Bài 1: Từ trường chính quy đến các lò ngắn hạn

Ngoài hệ đào tạo chính quy tại Khoa Thanh nhạc Nhạc viện TPHCM, không phải ngẫu nhiên các lò đào tạo ca sĩ ra đời và làm ăn được trong hàng chục năm qua. Tuy nhiên, để đào tạo được một ca sĩ nhạc nhẹ đáp ứng và bắt kịp thị hiếu thị trường âm nhạc hiện nay là một điều vô cùng khó…

Cái nôi nhạc viện

GS-TS Nguyễn Thuyết Phong từ Đại học Kent (Hoa Kỳ) về Việt Nam giảng dạy âm nhạc có lần đã nêu nhận xét, khi quan sát đời sống âm nhạc tại Việt Nam, ông thật bất ngờ vì sự phát triển của phong trào nhạc pop-rock (nhạc phổ thông) vừa mang tính thời trang vừa mang tính thương mại được phát triển khá mạnh mẽ ở TPHCM. Mở ti vi đã thấy có đài truyền hình giới thiệu các chương trình âm nhạc.

Theo ông, dòng nhạc phổ thông này luôn thay đổi theo nhịp điệu của cuộc sống xã hội như lẽ đương nhiên. Nét tích cực của đời sống âm nhạc hiện nay khá sinh động. Nó phát huy được mọi hoạt động từ sáng tác, biểu diễn cho đến tổ chức biểu diễn và thưởng thức âm nhạc. Nhưng, bên cạnh chất lượng, nội lực của nó cũng bộc lộ sự lúng túng khá rõ. Có người xem xong một số buổi diễn đã phàn nàn vì phải nghe những ca khúc và xem cách biểu diễn bát nháo, rẻ tiền!

Ca sĩ - NSƯT Tạ Minh Tâm, Trưởng khoa Thanh nhạc (Nhạc viện TPHCM) cho rằng thị trường ca hát phức tạp bát nháo trong thời hội nhập đã làm bức xúc nhiều người, nhiều giới nhưng anh tin trong tương lai nó sẽ theo chiều hướng tốt hơn là xấu. Bởi nhu cầu của công chúng càng ngày càng cao và đòi hỏi ca sĩ thể hiện chất lượng cao hơn. Khoa Thanh nhạc Nhạc viện TPHCM đóng vai trò như thế nào trong việc đào tạo ca sĩ hiện nay? Theo NSƯT Tạ Minh Tâm, thời gian qua, khoa Thanh nhạc với vai trò “đầu tàu” đã đóng góp đáng kể trong khâu đào tạo ca hát.

Giảng viên của khoa nhiều thế hệ từ Quốc Trụ, Bùi Duy Tân, Măng Thị Hội đến Tuấn Phong, Bích Hồng, Tạ Minh Tâm, Ánh Tuyết, Thế Vĩ, Anh Bằng, Khánh Trang… với thế mạnh từ trình độ chuyên sâu, chuyên nghiệp đến kinh nghiệm biểu diễn đã góp phần đào tạo nhiều thế hệ ca sĩ của thành phố. Hầu hết các chương trình biểu diễn lớn nhỏ đều có sinh viên của nhạc viện tham gia. Trong số này, một số người đã trở thành những gương mặt ca sĩ thành công, có tiếng tăm, được công chúng yêu thích có thể kể tên như Thanh Thúy, Mỹ Tâm, Thanh Thảo, Hiền Thục, Thanh Sử…

Hiện nay, số lượng thí sinh thi vào khoa Thanh nhạc chiếm cao nhất trong số sinh viên của 8 khoa trong nhạc viện (700/1.200 thí sinh, chiếm tỷ lệ hơn 60%). Sinh viên được trang bị kiến thức cơ bản về văn hóa, xã hội, trình độ nhạc lý, kỹ thuật thanh nhạc có thể xử lý hát được các dòng nhạc truyền thống, dân ca, nhạc nhẹ và cao nhất là opera. Tốt nghiệp khoa Thanh nhạc - Nhạc viện tất nhiên sinh viên có ưu thế mạnh, có thể sử dụng tốt kỹ thuật thanh nhạc, kỹ năng điều khiển âm vực, chất giọng ở bất cứ dòng nhạc nào.

