Hưởng ứng chủ trương tiết kiệm điện của Chính phủ, từ năm 2005 đến nay, nhiều doanh nghiệp không ngừng tung ra thị trường các sản phẩm tiết kiệm điện. Tuy nhiên, trên thực tế, hiệu quả có đúng như lời quảng cáo của các doanh nghiệp hay không lại chưa có cơ quan chức năng nào kiểm soát. Điều này cũng làm cho không ít người tiêu dùng dở khóc dở cười.
Tư vấn theo quảng cáo
Chị Nguyễn Thị Tuyết Hạnh, ngụ phường 14 quận 5 TPHCM bức xúc: “đầu tháng 6, gia đình tôi mua một tủ lạnh. Theo lời quảng cáo của chủ tiệm bán hàng điện lạnh trên đường An Dương Vương, loại tủ lạnh này tiết kiệm 30% điện so với tủ lạnh thông thường (tiêu thụ khoảng 24kWđiện/tháng). Nhưng theo dõi tôi thấy tủ lạnh tiêu hao hết 30kWđiện/tháng, tương đương loại tủ lạnh không quảng cáo tiết kiệm điện”.
Chọn mua bóng đèn compact. Ảnh: CAO THĂNG
Từ phản ánh của chị Hạnh, trong vai người mua hàng, chúng tôi tìm đến nhiều cửa hàng bán đồ điện dọc trên đường An Dương Vương, Hùng Vương, Hồng Bàng quận 5.
Tại đây, chủ các cửa hàng không ngớt giới thiệu với chúng tôi nhiều loại mặt hàng như tủ lạnh, máy giặt, máy tắm nước nóng, máy điều hòa không khí… có khả năng tiết kiệm từ 20%-40% điện năng tiêu thụ.
Tương tự, tại nhiều siêu thị điện máy trên đường Cách Mạng Tháng Tám, Hồ Tùng Mậu, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Thị Minh Khai… trên các bao bì hoặc chú thích phía dưới các mặt hàng điện hầu hết đều in dòng chữ sản phẩm tiết kiệm điện.
Thế nhưng, khi chúng tôi thắc mắc căn cứ nào để nói các loại máy này tiết kiệm điện thì các chủ cửa hàng cũng như nhân viên bán hàng đều trả lời: “Đó là do nhà sản xuất cung cấp”. Còn nhà sản xuất lấy căn cứ nào để giới thiệu sản phẩm mình tiết kiệm điện thì các chủ cửa hàng “chịu”.
Ông Trương Quang Vũ, Trưởng phòng Tiếp thị – Thông tin, Trung tâm Tiết kiệm năng lượng (TTTKNL) TPHCM cho biết, hiện nay trên thị trường đang rộ lên các thiết bị tiết kiệm điện, nhưng các thiết bị này chỉ đưa ra những thông số kỹ thuật, còn những thông số về hiệu suất tiết kiệm năng lượng hoặc thời gian, mức độ thì không ai có thể biết được.
Chưa có chứng nhận cho sản phẩm tiết kiệm điện
Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, một cán bộ phòng đo lường chất lượng sản phẩm của Trung tâm Kỹ thuật đo lường chất lượng 3 thuộc Tổng cục Đo lường chất lượng cho biết, hiện nay việc đánh giá chất lượng sản phẩm chỉ mới dừng ở mức kiểm tra về kỹ thuật. Trên cơ sở đó, đơn vị cũng chỉ đưa ra những kết luận về chất lượng kỹ thuật của sản phẩm.
Riêng vấn đề các sản phẩm điện có tiết kiệm điện hay không thì chưa có một đánh giá nào cả. Mặt khác, tiêu chuẩn năng suất năng lượng tối thiểu áp dụng cho các thiết bị gia dụng và công nghiệp chưa có, hiện đang được các cơ quan chức năng xây dựng.
Ông Vũ cũng khẳng định, hiện nay chưa có cơ quan nào đánh giá mức độ tiết kiệm điện của sản phẩm sử dụng điện. Nhiều trường hợp cho rằng thiết bị tiết kiệm năng lượng, nhưng các cơ sở chỉ suy luận dựa vào đồng hồ điện hoặc một số liệu nhất thời nào đó trên chỉ số đồng hồ.
Muốn đánh giá một thiết bị tiết kiệm năng lượng đòi hỏi phải có phòng thí nghiệm với đầy đủ dụng cụ đo đạc thích hợp để tính toán thử nghiệm mức độ tiêu hao điện của thiết bị. Nhiều doanh nghiệp đã đưa sản phẩm đến TTTKNL để tiến hành đo đạc khả năng tiết kiệm điện của sản phẩm nhưng phải thừa nhận rằng hiện hệ thống thiết bị đo tại trung tâm còn nhiều hạn chế. Trung tâm chỉ có thể kiểm tra, đánh giá hiệu suất năng lượng một số loại sản phẩm như máy giảm tiêu thụ điện của hệ thống điều hòa, bộ EMC giúp tiết kiệm điện cho máy may, bộ biến tần… và kết quả đo đạc cũng chỉ để dùng tham khảo, không có giá trị pháp lý.
Để giúp người tiêu dùng không bị nhầm lẫn khi lựa chọn thiết bị tiết kiệm điện, trong thời gian tới, TTTKNL sẽ kết hợp với Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng Sở Khoa học-Công nghệ TPHCM lập đề án xây dựng Phòng kiểm định hiệu suất năng lượng các thiết bị gia dụng.
Ngoài ra, TTTKNL sẽ kết hợp với một số trung tâm mua sắm hoặc siêu thị điện máy trưng bày và bán các thiết bị gia dụng tiết kiệm năng lượng. Có thể các sản phẩm này đắt hơn sản phẩm thông thường, nhưng người sử dụng có thể biết sản phẩm của mình sử dụng bao nhiêu điện năng trong vòng một năm…
Mục tiêu của đề án nhằm hỗ trợ người tiêu dùng có quyết định lựa chọn đúng đắn đem lại hiệu quả kinh tế, để các sản phẩm của các doanh nghiệp Việt Nam có uy tín hơn với những thông số đảm bảo. Ông Vũ cũng khuyến cáo người tiêu dùng, trong khi chưa có hướng dẫn từ các cơ quan chức năng thì người tiêu dùng có quyền lựa chọn theo sở thích của mình nhưng nên chọn lựa những sản phẩm của các công ty có uy tín.
MINH XUÂN
