Sau 4 năm triển khai Quyết định 344/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng về phương hướng, nhiệm vụ và kế hoạch phát triển GTVT vùng ĐBSCL đến năm 2010, định hướng đến năm 2020, đến nay, hạ tầng giao thông vùng ĐBSCL đã có một diện mạo mới, hoàn chỉnh, là điều kiện để ĐBSCL tăng tốc phát triển.

Theo Thứ trưởng Bộ GTVT Ngô Thịnh Đức, kế hoạch phát triển GTVT vùng ĐBSCL 4 năm qua theo QĐ 344 của Chính phủ đã được thực hiện một cách nghiêm túc. Các công trình trọng điểm đề cập trong QĐ 344 đều đã cơ bản hoàn thành mục tiêu giai đoạn đến 2010. Hệ thống giao thông đã và đang được đầu tư xây dựng phù hợp với quy hoạch, phân bổ đều trên toàn bộ vùng ĐBSCL, trong đó bao gồm vùng kinh tế trọng điểm vùng ĐBSCL.

Dự án cầu Cần Thơ sắp hoàn thành là động lực mạnh mẽ cho vùng Tây sông Hậu phát triển. Ảnh: T.M.T.

Mạng lưới đường bộ hình thành theo dạng ô bàn cờ bao gồm các trục dọc, các trục ngang và hệ thống đường vành đai liên kết với nhau một cách hợp lý. Hệ thống sân bay đã được quy hoạch trên nguyên tắc đảm bảo kết nối vùng với sân bay quốc tế, phân bố đều trong khu vực và đặc biệt các tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm của vùng như Cần Thơ, Kiên Giang, Cà Mau và An Giang. Hệ thống đường sông đã và đang được đầu tư đáng kể, đặc biệt là các tuyến sông chính, cùng với hệ thống đường thủy do các địa phương quản lý đã đảm bảo khả năng kết nối khu vực với các cảng sông, cảng biển.

Theo báo cáo của Bộ GTVT, tuy diễn ra trong thời điểm kinh tế vĩ mô có nhiều biến động như lạm phát, suy thoái kinh tế, nhưng nhờ đồng tâm hiệp lực, các bộ ngành, địa phương đã tháo gỡ khó khăn, chủ động triển khai một số dự án trọng điểm sớm hơn kế hoạch như: cầu Hàm Luông, nâng cấp quốc lộ 91 - đoạn Châu Đốc - Tịnh Biên..., bước đầu tạo ra sự chuyển biến: trên đường bộ, các trục dọc, trục ngang và hệ thống đường vành đai liên kết với nhau một cách hợp lý.

Đường hàng không, hệ thống sân bay được quy hoạch trên nguyên tắc đảm bảo kết nối vùng với sân bay quốc tế, phân bố đều, đặc biệt là các tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm. Đặc biệt, hệ thống đường sông đã và đang có bước chuyển biến nhanh, mạnh, đảm bảo kết nối khu vực với cảng sông, cảng biển.

ĐBSCL vốn bị chia cắt bởi 2 con sông là sông Tiền và sông Hậu. Hai bờ các con sông này hiện chỉ mới có cầu Mỹ Thuận qua sông Tiền và cầu Cần Thơ qua sông Hậu. Hiện nay, việc đi lại tại khu vực trung tâm ĐBSCL vẫn phải qua phà Vàm Cống ở sông Hậu và phà Cao Lãnh ở sông Tiền. Điều đó lý giải cho việc vùng đất giàu tiềm năng này chưa thể phát triển với tốc độ mong muốn.

Nhằm tạo đà cho phát triển kinh tế - xã hội ĐBSCL, việc hình thành trục dọc thứ 2 song song với QL1A có ý nghĩa quan trọng, đó là đường Hồ Chí Minh. Hiện tại các dự án Lộ Tẻ - Rạch Sỏi đi song song với QL80 bằng nguồn vốn EDCF (Quỹ Hợp tác phát triển kinh tế đối ngoại Hàn Quốc) cũng đang trong quá trình chuẩn bị. Dự án đường hành lang ven biển phía Nam với nguồn vốn ADB, AusAID và EDCF đang trong giai đoạn thực hiện. Song song đó, cuối tháng 11-2009, Dự án kết nối trung tâm Mekong cũng đã được Chính phủ, Bộ GTVT và các nhà tài trợ (ADB, Korea Eximbank và AusAID) bàn thảo giải pháp triển khai. Dự án này có tổng vốn đầu tư khá lớn, hơn 1 tỷ USD, bao gồm 6 dự án thành phần là: cầu Cao Lãnh; tuyến nối Cao Lãnh - Vàm Cống; cầu Vàm Cống; tuyến QL91 và tuyến tránh TP Long Xuyên và đoạn Mỹ An - Cao Lãnh.

Việc triển khai dự án kết nối trung tâm ĐBSCL với tuyến Lộ Tẻ - Rạch Sỏi và đoạn Mỹ An - Cao Lãnh sau khi được đầu tư xây dựng sẽ trở thành một trong 3 trục giao thông chủ yếu chạy theo hướng dọc ở khu vực Nam bộ. Dự án góp phần cùng tuyến QL1, N1 và các QL30, 54, 80… hình thành mạng lưới giao thông hoàn chỉnh, nối các trung tâm kinh tế trọng điểm ở phía Nam như: TPHCM, Đồng Nai, Tây Ninh… với Đồng Tháp, An Giang và các tỉnh ĐBSCL. Chính phủ xác định đây là một dự án trọng điểm, đáp ứng sự mong mỏi của nhân dân trong vùng.

Ngoài những công trình giao thông trọng điểm đã hoàn thành, cùng với Dự án kết nối trung tâm Mekong, năm 2010 là năm được kỳ vọng khi cầu Cần Thơ; cầu Hàm Luông; sân bay quốc tế Cần Thơ (giai đoạn 2); đường Nam sông Hậu; Quản Lộ - Phụng Hiệp; và các cầu trên quốc lộ 1A (đoạn TP Cần Thơ - Cà Mau)… hoàn tất. Nhiều công trình mới như sân bay Phú Quốc; đường cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận; dự án đường sắt TPHCM - Cần Thơ; dự án luồng cho tàu biển tải trọng lớn vào sông Hậu, mở rộng kênh Chợ Gạo (Tiền Giang)… được triển khai, sẽ đảm bảo cho sự tăng trưởng nhanh và đa dạng ở ĐBSCL.

Theo quyết định trên, tập trung thực hiện các mục tiêu chủ yếu như sau: Về đường bộ, hoàn thành trục dọc chính gồm quốc lộ 1A, tuyến N2, các cầu: Cần Thơ, Rạch Miễu, Vàm Cống, Cao Lãnh, Hàm Luông... phấn đấu có 100% đường đến trung tâm xã (tỷ lệ có mặt đường cứng đạt 70%); về đường thủy, nâng cấp các tuyến đường chủ lực TPHCM - Hà Tiên, TPHCM - Năm Căn...; nâng số cảng trong vùng lên 20 với năng lực thông quan 15 - 20 triệu tấn/năm; về đường hàng không: nâng chất lượng phục vụ các cảng hàng không nội địa Rạch Giá, Cà Mau, hình thành cảng hàng không quốc tế Cần Thơ, Dương Tơ...

TRẦN MINH TRƯỜNG