Những năm gần đây, ngành sản xuất dây và cáp điện đã đạt những thành quả tích cực đóng góp vào quá trình tăng trưởng của ngành điện lực Việt Nam. Chúng tôi đã gặp và trao đổi với ông Võ Tấn Thịnh – Giám đốc Công ty Dây và Cáp điện Thịnh Phát nhằm làm rõ hơn quá trình nỗ lực của những doanh nghiệp ngành dây và cáp điện trong nước thời gian qua.

PV: Thưa ông, vai trò của các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện đối với sự phát triển chung của hạ tầng cơ sở ngành điện lực Việt Nam như thế nào?

Ông Võ Tấn Thịnh: Thực tế, các doanh nghiệp sản xuất dây và cáp điện giữ vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của ngành điện lực Việt Nam. Hòa chung với sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, ngành điện lực phải là ngành tiên phong trong đầu tư về nguồn và lưới điện. Và chính ở lĩnh vực đầu tư, ngành điện lực đã có thành công nhờ sự góp phần không nhỏ của các doanh nghiệp sản xuất của ngành điện nói chung cũng như sản xuất dây và cáp điện nói riêng.

Một thực trạng nếu nhập khẩu vật liệu nước ngoài cung ứng cho ngành điện của nước ta thì sẽ gặp vấn đề trở ngại đầu tiên là giá thành, vấn đề thứ hai là nguồn ngoại tệ thanh toán và hiển nhiên là tiến độ phục vụ xây dựng các công trình sẽ gặp ách tắc về khả năng cung ứng. Và từ khi các doanh nghiệp trong nước sản xuất ra sản phẩm thay thế hàng nhập khẩu thì thực sự Nhà nước và ngành điện đã tối ưu hóa lợi ích từ những thành quả rất lớn đó.

Chúng ta đều biết, trọng tâm trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa thể hiện thông qua quá trình thực hiện các công trình trọng điểm của quốc gia. Trong đó, các công trình phục vụ cho ngành điện lực chiếm tỷ trọng đầu tư khá lớn và được quan tâm đặc biệt vì các lý do đặc thù mang ý nghĩa kinh tế - chính trị - xã hội. Chính lẽ đó, các doanh nghiệp ngành dây và cáp điện đã luôn phải đặt tiêu chí về chất lượng lên hàng đầu trong suốt quá trình kinh doanh của mình. Nhiều lúc, chúng tôi đã suy nghĩ “nát óc” về chữ tâm của những người làm nghề, làm sao để những sản phẩm khi thực hiện lắp đặt vào hệ thống lưới điện quốc gia mang chuẩn mực bởi chỉ cần những sai sót nhỏ đã có thể gây ảnh hưởng rất lớn về uy tín doanh nghiệp và thiệt hại đến kinh tế đất nước. Thử nghĩ xem, nếu như cúp điện trong 1 giờ đồng hồ do sản phẩm kém chất lượng thì cả nền kinh tế của đất nước sẽ thiệt hại như thế nào?

* Nếu so với cách đây nhiều năm, thời điểm chúng ta phải nhập khẩu nguồn dây và cáp điện từ các nước lân cận. Giai đoạn này có thể gọi là thời kỳ “vàng son” của ngành hay không, thưa ông?

- Đúng vậy, từ thập niên 80, khi chuyển đổi từ thời kỳ bao cấp sang cơ chế thị trường, chúng ta chủ yếu phải nhập dây và cáp điện từ nguồn của Liên Xô cũ. Sau giai đoạn Liên Xô tan rã, ngành điện lực đã phải nỗ lực rất lớn trong những năm 90 để nhập nguồn hàng này từ các nước lân cận như Indonesia, Malaysia, Thái Lan v.v… Mãi đến năm 1999 trở lại đây, các doanh nghiệp Việt Nam mới đáp ứng được nhu cầu cung ứng sản phẩm cho Dự án Đường dây 500KV và chiếm lĩnh thị trường trong nước. Và nếu chúng ta ước lượng khách quan thì sản phẩm cáp điện của doanh nghiệp trong nước đã cung ứng cho ngành điện chiếm khoảng 80 đến 90% tổng thị phần. Ngay cả các đối thủ “nặng ký” nhất là các doanh nghiệp Trung Quốc - đã có kinh nghiệm đi trước Việt Nam 10 năm vẫn khó thắng các doanh nghiệp Việt trong các cuộc đấu thầu bởi giá cả và chất lượng sản phẩm của chúng ta vượt trội hơn. Đây cũng là một thành công thể hiện sự nỗ lực của toàn ngành. Nếu chúng ta nói những năm gần đây là thời kỳ “vàng son” của ngành sản xuất dây và cáp điện thì có lẽ cũng không sai.

