Góp phần tạo động lực sáng tạo

Sáng 7-5, tại Báo SGGP đã diễn ra lễ ra mắt Quỹ hỗ trợ văn học về đề tài chiến tranh cách mạng và lực lượng vũ trang với mục đích cao nhất, xuyên suốt là góp phần vào việc xuất bản những tác phẩm văn học có chất lượng về đề tài này. Đến dự buổi lễ có đông đảo các nhà văn nổi tiếng.

Thừa vẫn thừa, thiếu vẫn thiếu

Trong lời phát biểu ra mắt quỹ hỗ trợ, nhà văn Trần Văn Tuấn, Phó Tổng Biên tập Thường trực Báo SGGP, Phó Chủ tịch Hội đồng văn xuôi Hội Nhà văn Việt Nam, đã nhấn mạnh: “Hiện nay, xã hội đang cần hơn bao giờ hết những tác phẩm xuất sắc viết về cuộc chiến tranh cách mạng vừa qua. Những tác phẩm tương xứng với những hy sinh mất mát và chiến thắng vinh quang của dân tộc”.

Thế nhưng, như nhà văn Nguyễn Quang Sáng than thở: “Ngày xưa, văn học cách mạng phát triển rất mạnh mẽ nhưng ngày nay trong khi các loại đề tài văn học khác nảy nở thì văn học cách mạng lại càng ngày càng ít tác phẩm hay”. Bổ sung thêm, nhà văn Trần Văn Tuấn thổ lộ: “Không chỉ thiếu, các sáng tác văn học chiến tranh cách mạng và lực lượng vũ trang hiện nay đôi khi còn chưa lý giải sâu sắc điều gì đã làm nên chiến thắng hiển hách của nhân dân Việt Nam cho những thế hệ trưởng thành sau chiến tranh”.

Đấy cũng là ý kiến chung của các đại biểu tham dự buổi lễ ra mắt quỹ. Nhà thơ Lê Giang, một người đã từng trải qua chiến tranh, tâm sự: “Có nhiều câu chuyện trong chiến tranh tôi đã thấy tận mắt nhưng bây giờ kể lại nghe cứ như chuyện hoang đường, tôi mong muốn một lúc nào đó có thể viết về những ký ức đó để nhắc nhở cho thế hệ hôm nay về một thời chiến tranh ác liệt nhưng hào hùng”. Thế nhưng, để sáng tác văn học, nhất là về đề tài chiến tranh cách mạng và lực lượng vũ trang, lại không phải việc đơn giản, nhà văn Lê Văn Thảo, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn VN, nhận xét: “Nhà văn đang thiếu hụt nhiều thứ để có thể chuyên tâm sáng tác ra những tác phẩm về một thời chiến tranh”.

Hỗ trợ sáng tác, trả nợ nghĩa tình

Nhu cầu đã có, khó khăn cũng nhìn ra, hướng giải quyết cũng nhanh chóng được tìm thấy khi có những doanh nghiệp rất nhiệt tình với văn học chiến tranh cách mạng và lực lượng vũ trang. Doanh nhân Lê Viết Hải, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Xây dựng và Kinh doanh địa ốc Hòa Bình, cho biết: “Thời gian qua đi, những chứng nhân lịch sử của một thời chiến tranh sẽ ít dần đi và cùng với họ các tư liệu chân thực nhất của chiến tranh cũng sẽ không còn. Theo đó, những bài học từ quá khứ sẽ dần bị lãng quên.

Có thể làm được điều gì để lưu giữ quá khứ đó, chúng tôi sẽ không ngại ngần”. Chính vì thế, Công ty Hòa Bình đã trở thành nhà tài trợ chính giúp Báo SGGP và Hội Nhà văn VN tổ chức Quỹ hỗ trợ văn học về đề tài chiến tranh cách mạng và lực lượng vũ trang. Về hình thức, mỗi năm quỹ sẽ xét chọn tối thiểu 5 tác phẩm xuất sắc về đề tài chiến tranh cách mạng và lực lượng vũ trang để trao thưởng với mức dự kiến 10 triệu đồng/tác phẩm.

Tác phẩm có thể là tập truyện ngắn, tiểu thuyết hay một tập thơ. Quỹ cũng sẽ hỗ trợ xuất bản các tác phẩm được các nhà văn viết về đề tài này đề nghị. Hội đồng tuyển chọn sẽ gồm: Nhà thơ Trần Thế Tuyển, Tổng Biên tập Báo SGGP, Chủ tịch hội đồng; nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội Nhà văn VN; nhà văn Lê Văn Thảo, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn VN; nhà văn Trần Văn Tuấn, Phó Tổng Biên tập Báo SGGP.

Việc thành lập quỹ được xem là một hoạt động văn hóa xã hội nhiều ý nghĩa, thông qua quỹ các cá nhân, đơn vị tài trợ sẽ chung tay với Báo SGGP, Hội Nhà văn VN tạo thêm động lực giúp các nhà văn viết về đề tài chiến tranh cách mạng và LLVT hiện nay.

Thay cho lời kết luận, nhà thơ Trần Thế Tuyển, Tổng Biên tập Báo SGGP, tâm sự: “Hơn 30 năm đã trôi qua nhưng các ký ức chiến tranh vẫn còn sống mãi. Với những người lính cầm bút, việc viết lại những ký ức một thời chiến tranh không chỉ đơn thuần để nhớ lại mà còn là một món nợ phải trả, trả cho những người đã nằm xuống, cho những người đã bị lớp bụi thời gian làm cho quên lãng và trả cho thế hệ trẻ hôm nay những tư liệu quý giá nhất, chân thực nhất về một thời khốc liệt, vẻ vang”. 