Tuy nhiên, trong đời sống âm nhạc sôi động hiện nay, một số sinh viên khi đi hát, có một chút tiếng tăm đã ngộ nhận mình là “sao” và chọn lựa “con đường âm nhạc” sa đà theo hướng thị trường hóa hơn là luyện tập một cách kiên trì, nâng cao trình độ, đẳng cấp âm nhạc của mình!

Và các trung tâm văn hóa quận

Giảng viên Lê Hải của lớp đào tạo ca sĩ - nhóm hát - diễn viên “Ước mơ trong tầm tay” (Nhà Văn hóa Thanh niên) cho biết: “Việc bùng nổ các cuộc thi ca nhạc như Sao Mai, Ngôi sao Tiếng hát truyền hình, Vietnam Idol, Tiếng ca học đường toàn quốc… là động lực rất lớn để các bạn trẻ tìm nơi học nhạc để mong được tham gia các cuộc thi và trở thành ca sĩ.

Thế nhưng, để trở thành ca sĩ thật không dễ. Ngoài ngoại hình, năng khiếu sẵn có, mỗi em còn phải có tố chất, niềm đam mê ca hát thật sự, có tinh thần học hỏi, khổ luyện để trau dồi nghề nghiệp”. Trong gần 20 khóa đã mở với hơn 2.000 học viên thì số ca sĩ thành danh từ lớp học này vẫn là con số khiêm tốn, trong đó có những ca sĩ trẻ đã và vẫn đang tiếp tục phấn đấu để khẳng định tên tuổi, phát huy sở trường như Tóc Tiên, Lương Bằng Quang, Đạt Huy, Ái Thy, Huy Đan, Minh Hằng… các nhóm hát Pha Lê, Tigôn, Sôcôla…

Việc rèn dũa các học viên tại đây nhanh chóng hơn nhiều so với việc đào tạo chính quy của Nhạc viện TPHCM. Học viên bắt đầu học với 3 tháng học căn bản, sau đó học viên được học lớp nâng cao (học theo bài). Với nhóm hát, giáo viên sẽ dàn dựng khoảng 4, 5 bài cho một nhóm trong đó có phần luyện giọng, hát bè, vũ đạo, phong cách biểu diễn… Các bạn sẽ được tham gia biểu diễn thực tế trong nhiều chương trình ca múa nhạc tại Nhà Văn hóa Thanh niên.

Giảng viên thanh nhạc Hoài Nam của Trung tâm thanh nhạc Hoài Nam, TTVH quận 1, cho biết trung tâm thường xuyên tổ chức khai giảng các lớp học về thanh nhạc dành cho bạn trẻ, đa số theo học là sinh viên. Lớp cơ bản các bạn học 3 tháng, kế tiếp là lớp nâng cao 6 tháng, sau khi học xong hai lớp này, nếu học viên muốn theo đuổi nghiệp ca hát sẽ tiếp tục học lớp cá nhân. Học viên giỏi sẽ được tham gia biểu diễn thực tế trong nhiều chương trình ca nhạc với các ca sĩ chuyên nghiệp để quen sân khấu, học hỏi thêm kinh nghiệm biểu diễn. Trong đó có một số chương trình do trung tâm tổ chức như “Nốt nhạc xanh” diễn ra định kỳ tại Nhà hát Bến Thành, chương trình “Sài Gòn Teen” thu hình tại Đài Truyền hình TPHCM. Từ trung tâm, đã có một số gương mặt ca sĩ thành danh sau quá trình học tập, rèn luyện như Đàm Vĩnh Hưng, Hương Giang, Việt Quang, Đăng Khôi, Như Ý, nhóm Mây Trắng, The Bells…

Nhìn lại hoạt động đào tạo ca sĩ từ nhà trường cho đến các trung tâm văn hóa trong thời điểm xã hội hóa hiện nay đã làm gia tăng sự phong phú cho đời sống âm nhạc của xã hội. Tuy nhiên, trong thời điểm nhập nhằng, chất lượng đào tạo vàng thau lẫn lộn đã khiến một số ca sĩ trẻ ham đốt cháy giai đoạn, thích “ăn xổi”, chỉ mong được đào tạo gấp, sớm nổi tiếng. Khi đi diễn, những ca sĩ mới toanh này thường dựa vào hình thể, trang phục, vũ đạo và nhờ vào… hát nhép, công nghệ lăng xê! Một ảo vọng rất lớn với nghề là họ đã quên đi thực lực của chính mình.

Thúy Bình - Kim Ửng