Cuộc thi thơ và phổ nhạc thơ “Thăng Long-Hà Nội trong trái tim tôi” do Nhà Văn hóa Thanh niên (NVHTN) TPHCM và Báo Sài Gòn Giải Phóng (SGGP) phối hợp tổ chức đã nhận được sự hưởng ứng và tham gia của đông đảo tác giả trong cả nước. Sau 2 tháng, khoảng 250 bài thơ gởi dự thi.
Sử ca
Những bài thơ tham dự cuộc thi mà Ban tổ chức nhận được trong thời gian đầu có tới 2/3 là những bài ca ngợi, tự hào về lịch sử… mà chúng tôi gọi là những bài sử ca Thăng Long-Hà Nội. Ấy là “Hà Nội 1.000 năm hoài cổ Thăng Long”, “Đây Thăng Long-Hà Nội”, “Thăng Long –Hà Nội, dòng lịch sử tự hào”. “Bài ca truyền thống Trung đoàn Thủ đô”, “Đây Hoàng thành”, “Trái tim Tổ quốc”, “Chào mừng Thăng Long - Hà Nội”, “Thăng Long - Hà Nội nghìn năm văn hiến”, “Hà Nội, thành phố rồng bay”…
Nhiều bài thơ dự thi gửi về cho thấy, dù ở đâu, “Dù có đi bốn phương trời/ Lòng vẫn nhớ về Hà Nội”, người dân nước Việt luôn có Hà Nội trong trái tim mình, trong hơi thở mình, trong cuộc sống hàng ngày. Không có gì lạ khi cuộc thi thơ về “Thăng Long – Hà Nội trong trái tim tôi” được phát động, lập tức các bài thơ “Sử ca” được gửi về sớm nhất và khá nhiều. Các tác giả ghi lại những nét chính lịch sử thủ đô qua ngàn năm văn hiến. Ấy cũng là lịch sử dân tộc Việt Nam. Có những bài dự thi dạng trường ca hay diễn ca… khá hoành tráng và dễ nhớ, dễ thuộc…
Tâm tình
Tiếp cận lịch sử, văn hóa, chúng ta thường đi sâu vào 3 điểm: niên đại, sự kiện và nhân vật. Hình tượng nhân vật trong thơ trữ tình là hình tượng cảm xúc. Có 2 dạng: hình tượng nhân vật cụ thể như Lý Công Uẩn, Lê Lợi, Nguyễn Huệ, Chủ tịch Hồ Chí Minh…; nhưng cũng có những hình tượng nhân vật cảm xúc như mùa thu, cô gái Hà thành, như nắng Ba Đình, sóng nước Hồ Gươm, Hồ Tây, sông Hồng…. Chúng ta gặp lại những tứ thơ ca ngợi vẻ đẹp Thăng Long-Hà Nội qua những bài thơ nghe quen quen mà lạ lạ, như “Chiều thu Hồ Tây”, “Xin một ngày thôi, Hà Nội”, “Thu”, “Nhớ Hà Nội xuân”, “Đêm Hồ Tây”. “Hà Nội, mặt trời mọc, mặt trời lặn”, “Hà Nội mùa heo may”, “Nhớ mùa đông Hà Nội”… “Làng đào Nhật Tân”, “Hà Nội, em và tôi”…
“Trong trái tim tôi”, Thăng Long – Hà Nội với tự tình của các tác giả, lung linh sắc màu và sâu nặng ân tình. Chính vì vậy, nhiều tứ thơ mới lạ, tạo ấn tượng. Ví như “Bất chợt Sài Gòn nhớ Hà Nội”, “Người trong sông”, “Và em phố Phái”, “Trên chuyến tàu vào Nam, tôi mơ về Hà Nội”, “Hà Nội đông”...
Đôi lời
Tên cuộc thi và cũng là mục đích yêu cầu cuộc thi thơ là “Thăng Long-Hà Nội trong trái tim tôi”. Bước đầu, có 2 thể loại thường gặp, nhiều bài dự thi thường tách bạch giữa sử ca và tình ca, như trên đã nói. Thế nhưng, nếu các tác giả kết hợp một cách nhuần nhuyễn chất sử ca và tự tình, nhiều bài thơ sẽ hay.
Cuộc thi này có 2 mục đích: Thi thơ hay và những bài thơ hay sẽ được phổ nhạc. Đây là một yêu cầu tạo sự thú vị của một cuộc thi thơ. Và ấy cũng là một sáng kiến của Ban tổ chức cuộc thi tìm ra một giải pháp, phương cách phổ biến thơ và tạo được một bước nhằm nâng cao chất lượng ca từ của ca khúc. Một điều đáng lưu ý, trong nhiều bài thơ, các tác giả hình như không chú ý đến việc đặt tên. Có quá nhiều bài thơ lấy nguyên tên những ca khúc, hoặc câu hát đã nổi tiếng và định hình để làm tựa bài thơ. Có bài thơ - phần nhiều ở dạng sử ca, quá dài và có bài như những diễn ca. Đương nhiên diễn ca có thể phổ biến bằng các làn điệu, giai điệu dân ca truyền thống, nhưng để phổ nhạc như một ca khúc mới… e khó.
Bài gửi dự thi nên viết rõ ràng, chính xác. Nếu có điều kiện đánh máy vi tính càng thuận lợi. Có một số tác phẩm viết tay không đọc được phải đoán chữ, nghĩa. Một cuộc thi thơ (tiếp sau là phổ thơ thành nhạc) được tổ chức trong thời gian 6 tháng là ngắn (tháng 4 đến tháng 9-2009). Hai tháng đầu (tháng 4 đến tháng 6) đã có 250 bài dự thi - tất cả đều có nội dung tư tưởng chủ đề tốt, là những biểu hiện đẹp, thật đáng trân trọng.
VŨ ÂN THY
