|
Trung tuần tháng 9-2005, nước lũ ở ĐBSCL vẫn tiếp tục lên. Nhiều hộ chạy lũ, tranh nhau đăng ký vào cụm, tuyến dân cư (CTDC), song không ít hộ thờ ơ. Tiến độ xây dựng CTDC vẫn chậm chạp, số lượng người vào ở cũng không mấy khả quan. Nhiều ý kiến đang tập trung vào hướng giải quyết “hậu CTDC” của các địa phương để giúp người dân thật sự an cư, lạc nghiệp...
 |
|
Cụm dân cư Bình Châu B (huyện Vĩnh Hưng) đã xong phần san lấp nền hạ gần một năm nay nhưng vẫn còn bỏ trống.
|
Theo Bộ Xây dựng, trên điạ bàn 8 tỉnh-thành ở ĐBSCL thường xuyên ngập lũ có 728/744 CTDC đã triển khai tôn nền, nhưng mới có 651 CTDC hoàn thành. Dự kiến số CTDC này sẽ bố trí khoảng 150.000 căn nhà, nhưng hiện chỉ có hơn 41.300 căn hoàn thành, đạt 27,5%.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tấn Vạn sau khi đi khảo sát ở ĐBSCL cho biết: “Số lượng dân vào ở các CTDC ngày càng tăng, thậm chí có trường hợp tranh nhau đăng ký vào ở. Song, Thứ trưởng Nguyễn Tấn Vạn cũng yêu cầu các địa phương phải hoàn thành việc tôn nền tất cả CTDC trong tháng 10-2005 và phải tạm dừng những chỗ không khả thi, đưa 70%-80% hộ dân vùng lũ vào CTDC”.
Xem ra để đạt được tỷ lệ 70%-80% hộ dân vào CTDC hiện nay là khó. Nguyên nhân chính, do còn nhiều người dân chưa hoặc không chịu dọn vào CTDC.
Nói như ông Lê Huy Ngọ, Trưởng ban chỉ đạo PCLB Trung ương: “Mục tiêu số một của tất cả các điạ phương là phải đảm bảo an toàn cho người dân vùng lũ”. So với những năm trước đây, nay đã không còn cảnh nông dân ĐBSCL phải chạy lũ lên TPHCM, và số người chết vì lũ ở mỗi tỉnh không còn đến mức 10-15 người. Tới thời điểm này, có 8 trẻ em ở Đồng Tháp, An Giang bị chết đuối.
Cùng với việc lập các đội cứu hộ, nhóm giữ trẻ trong mùa lũ, các CTDC đã tạo điều kiện cho nhiều hộ dân ở vùng xung yếu thường xuyên bị lũ đe dọa tính mạng đến với các CTDC an toàn trong mùa lũ. Xây dựng CTDC ổn định, phát triển dân sinh vùng ngập lũ ĐBSCL là vấn đề hết sức quan trọng – vừa cấp bách vừa cơ bản.
Tuy còn nhiều việc phải làm, nhưng cũng phải công bằng nhìn nhận: CTDC ở vùng lũ ĐBSCL đã có một quá trình hình thành và phát triển. Song, vấn đề đặt ra là giải quyết bài toán “hậu CTDC”, hiện nay còn rất nhếch nhác. Gần như ở An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ… CTDC nào cũng có người dân kêu thán thiếu việc làm và còn ái ngại vào ở các CTDC. Vì sao? Không khó khăn tìm ra những nguyên nhân này sau khi đi khảo sát nhiều CTDC trong vùng hiện nay.
Nhiều CTDC còn thiếu thốn điều kiện sinh hoạt như: hệ thống thoát nước, hệ thống cấp nước sinh hoạt, điện, hệ thống thu gom và xứ lý rác thải… Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tấn Vạn, sau khi khảo sát đã thừa nhận: 81% CTDC có điện, nhưng chỉ 5% có hệ thống cấp nước sạch. Một vấn đề bất cập liên quan đến tập quán sinh sống của người dân ở vùng nông thôn ĐBSCL cũng làm cho các CTDC thêm khó khăn.
