Được thành lập từ năm 1992, với ngành nghề chính là sản xuất máy cán thép, khuôn mẫu và sau này là thiết bị dân dụng, thiết bị y tế và phụ tùng ô tô, xe máy, năm 2002, Nhà máy Ô tô Xuân Kiên (Vinaxuki) khởi công xây dựng nhà máy chế tạo khuôn mẫu và năm 2003 xây dựng nhà máy dập ép vỏ xe, dây chuyền sơn điện ly, lắp ráp, kiểm tra xe…
Sau hơn 3 năm đi vào hoạt động, Vinaxuki đã làm ngạc nhiên cho nhiều tập đoàn ô tô nước ngoài. Một tập đoàn ô tô của Thụy Điển khi đến tham quan nhà máy đã phát biểu: Đây là công ty có năng lực nội địa hóa và sản xuất tốt tại Đông Nam Á. Hãng Toyota Việt Nam cũng thừa nhận nhà máy có sức nội địa hóa tương đương với các hãng sản xuất xe của Trung Quốc. Hiện tại, xưởng làm khuôn dập của Vinaxuki đã cho ra nhiều loại sác-xi, 2 kiểu cabin xe tải và xe khách, tỷ lệ nội địa hóa đạt từ 30% đến 45% tùy từng kiểu mẫu xe.
Năm 2004, được Thủ tướng Chính phủ cho phép sản xuất ô tô, Vinaxuki đã đầu tư hoàn thiện từng công đoạn nhằm đảm bảo chất lượng sản phẩm trước khi đưa ra thị trường. Trong đó, giới chuyên gia trong ngành thừa nhận điểm nổi trội nhất trong công nghệ sản xuất và lắp ráp ô tô của nhà máy chính là hệ thống dây chuyền sơn nhúng điện ly (mạ điện sơn). Đây cũng là nơi duy nhất tại Việt Nam thực hiện được sơn điện ly cả thùng hàng xe tải và có chế độ bảo hành tới 3 năm. Toàn bộ thùng xe tải, sau khi lắp ghép, được nhúng thẳng vào bể sơn nên các nếp gấp, những mối hàn tại các điểm ghép uốn khúc, đều được sơn kỹ lưỡng và đồng nhất. Trong khi đó, một số doanh nghiệp khác hiện nay phải sơn nhúng một số bộ phận rồi ghép lại và các mối ghép lại được sơn phun sau đó. Theo ông Nguyễn Xuân Chuẩn, Chủ tịch Hội kỹ sư Ô tô Việt Nam, trong các doanh nghiệp ô tô của Việt Nam, Vinaxuki là một trong những doanh nghiệp đầu tư bài bản và nghiêm túc, có vốn đầu tư tới 312 tỷ đồng, lớn thứ hai sau Công ty cổ phần Hyundai-Vinamoto.
Vinaxuki đang cung cấp trên thị trường 5 chủng loại xe gồm xe 8 chỗ, xe bán tải, xe tải, xe chuyên dụng với hơn 30 kiểu mẫu các loại. Người có nhu cầu có thể chọn những chiếc xe phù hợp, với giá bán từ 65 triệu đến 207 triệu đồng/chiếc. Đặc biệt, từ tháng 5-2005, khi mới đưa xe vào thị trường, Xuân Kiên đã đưa ra 6 mẫu xe có tiêu chuẩn khí thải Euro 2, có hệ thống phun xăng bằng điện tử và Turbo của các hãng danh tiếng của Đức và Mỹ. Khách hàng sử dụng xe đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 2 không chỉ đem lại lợi ích cho môi trường mà còn giảm được từ 15% đến 20% lượng nhiên liệu tiêu hao.
Ông Bùi Ngọc Huyên, Giám đốc Vinaxuki cho biết, nhà máy sẽ tiếp tục đầu tư xưởng khuôn mẫu tự động, xưởng ép thân vỏ xe và tập trung đầu tư nâng cấp nguồn nhân lực. Trong đó, có đầu tư đào tạo kỹ sư chuyên ngành, thuê các chuyên gia nước ngoài để phấn đấu tới năm 2008, toàn bộ xe của nhà máy khi xuất xưởng ra thị trường đều đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 2.
Hiện nay, ở các nước phát triển, các hãng sản xuất ô tô danh tiếng trên thế giới cũng chỉ tự chế tạo khoảng 40% đến 60%, còn lại đều phải mua các phụ tùng khác của các nhà cung cấp trong và ngoài nước. Nội địa hóa được toàn bộ thân vỏ xe và một số phụ tùng khác, Vinaxuki đã đánh dấu một bước thành công của nền công nghiệp ô tô Việt Nam, tạo cơ sở cho nền công nghiệp ô tô Việt Nam có thể cạnh tranh khi Việt Nam gia nhập WTO.
NGUYỄN THY