Giữ gìn giá trị vốn có của Thăng Long - Hà Nội ngàn năm văn hiến trong bối cảnh thủ đô chúng ta đang ngày một hiện đại hơn, là một bài toán khó. Nhiều dự án chỉnh trang, tu tạo mang dấu ấn Hà Nội văn hiến đang được các cấp ngành của thủ đô xúc tiến mạnh, đón chào Thăng Long tròn 1.000 năm tuổi. Hội Kiến trúc sư Việt Nam cũng khẩn trương triển khai đề án xây dựng chỉnh trang nâng cấp tuyến phố đi bộ Hàng Đào - Hàng Đậu, nhằm lưu giữ chút duyên thầm của kiến trúc Hà Nội, tái hiện không gian phố cổ với những nét xưa trong tranh của họa sĩ Bùi Xuân Phái.
Phố Hàng Đào đầu thế kỷ XX. Ảnh: T.L.
Cái tên Bùi Xuân Phái gắn liền với những nét vẽ phiêu diêu của những phố cổ Hà Nội. Sẽ không quá lời khi khẳng định rằng, không ai có thể thay vị trí của ông trong mảng tranh phố cổ Hà Nội, bởi lẽ, chưa kể sự tài hoa của ông, mấy ai còn cơ hội chiêm ngưỡng những dãy phố Hà Nội xưa cũ, mái ngói liêu xiêu, nâu trầm màu thời gian để có thể cảm xúc sáng tác như ông ngày xưa.
Vì thế các bức họa về phố cổ Hà Nội giờ đây luôn khiến người xem cảm thấy thiêu thiếu cái hồn cốt, tinh túy ngàn năm. Không gian Hà Nội thường gắn nhiều với hoài niệm cổ xưa nên du khách tìm đến thủ đô thường muốn chiêm ngưỡng những ngôi nhà mái ngói lô xô, những bức tường quét vôi giản dị với cánh cửa gỗ cài then. Để được trầm mình cái không khí vừa quen vừa lạ của đời sống, sinh hoạt của cư dân 36 phố cổ Hà Nội. Để ngơ ngẩn cùng không khí tấp nập người mua kẻ bán của 36 phố phường ngày xưa.
Vì thế, tái hiện thành công hình ảnh của những ngôi nhà cổ liêu xiêu như tranh của Bùi Xuân Phái không chỉ mang tính văn hóa đơn thuần mà còn góp phần phát huy những giá trị tiềm ẩn của khu phố cổ trong việc phát triển ngành công nghiệp không khói của Hà Nội.
Theo KTS Ngô Doãn Đức, Viện trưởng Viện Kiến trúc Hội Kiến trúc sư Việt Nam, dự kiến trong giai đoạn 1, kéo dài đến tháng 9-2010, sẽ tập trung nghiên cứu chỉnh trang 1.000m đường đoạn Hàng Đào- Hàng Ngang- Hàng Đường- Đồng Xuân- Hàng Giấy- Hàng Đậu. Sau đó tiến hành nâng cấp mặt đứng các công trình kiến trúc 2 bên tuyến phố và không gian cảnh quan đô thị trong khu vực này. Đồng thời, xây dựng đồng bộ thiết kế phố và đường như phân luồng giao thông, điểm dừng chân, kích thước, màu sắc, vị trí biển hiệu, biển quảng cáo, vỉa hè, cột điện...
Khi đưa vào sử dụng, khu vực phố cổ Hà Nội này sẽ là tuyến đi bộ đẹp, văn minh và là nơi góp phần gìn giữ và phát huy tốt giá trị văn hóa-lịch sử, thương mại, du lịch... hướng tới kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long-Hà Nội.
VĨNH XUÂN
