Trước và sau khi công ước về bảo hộ bản quyền quốc tế Berne có hiệu lực tại Việt Nam, nhiều nhà xuất bản, công ty kinh doanh văn hóa phẩm trong nước đã nỗ lực tìm mua bản quyền các tác phẩm nước ngoài. Bên cạnh đó, tác phẩm của các nhà văn trong nước cũng được chú trọng hơn về mặt quyền tác giả.

Nhiều nhà văn đã bán toàn bộ các tác phẩm của mình sáng tác được từ trước tới nay cho các đơn vị kinh doanh với mong muốn tác phẩm của mình vừa được bảo đảm về mặt bản quyền vừa có điều kiện phát hành rộng rãi, chuyên nghiệp hơn, thậm chí là xuất bản ra quốc tế.

Trong hội thảo Việt Nam học tổ chức tại TPHCM tháng 9-2004, trả lời về vị trí của văn học Việt Nam tại Mỹ, giáo sư Bảo Duy Thái (giảng viên khoa Ngữ văn Trường Đại học Quốc gia Australia) chỉ trả lời ngắn gọn “còn rất ít”. Rõ ràng hơn, chị Martina T.Nguyễn (Việt kiều, sinh viên Đại học Berkely, Mỹ) nhìn nhận thẳng thắn là sinh viên Mỹ hầu như không biết gì về văn học Việt Nam (chỉ trừ những ai học về ngành Việt Nam học) và vẫn nhớ tới một Việt Nam chiến tranh nhiều hơn là hiện tại.

Điều đó lý giải vì sao sách văn học của Việt Nam bán ở Mỹ rất hiếm và nếu có cũng chủ yếu theo đề tài chiến tranh nhất là những đề tài phù hợp với suy nghĩ của người Mỹ.

Nhưng mới đây, hai cuốn từ điển Anh – Việt, Việt - Anh do các tác giả Việt Nam biên soạn đã được bán bản quyền cho một công ty Hàn Quốc với giá bản quyền tối thiểu trong 10 năm là 1 tỷ đồng. Điều đặc biệt là cả hai công ty mua bản quyền đều là những đơn vị chẳng liên quan gì đến lĩnh vực xuất bản. Vitek mua để đưa vào sản phẩm DVD karaoke mới nhất của mình tung ra thị trường trong và ngoài nước, Công ty AoneProtech (Hàn Quốc) chuyên sản xuất từ điển điện tử mua để nạp vào sản phẩm mới nhằm đưa vào thị trường Việt Nam.

Dù dưới hình thức gì thì hợp đồng mua bản quyền này cũng tạo ra một không khí mới, một không khí lạc quan mà Berne đã từng được hy vọng sẽ đem lại cho thị trường văn học Việt Nam. Thông qua những con đường của các sản phẩm thương mại, các tác phẩm văn học Việt Nam từng bước tìm cho mình một lối đi tới các thị trường mới.

Người ta hy vọng rằng dần dần văn học Việt Nam sẽ có được một lượng bạn đọc trên thế giới để những tác phẩm chính thống có thể bay xa hơn khỏi biên giới quốc gia. Tất cả chỉ mới là bắt đầu nhưng có đầy hy vọng khi đó là sự khởi đầu khá tốt đẹp. 

LÊ TƯỜNG VÂN