Hầu hết nhà ở CTDC hiện nay đều được xây dựng liên kế, với diện tích nền khoảng 100-120m2, không thể dung nạp được các hoạt động thông thường của nhà nông theo kiểu VAC (vườn – ao – chuồng). Một số sinh hoạt bếp núc, phơi phóng mà nông dân thường dùng cũng rất bất tiện. Nhà ở CTDC chỉ có khung cột, kèo và mái lợp; không có vách và cừ, nên không ở được. Họ phải làm thêm để ở một cách tạm bợ, nhếch nhác… Ở hầu hết CTDC chưa có cây xanh tạo cảnh quan, bảo vệ và tôn tạo môi trường, chống gió bão, sạt lở.
Một khó khăn tiềm ẩn rất lớn là đại bộ phận số hộ đăng ký và được xét duyệt vào ở CTDC là những hộ thuộc diện nghèo đói, vốn đã thiếu việc làm, khi vào CTDC thiếu thốn nhiều điều kiện dung nạp những hoạt động nghề nghiệp thông thường nên càng thiếu việc làm, thiếu thu nhập… Việc gia tăng mất cân đối giữa thu nhập và chi tiêu hàng ngày là một thách thức lớn vượt quá khả năng tự giải quyết của người dân, nhất là dân nghèo.
 |
|
Một cụm dân cư trống vắng ở huyện Hồng Ngự - Đồng Tháp. |
Trước mắt, các địa phương cần bám sát mục tiêu vừa cấp bách vừa cơ bản xây dựng CTDC vượt lũ theo tinh thần Quyết định 173 của Thủ tướng Chính phủ. Tạo địa bàn định cư ổn định, an toàn cho cư dân vùng lũ không phải di dời chạy lũ, không bị gây hại đến tính mạng, tài sản như đã từng xảy ra trong nhiều năm qua. Tạo điều kiện để tổ chức kinh tế - xã hội và xử lý môi trường tốt.
Cần tạo dựng CTDC vượt lũ theo hướng toàn diện: địa bàn dân cư vượt và chịu được lũ, tạo công ăn việc làm cho người dân tại đây. Tôn nền kết hợp với đê bao vượt lũ ở CTDC chỉ là điều kiện “cần”, chứ chưa phải đủ để “an cư, lạc nghiệp”. Vấn đề đặt ra cho “hậu CTDC” là phải tổ chức lại vấn đề dân sinh, gắn với các hoạt động kinh tế – xã hội, quản lý môi trường có hiệu quả mới là những điều kiện đủ.
PGS Đào Công Tiến (Ban Nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ) đề xuất: Phải xây dựng một cộng đồng dân cư hợp lý với hệ thống quản lý hữu hiệu bao gồm quản lý nhà nước và quản lý cộng đồng, trên cơ sở xây dựng hoàn chỉnh hệ thống cơ sở hạ tầng như: điện, đường giao thông nội bộ CTDC với bên ngoài; hệ thống cấp, thoát nước; thu gom xử lý chất thải hợp vệ sinh; hệ thống cây, cỏ xanh và các công trình tôn tạo, bảo vệ môi trường cảnh quan, phòng chống sóng, gió, sạt lở là điều kiện không thể thiếu được cho cụm, tuyến dân cư.
Đồng thời, phải hình thành các địa điểm và môi trường để bố trí các cơ sở hoạt động kinh tế - nhất là kinh tế gia đình và hình thức liên kết hợp tác của cộng đồng theo hướng các làng nghề. Các hoạt động phải gắn liền với các hoạt động văn hóa xã hội như: trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, bưu điện văn hóa theo một quy hoạch phát triển của địa phương. Giải quyết bài toán “hậu CTDC” đòi hỏi các địa phương phải chạy đua quyết liệt với lũ. Nếu không, cảnh các CTDC nhếch nhác, ở tạm, thậm chí cảnh nhà vượt lũ trống không sẽ tiếp tục tái diễn trong những năm tới.
CAO PHONG
| 
