạn trái phép lộng hành ở thượng nguồn khiến cho tình trạng sạt lở tại khu vực trên  ở mức báo động. Dọc hai bên bờ sông, nhiều kí lô mét đường liên thôn, liên xã bị sạt lở, nhiều nơi sạt lở chỉ còn cách nhà dân từ 3 đến 5m, khiến hàng trăm bụi tre và các cây cối khác hai bên bờ sông… trôi theo sông.

Vườn của bà Trần Thị Em ở thôn Dương Phẩm, xã Hương Thọ đã bị sạt lở hơn 10m. Căn nhà bếp, vườn cây và  các công trình phụ của gia đình bà bị cuốn trôi. “Với tình hình ni, căn nhà còn lại của tui cũng  đổ mất”, bà Em cho biết như vậy.

Cũng như bà Em, hàng trăm hộ dân sống dọc hai bên  bờ của đoạn sông này đang ngày đêm mất ngủ vì sạt lở đã ăn sâu vào vườn nhà mình. Ngoài ra, hàng chục mét vuông đất cạnh điện Hòn Chén đã bị đổ ập xuống nước…

Chạy sang địa phận khác… là thoát?

Trên sông Hương có hơn 1.000 hộ dân với gần 7.000 nhân khẩu sống lênh đênh trên những chiếc thuyền, cuộc sống của họ chủ yếu dựa vào sông nước. Trước đây họ chuyên làm nghề đánh bắt cá tôm trên sông nhưng hiện nay cá tôm ít dần nên chuyển sang nghề khai thác cát, sạn.

Hiện có trên 400 hộ làm nghề khai thác cát, sạn ở các con sông, như: sông Hương, sông Bồ, sông Truồi... nhưng tập trung nhiều nhất vẫn là ở sông Hương. Mỗi thuyền có 4-5 người khai thác, hết khai thác giữa sông thì khai thác gần bờ. Khi khai thác trái phép, các thuyền đều có cảnh giới và nhanh chóng tẩu tán tang vật mỗi khi lực lượng chức năng kiểm soát.

Mỗi ngày, trên sông Hương có trên 200 ghe thuyền khai thác cát sạn bằng thủ công tập trung ở phía thượng nguồn thuộc khu vực giữa xã Hương Thọ và xã Thủy Bằng.

Anh Nguyễn Ngọc Quý, Trưởng Công an xã Hương Thọ cho biết: “Cách đây không lâu, chúng tôi khi kiểm tra những trường hợp khai thác cát, sạn trái phép, những đối tượng này liền ném đá về phía đoàn kiểm tra và khi thuyền của chúng tôi cập được vào thuyền của những đối tượng khai thác cát, sạn trái phép cũng là lúc chúng tấn công lại…

 Ông Lê Văn Chúng, Phó Chủ tịch UBND xã Hương Thọ cho biết, chính quyền xã đã tiến hành truy quét rất nhiều lần những đối tượng khai thác cát, sạn trái phép…. nhưng thấy bóng cán bộ xã thì họ chạy sang địa phận xã khác…  nên chịu.

Xã Hương Thọ cũng đã nhiều lần phối hợp với  các xã lân cận đuổi bắt những đối tượng trên nhưng chúng vẫn tẩu thoát được. Chưa hết, cảnh sát đường thủy cũng đã nhiều lần mở các đợt truy quét nhưng đâu lại vào đấy, khi lực lượng chức năng quay lưng thì chúng trở lại khai thác... tự nhiên.

PHAN LÊ