Người may áo cho cung đình

Về xã Đông Bình, huyện Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long hỏi nhà nghệ sĩ Võ Công Khanh không ai là không biết. Ông không chỉ là một nghệ sĩ hát tuồng nổi tiếng mà gần 15 năm qua, ông còn là người thợ may hàng trăm bộ trang phục cung đình phục vụ các đoàn hát bội, hát cải lương ở hầu khắp các tỉnh miền Tây Nam bộ.

Trăn trở với nỗi buồn của đồng nghiệp

Từ hồi còn học tiểu học, ông đã đam mê hát bội nên thường theo cha đi biểu diễn khắp nơi. Lớn lên, ông tiếp tục theo nghiệp hát của cha và cộng tác với nhiều đoàn hát bội ở đồng bằng sông Cửu Long như đoàn Sao Vàng, Hưng Bình (Sóc Trăng), đoàn Thái Bình, Tấn Phát… (An Giang).

Trong thời gian đi chầu (đi hát), ông nhận thấy trang phục của các nghệ sĩ hát bội rất cũ kỹ, các hình thêu, họa tiết trên áo đã bị đứt, mất hết các nét hoa văn; thậm chí có nhiều bộ còn bị rách nên khi lên sân khấu, thường bị khán giả phàn nàn.

Ông nhiều lần nghe mọi người trách móc về phục trang của nghệ sĩ, có người còn nói thẳng “Đi xem làm gì những ông vua mặc áo rách!”. Lời trách móc đó khiến những nghệ sĩ như ông không khỏi xót xa. Nghệ sĩ ai cũng nghèo, ít có điều kiện để mua trang phục mới. Các đoàn hát bội ở vùng quê ông thường góp tiền mua một lần các trang phục biểu diễn rồi về thuê lại của nhau nên trang phục rất nhanh hỏng.Việc mua các loại trang phục cũng không hề đơn giản vì khắp miền Tây không có nơi nào may loại trang phục này.

Các gánh hát thường phải lên TPHCM để mua nhưng giá cả khá đắt nên các đoàn thường không kham nổi. Với niềm đam mê hát tuồng và để cho các nghệ sĩ được “mới” hơn trên sân khấu, ông quyết định tìm hiểu và học may các loại trang phục trong cung đình.
 
Công việc của người thợ may áo cho vua chúa không hề đơn giản như ông nghĩ. Trước khi may, các loại trang phục đều phải được nghiên cứu rất kỹ xem bộ đó thuộc vào thời kỳ lịch sử nào, người nào sẽ mặc bộ đó để may cho phù hợp. Việc thêu các các con vật như rồng, phượng… đều phải rất tỉ mỉ và công phu vì chỉ sơ suất một chút là phải tháo ra làm lại.

“Cũng có lúc hai vợ chồng tôi rất lo lắng vì làm cái nào bị lỗi cái đó. Chưa may được bộ trang phục nào hoàn chỉnh mà đồ bỏ đi đã chất đống”, ông Khanh tâm sự. Những lúc như vậy, bà Nguyễn Thị Tuyết Mai - vợ ông - thường động viên cả nhà cùng nhau kiên trì làm lại. Cuối cùng, lòng đam mê và sự cần mẫn đã giúp ông tạo nên những sản phẩm độc đáo, ấn tượng. Từ đó, người ta biết tới Võ Công Khanh - không chỉ là một nghệ sĩ yêu nghề - mà còn là một thợ may chuyên về trang phục cho các bậc vua chúa, hoàng hậu…

Giữ gìn tổ nghiệp

Mang một tấm phông thêu hình con rồng ra, ông Khanh chỉ cho chúng tôi các hoa văn họa tiết, tư thế của con rồng, con phượng sao cho uy nghi, lỗng lẫy. Ông cho biết: “Đối với tất cả các loại trang phục thì việc phối màu sao cho phù hợp là rất quan trọng vì khi lên sân khấu, trang phục làm nổi bật được nhân vật”.

Chỉ vào các loại hạt kết như hạt kim sa, kim tuyến dùng để trang trí cho các bộ trang phục, bà Mai nói: “Một bộ trang phục hết hàng ngàn hạt như thế này nhưng tất cả phải làm bằng tay mới tinh tế được. Có khi kết cả tuần mới xong một bộ”. Tất cả các loại trang phục đều được làm rất cẩn thận, với tiêu chí bền và rẻ bởi ông hiểu được hoàn cảnh của những người nghệ sĩ nghèo không có nhiều tiền để mua sắm trang phục.

“Ngày xưa, nghệ sĩ chúng tôi nhiều người phải mang giày ba ta lên sân khấu đóng vai các vị hoàng đế. Nghĩ lại thấy buồn! Bây giờ chúng tôi lo được trang phục nên muốn giúp đỡ lại các anh em nghệ sĩ khác. Hai vợ chồng tôi chủ yếu lấy công làm lời thôi”, ông Khanh tâm sự.

Các sản phẩm do hai vợ chồng làm ra hiện nay đều được bán với giá thấp hơn giá thị trường. Đôi giày thường chỉ từ 200.000 đến 250.000đ. Bộ trang phục vua chúa đắt hơn thì có giá 1.000.000đ.

Gần 15 năm trong nghề, đến nay ông Khanh đã may hàng trăm bộ trang phục cung cấp cho các gánh hát ở khắp các tỉnh miền Tây như Sóc Trăng, Đồng Tháp, Cần Thơ…, thậm chí các “ông hoàng, bà chúa” ở tận Tây Ninh cũng tìm đến nhà để mua trang phục của ông. Có lúc cả nhà phải tăng ca để kịp giao hàng cho khách.

Với ông, làm thợ may cho “cung đình” không chỉ đơn giản là một nghề để kiếm sống mà cái chính là được gắn bó với nghề và giúp đỡ các đồng nghiệp. Với ông, như thế cũng là hạnh phúc. Ông cho biết thêm: “Gia đình ông có truyền thống 3 đời theo nghiệp sân khấu nên ngoài việc cống hiến hết mình cho loại hình nghệ thuật đặc sắc của dân tộc, việc may trang phục biểu diễn cho nghệ sĩ đó còn là vấn đề tâm linh, tình cảm của nghệ sĩ với tổ nghiệp”.

Ngày qua ngày, vợ chồng ông cùng mấy người con vẫn cần mẫn may trang phục để những nghệ sĩ yêu thích hát bội, hát tuồng thêm phần uy nghi, lộng lẫy trên sân khấu, cống hiến hết mình cho nghệ thuật, cho công chúng… 

Quang Quý

(SGGP 12G)