Nhìn lại tốc độ tăng trưởng kinh tế 8 tháng đầu năm, nhiều chuyên gia cho rằng, thành phố Hồ Chí Minh cần phải nỗ lực rất lớn mới tạo đà phát triển cho năm tới.
Điểm sáng thương mại - dịch vụ
Ông Thái Văn Rê, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư TPHCM nhận định, nhìn chung kinh tế TPHCM tiếp tục tăng trưởng cao trong 8 tháng đầu năm, tuy nhiên so với cùng kỳ năm ngoái thì lại thấp hơn.
Điều này gây tâm lý lo ngại, nếu không nỗ lực ngay từ bây giờ thì sẽ ảnh hưởng đến đà tăng trưởng năm sau. Nhận định của ông Rê không chỉ dựa trên các số liệu trong những tháng vừa qua, mà cân nhắc cả những khó khăn vướng mắc cũng như nguy cơ mà doanh nghiệp đang phải đối phó.
Trước hết, tăng trưởng mạnh nhất và tạo nét đột phá trong bức tranh kinh tế chung trong 8 tháng vừa qua là những thành tựu trong khu vực dịch vụ, thương mại. Đây được coi là một thành công đáng kể, là hiệu quả ban đầu của những nỗ lực tiến hành các biện pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế thành phố trong những năm vừa qua. Con số tăng trưởng trong 8 tháng trên lĩnh vực hàng hóa bán lẻ và doanh thu dịch vụ đạt 22,3% so với cùng kỳ năm ngoái (cùng kỳ tăng 20,9%). Mức tăng này chủ yếu ở hai ngành thương nghiệp và dịch vụ lữ hành.
Khác với mọi năm, ngay tháng sau Tết thường là thời gian hàng hóa tiêu thụ chậm, vì vậy lãnh đạo thành phố đã chủ trương đẩy mạnh sức mua ngay từ đầu năm bằng tháng bán hàng khuyến mãi rầm rộ vào tháng 3. Với việc quảng bá tương đối tốt, cùng sự tham gia của các doanh nghiệp, trong tháng 3, lượng hàng hóa tiêu thụ mạnh, giúp nhiều doanh nghiệp tổ chức sản xuất và kinh doanh tốt ngay từ đầu năm.
Bên cạnh đó, thu hút đầu tư nước ngoài cũng được đánh giá tạo được sự tăng trưởng khá. Nhiều dự án đầu tư lớn được cấp phép, nhiều công ty có vốn đầu tư nước ngoài sau một thời gian làm ăn hiệu quả đã tăng qui mô vốn để tiếp tục mở rộng năng lực sản xuất và kinh doanh. Tính ra, có 170 dự án được cấp phép, với tổng vốn đạt hơn 1 tỷ USD, tuy giảm về số lượng dự án nhưng vốn đầu tư tăng gần gấp 4 lần so với cùng kỳ năm ngoái, và có 69 dự án tăng vốn đầu tư thêm 193,5 triệu USD.
Chặn đà giảm nhịp độ
Một số chuyên gia nhận định, trong điều kiện giá nguyên liệu đầu vào tăng mạnh, nhiều thị trường xuất khẩu chủ lực bị ảnh hưởng bởi các cuộc kiện bán phá giá hoặc bị áp đặt các hàng rào kỹ thuật về dư lượng kháng sinh đối với hàng thủy hải sản, rau... nhưng tăng trưởng trong xuất khẩu cũng là một thành công của các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố.
Tính ra, 8 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa ước đạt 9,2 tỷ USD, tăng 16,7% so với cùng kỳ, thấp hơn so với cùng kỳ năm ngoái. Nguyên nhân mức tăng kim ngạch xuất khẩu giảm so với cùng kỳ là do mặt hàng dầu thô chiếm tỷ trọng đến 62% nhưng chỉ tăng có 19,8% (cùng kỳ năm ngoái có mức tăng tới 28,9%); gạo giảm 2,2%; sữa và các sản phẩm sữa giảm 24,1%.
Tuy nhiên, ông Thái Văn Rê tỏ ra lo ngại khi thấy rằng tuy kinh tế có tăng trưởng, nhưng nhịp độ xuất khẩu đang giảm. Trong tháng 8, kim ngạch xuất khẩu giảm 3,6% so với tháng trước và chỉ tăng 2,4% so với tháng cùng kỳ năm trước (cùng kỳ tăng 7,2%).
Trong cả 8 tháng, khu vực kinh tế trong nước chiếm tỷ trọng 81,4% tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu đã có mức tăng 17,7% (cùng kỳ tăng 25,3%); khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm tỷ trọng 18,6% chỉ tăng có 12,5%, trong khi cùng kỳ năm ngoái tăng 20,6%. Tốc độ xuất khẩu giảm cũng tương ứng với tăng trưởng công nghiệp của thành phố chỉ đạt 13,5%, thấp hơn so với mức tăng trưởng chung của toàn ngành công nghiệp cả nước là 16,7%.
Cùng với nhịp độ tăng trưởng xuất khẩu giảm, nhiều yếu tố khó khăn cũng được dự báo như giá xăng dầu tăng đã ảnh hưởng nhiều tới giá thành sản xuất; nhiều loại nguyên liệu đầu vào cho các ngành sản xuất nhựa, giấy, xi măng, dệt may… đang tăng mạnh buộc các doanh nghiệp phải điều chỉnh giá bán, có khả năng tạo nên mặt bằng giá mới, ảnh hưởng không nhỏ đến sức mua trong nước và xuất khẩu; một số thị trường truyền thống đang có những cảnh báo hạn chế nhập khẩu thủy hải sản, rau… đến từ Việt Nam vì dư lượng kháng sinh.
Vì vậy, để thúc đẩy sản xuất kinh doanh và xuất khẩu, tạo điều kiện thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế thành phố đúng hướng, cần phải có những biện pháp cụ thể và quyết liệt trong những tháng cuối năm.
Theo nhiều chuyên gia, trước hết phải đẩy nhanh các dự án công trình trọng điểm, đẩy mạnh triển khai thực hiện 5 công trình và chương trình mang tính đòn bẩy, trong đó chương trình cải cách hành chính và chống quan liêu phải được đặt lên hàng đầu để tạo niềm tin, hỗ trợ kinh tế-xã hội phát triển toàn diện, giảm chi phí giá thành; đẩy mạnh tiến độ cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, công tác xúc tiến đầu tư và các biện pháp cải thiện môi trường đầu tư; hỗ trợ phát triển các sản phẩm công nghiệp chủ lực của thành phố để lấy lại nhịp độ tăng trưởng xuất khẩu.
VĂN MINH HOA