TƯỜNG VY

Ngay tại buổi lễ ra mắt, các đại biểu tham dự đã trao đổi nhiều vấn đề xung quanh đề tài chiến tranh cách mạng và lực lượng vũ trang.

Nhà văn NGÔ THẢO: Quỹ nên tập trung hỗ trợ những tác phẩm có tính sáng tạo

Chọn ngày hôm nay để ra mắt quỹ rõ ràng là có một ý nghĩa rất lớn, đây cũng là thời gian mà trong thời kỳ chiến tranh chúng ta đã mất đi nhiều những người lính cầm bút. Họ đã ngã xuống cho chiến thắng và chúng ta hôm nay phải có trách nhiệm thay họ lưu danh những người đã vì Tổ quốc hy sinh, ghi nhớ các thế hệ sau này sự đau đớn, mất mát của chiến tranh cùng những vinh quang chiến thắng.

Tuy nhiên, với ý nghĩa rất tốt đẹp ấy quỹ cũng cần chú ý đến tính định hướng khi chọn lựa các tác phẩm trao thưởng. Các tác phẩm cần có cách thể hiện sáng tạo, mới mẻ và thu hút hơn. Chứ hiện nay, nhiều sáng tác văn học cách mạng và lực lượng vũ trang dường như có cách thể hiện khá cũ giống như nhà văn chưa ra khỏi những cánh rừng của thời chiến. Hiện đang có rất nhiều hồi ký của các tướng lĩnh, nhà ngoại giao nước ngoài và chế độ cũ viết về chiến tranh Việt Nam, đã cho người đọc những cái nhìn đa dạng về cuộc chiến tuy không phải lúc nào cũng khách quan. Chính vì thế, rất cần có những tác phẩm tốt và đa dạng từ phía chúng ta để giúp bạn đọc trong và ngoài nước có cái nhìn đúng đắn hơn về cuộc chiến đấu và chiến thắng oai hùng của nhân dân ta.

• Nhà văn trẻ LÊ THIẾU NHƠN: Chúng tôi đang chờ đợi sáng tác của thế hệ trước 

Trước đây và ngay trong buổi lễ ra mắt hôm nay, có nhiều người chê trách giới trẻ ít quan tâm đến đề tài văn học chiến tranh cách mạng và lực lượng vũ trang. Đó chỉ là một nhận xét phiến diện, hãy nhìn cơn sốt Nhật ký Đặng Thùy Trâm, Nguyễn Văn Thạc.

Ai đi tìm đọc nhiều nhất? Chính là những độc giả trẻ, những con người sinh ra sau chiến tranh, những thế hệ chưa một lần biết được sự khốc liệt của chiến tranh. Thế nhưng, quả đúng là giới trẻ ít quan tâm đến sách văn học đề tài chiến tranh cách mạng và theo tôi lý do không phải vì họ không thích đọc mà đơn giản là vì vẫn còn quá ít những tác phẩm hay, đa dạng về chiến tranh.

Cũng như thế, thế hệ nhà văn trẻ chúng tôi, những người sinh ra và lớn lên trong thời bình, làm sao chúng tôi có thể viết được những tác phẩm về chiến tranh khi thậm chí còn không biết nổi làm sao để bắn một phát súng AK, không thể biết được mùi vị cận kề cái chết của chiến trường.

Để viết được mà không có trải nghiệm thực tế nhà văn rất cần đến tư liệu. Mà như đã nói ở trên tư liệu hiện nay tuy nhiều nhưng lại ít đa dạng. Tôi có thể khẳng định nhà văn trẻ hiện nay rất muốn viết về đề tài chiến tranh cách mạng nhưng đó là chuyện “lực bất tòng tâm”, muốn viết được phải biết, muốn biết được phải đọc nhưng lại có quá ít cái để đọc, để hiểu, để biết. Tôi hy vọng qua sự hỗ trợ của quỹ này, sẽ có nhiều tác phẩm ở nhiều góc độ của những người đã đi qua chiến tranh giúp các nhà văn trẻ hôm nay có được cơ sở để sáng tác về chiến tranh cách mạng dưới góc nhìn của thế hệ trẻ.

• Nhà văn NGUYỄN THU PHƯƠNG: Thông điệp mới trên cái nền chiến tranh 

Lâu nay, tôi vẫn quan niệm sáng tác văn chương hay những hoạt động liên quan đến chuyện làm chương trình văn hóa du lịch qua talk show truyền hình luôn có sự gắn kết giữa lịch sử và hiện tại. Tôi thích nhìn lịch sử bằng cái nhìn mới của người hôm nay. Đó cũng là những điều tôi đã trải nghiệm khi thực hiện chương trình văn hóa du lịch.

Từ cái nền của chiến tranh, chúng tôi đặt câu hỏi đối chiếu với một thời đã qua, là cái nhìn trên cục diện rộng. Ví dụ, mới đây làm chương trình văn hóa Tây Nguyên liên quan đến những ngày 30-4, chúng tôi chọn điểm nhấn tại Kon Tum với chiến thắng Đắc Tô-Tân Cảnh và sự gắn bó của dân tộc Stiêng với cách mạng. Cuộc phỏng vấn hai cựu chiến binh (một là người dân tộc Stiêng và một là Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Kon Tum) vừa có ý nghĩa lịch sử vừa có ý nghĩa đương đại. Vấn đề chúng tôi muốn hướng đến là cái mới, với nhiều góc nhìn về sự đổi thay sau chiến tranh, những thông điệp mới trên cái nền của chiến tranh… 

TƯỜNG VÂN - YÊN NGỌC