* Hiện nay, đối với nhiều ngành khác, chúng ta vẫn phải “vất vả” để giữ thị phần trong nước thì ngành dây và cáp điện lại làm được những “kỳ tích” ngược lại, tiêu biểu cho các doanh nghiệp Việt Nam. Là một trong 5 doanh nghiệp hàng đầu cả nước trong lĩnh vực sản xuất dây và cáp điện, ông có những trăn trở gì hay không ?

- Về góc độ nào đó, Thịnh Phát chỉ là một thành viên trong “đại gia đình” ngành công nghiệp xã hội. Những nỗ lực của chúng tôi dĩ nhiên vẫn phải đối mặt với những thử thách rất lớn do quy mô tăng trưởng kinh tế đất nước. Và chúng tôi cũng hiểu rằng, giai đoạn chúng ta “thắng trên sân nhà” sẽ chưa chắc kéo dài nếu chúng ta mãi “ngủ quên” trên những thành quả hiện tại. Trong ngành này, bài toán khó nhất mà các doanh nghiệp phải tìm ra lời giải đó là quy mô sản xuất tương thích với trình độ kỹ thuật. Nếu chúng ta chú trọng sản xuất mà không có quá trình tái đầu tư thì chắc chắn quy mô không thể lớn được. Thực tế cho thấy đa phần các doanh nghiệp tư nhân trong ngành đều phải “tự lực cánh sinh” trong suốt quá trình phát triển của mình. Chúng tôi chưa thực sự được bảo hộ và cũng khó có chính sách bảo hộ cụ thể của Nhà nước trong ngành này. Ngay cả vấn đề nhân lực cũng đã là điều nan giải. Không như những ngành khác, doanh nghiệp chúng tôi phải tự đào tạo bởi không có trường lớp nào đào tạo chuyên về lĩnh vực này. Trong khi đó, một người kinh nghiệm và trưởng thành trong ngành này thì phải mất thời gian đào tạo gần 5 đến 7 năm, thậm chí 10 năm.

Nói về thị trường, tuy không như một số ngành khác phải chịu áp lực rất lớn từ hàng nhập khẩu, đặc biệt là hàng từ Trung Quốc nhưng rủi ro từ tương lai vẫn là điều khó tránh khỏi. Chúng ta cũng hiểu rằng đến một lúc nào đó khi thị trường Trung Quốc tăng trưởng đến mức độ dư thừa hoặc họ gặp trở ngại xuất khẩu sang các nước thì có thể những sản phẩm dây và cáp diện Trung Quốc có thể “tràn” vào thị trường Việt Nam. Trong khi nếu nói về lợi thế thì Trung Quốc là một đất nước có nhiều ưu đãi về nguồn tài nguyên sắt, thép, đồng và nhôm. Nói riêng về mặt hàng sắt thép thì hiện nay quá trình chúng ta nhập thô về đã đắt hơn sản xuất tại nước bạn từ 10% đến 20%. Rõ ràng ưu thế có mỏ luyện kim tự sản xuất và tự tiêu thụ của doanh nghiệp tại thị trường này vẫn sẽ là rủi ro tiềm tàng buộc các doanh nghiệp Việt phải nhận thức được.

* Nhận thức thì đã có, bắt tay vào thực tế, chúng ta phải làm gì để hạn chế rủi ro này ?

- Chúng ta buộc phải thực hiện phương án mở rộng quy mô sản xuất, tái đầu tư và có những giải pháp củng cố toàn diện về quản trị, cải tiến quản lý doanh nghiệp song hành với quá trình thay đổi công nghệ. Khi chúng ta thực hiện hài hòa các phương án đó thì giá thành chúng ta sẽ thực sự rẻ hơn các đối thủ. Ngoài ra, bản thân chúng ta là người địa phương, có bề dày về quan hệ và kinh nghiệm thị trường sẽ giúp tăng thêm lợi thế cạnh tranh, hạn chế rủi ro đến mức thấp nhất. Tại Thịnh Phát, chúng tôi vẫn là một doanh nghiệp cung ứng nguồn dây và cáp điện uy tín cho hệ thống lưới điện quốc gia. Sản phẩm của chúng tôi tự tin có thể ngang hàng với các nước như Malaysia và Singapore. Nhưng trong tương lai, chúng tôi buộc phải nhìn nhận lại toàn diện hệ thống quản trị. Chúng tôi sẽ chuyển đổi sang mô hình Công ty Cổ phần đa lĩnh vực trong thời gian sắp tới nhằm linh hoạt hóa trong việc huy động vốn đầu tư và gắn kết lòng nhiệt huyết của cán bộ nhân viên đối với doanh nghiệp. Cho tới thời điểm này, Thịnh Phát tin tưởng thương hiệu của mình sẽ tiếp tục định vị vững chắc trong ngành điện lực nói chung và ngành sản xuất dây và cáp điện nói riêng.

* Chân thành cảm ơn ông.

Tường Minh thực hiện