Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Tấn Dũng đã chỉ đạo Bộ GD-ĐT chủ trì xem xét chỉ đạo việc thực hiện đề án do Trường Đại học Cần Thơ đề xuất đưa 1.300 học sinh trong vùng ĐBSCL đi học tập và đào tạo ở nước ngoài (từ năm 2005 đến 2015). PV Báo SGGP đã trao đổi cùng PGS.TS Lê Quang Minh, Hiệu trưởng Trường Đại học Cần Thơ (ĐHCT) xung quanh đề án này.

- Tiến sĩ có thể cho biết mục tiêu của đề án này?

Sinh viên đang nghiên cứu tại khoa Thủy sản Đại học Cần Thơ.. Ảnh: T.C.V.

- Tên của đề án này là Mekong 1.000. Mục tiêu ban đầu là đưa đi nước ngoài đào tạo 1.000 cán bộ khoa học trong vòng 10 năm tới, nhưng Phó Thủ tướng đã chỉ đạo phải nâng lên con số 1.300 cán bộ (13 tỉnh - thành ĐBSCL, tương đương 100 cán bộ/tỉnh - thành). Tuy nhiên, theo tôi, nếu chúng ta thực hiện tốt đề án, con số này có thể lên đến 1.500 cán bộ. Mục tiêu của đề án là đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật có trình độ sau đại học ở nước ngoài, nhằm góp phần thúc đẩy quá trình hiện đại hóa công nghiệp hóa vùng ĐBSCL.

Đồng thời, thúc đẩy quá trình giao lưu và hội nhập quốc tế, đặc biệt ở khía cạnh khoa học công nghệ (KHCN), phát huy thế mạnh từng địa phương và liên kết sức mạnh KHCN trong vùng. Có 11 ngành nghề được ưu tiên đào tạo: cơ khí chế tạo, công nghệ thông tin, chế biến, xây dựng, vật liệu, hóa và công nghệ sinh học; lĩnh vực quy hoạch và quản lý đô thị, tài chính – thương mại - ngân hàng…

- Đề án được các tỉnh đón nhận ra sao?

- Hầu hết các tỉnh - thành ĐBSCL đều hưởng ứng rất tích cực đề án này. Riêng TP Cần Thơ đã thành lập Ban điều hành. Tại Trường ĐHCT, ngày 23-9 vừa qua đã khởi động đề án Cần Thơ 150. Theo đó, Cần Thơ sẽ gởi nhóm sinh viên đầu tiên vào trường. Đến tháng 10-2005, Trường ĐHCT sẽ làm lễ phát động chung các tỉnh - thành ĐBSCL.

- Chúng ta đã chuẩn bị gì với các đối tác, thưa tiến sĩ? 

- Hiện nay Trường ĐHCT có khoảng 80 đối tác. Chúng tôi đã tuyển chọn khoảng 14 đối tác tin cậy, có chất lượng đào tạo tốt và đã thương thuyết được các điều kiện ưu đãi rất tốt từ một số trường của các nước Hà Lan, Đức, Mỹ, New Zealand, Úc... Nhờ sự cộng tác của 13 tỉnh - thành, chúng ta có điều kiện thương thuyết với các đối tác nước ngoài trên thế rất mạnh. Chúng ta có số lượng lớn, trong khi phía đối tác có những trường cần sinh viên đào tạo.

- Nguồn cán bộ đào tạo ở nước ngoài được lựa chọn trên cơ sở nào?

- Các địa phương trong vùng sẽ là đầu mối tuyển chọn cũng như sau này là người tuyển dụng. Tất nhiên sẽ có những tiêu chí nhất định từ phía ĐHCT và đối tác đào tạo. Các tiêu chí này sẽ tập trung vào chất lượng đội ngũ được đưa đi đào tạo. Quy trình lần lượt: các tỉnh tuyển xong, ĐHCT sẽ đào tạo ngoại ngữ 1 năm.

Trường ĐHCT sẽ xây dựng một chương trình đặc biệt để cán bộ có đủ khả năng ngoại ngữ đi học ở nước ngoài. Chúng tôi đặt uy tín Trường ĐHCT vào đây rất lớn khi thương thuyết với các đối tác. Chính vì vậy, quá trình tuyển chọn sẽ rất nghiêm ngặt về chất lượng. Chỉ có những cán bộ đạt yêu cầu trong kỳ thi tuyển cuối cùng mới được cử đi học.

Các địa phương cần lưu ý tuyển chọn những người có đủ năng lực, nếu không thì sau này cũng bị đào thải trong quá trình đào tạo ở nước ngoài. Sau vòng sơ tuyển, nếu phía đối tác có yêu cầu đào tạo thêm các môn toán, lý, hóa… thì ĐHCT sẽ tiếp tục đảm trách việc này.

- Tiến sĩ có thể cho biết nguồn kinh phí để thực hiện dự án?

- Kinh phí đào tạo có 3 nguồn: từ Bộ Giáo dục - Đào tạo, địa phương và đối tượng được đào tạo, nhưng chủ yếu vẫn là nguồn kinh phí từ địa phương. Chắc chắn là mỗi tỉnh - thành sẽ có một hợp đồng cam kết giữa các đối tượng được đào tạo và địa phương. Về lâu dài, chúng ta có thể mở rộng kênh đào tạo này cho tư nhân tham gia.

- Liệu ĐBSCL có tạo được việc làm cho đội ngũ này?

- Nếu ngay bây giờ có 1.300 thạc sĩ, tiến sĩ thì chưa chắc các tỉnh trong vùng “xài” hết. Nhưng 10 năm tới, với tốc độ phát triển rất nhanh, địa phương nào cũng sẽ có nhu cầu rất lớn. Quan trọng hơn, theo quy hoạch của Bộ GD-ĐT, sẽ có rất nhiều trường đại học và cao đẳng được thành lập ở ĐBSCL. Chúng ta cần chuẩn bị một số cán bộ có trình độ để đáp ứng nhu cầu này. Theo tôi, nếu các trường mới này không cần thì tư nhân cũng đón nhận hết hoặc chính bản thân những người được đào tạo cũng sẽ trở thành chủ thể làm kinh tế… Tôi xin nhấn mạnh yếu tố quan trọng của đào tạo nằm ở chính sách tuyển dụng của các địa phương.

- Xin cảm ơn tiến sĩ.

CAO PHONG thực hiện