Bộ VHTT đã ra quy chế về tổ chức lễ hội, trong đó nhấn mạnh việc tổ chức lễ hội phải thực sự văn minh, lành mạnh, tiết kiệm. Không được kinh doanh thông qua hoạt động lễ hội, hoặc để biến tướng một số trò chơi trong lễ hội thành cờ bạc…

Việc tổ chức lễ hội ở nước ta lâu nay chủ yếu do quần chúng hoặc các hội đoàn đứng ra tổ chức, không hoặc ít sử dụng tiền nhà nước. Nhưng gần đây rộ lên “phong trào” tổ chức lễ hội ở nhiều nơi, từ tỉnh thành đến quận huyện, gây lãng phí không nhỏ…

Lễ hội đường phố tổ chức tại TPHCM tháng 4-2004. Ảnh: AN DUNG

Trước sự bùng phát tràn lan các loại lễ hội như hiện nay, nhất là người ta hay nhân danh những đợt kỷ niệm lớn để làm lễ hội lớn, tiêu tiền lớn, đã và đang sinh ra các nhà tổ chức lễ hội chuyên nghiệp.

Họ thiết lập đường dây, đào tạo những nhà môi giới hoặc chạy tài trợ có nghề. Lễ hội nào cũng có mục đích của nó, song tất cả đều được khoác chiếc áo đẹp: phục vụ nhân dân, nâng cao đời sống văn hóa.

Đó là cơ sở ban đầu để thuyết minh việc xin tiền từ ngân sách nhà nước. Chính vì vậy, phải phân định thật rạch ròi các loại lễ hội. Loại nào do nhà nước đứng ra tổ chức, loại nào do các hội đoàn hoặc tổ chức quần chúng chủ trì.

Cần xã hội hóa triệt để các loại hình lễ hội và đây phải là một dịp tập hợp quần chúng, phát động quần chúng hưởng ứng các phong trào xã hội, phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng nếp sống văn minh-gia đình văn hóa, phong trào xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Chính vì vậy, không thể lấy tiêu chí kinh doanh làm mục đích chính của lễ hội. Ngày 18-4 vừa qua, nhân dịp cho ý kiến về dự án Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, Chủ tịch Hội đồng dân tộc của Quốc hội Tráng A Pao cho biết những lễ hội tổ chức liên tiếp gần đây trong cả nước rất tốn kém, chi phí lên tới cả chục tỉ đồng!

Khi lễ hội đề cao, nhà nước- cụ thể là ngành văn hóa thông tin, càng cần đứng ra định hướng từ hình thức tổ chức đến nội dung hoạt động. Lễ hội kỷ niệm 30-4 “TP Hồ Chí Minh-hòn ngọc tỏa sáng” là một thí dụ chứng minh vai trò nhà nước được xác lập và thể hiện đầy đủ. Ở lễ hội này có sự tham gia của 36 dân tộc anh em trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam, nêu cao ý thức đại đoàn kết toàn dân tộc.

Mặt khác cũng thể hiện tinh thần hữu nghị-hòa bình-hợp tác và phát triển qua việc mời 9 đoàn nghệ thuật nước ngoài cùng tham gia liên hoan nghệ thuật dân gian tại TP Hồ Chí Minh nhân dịp kỷ niệm 30 năm giải phóng miền Nam- thống nhất đất nước 30-4.

Như vậy chúng ta đã có mô hình tương đối hoàn chỉnh của một lễ hội hoành tráng, phương phi, tiêu biểu cho thực tế hiện nay, vừa hiện đại vừa đậm đà bản sắc dân tộc. Lễ và hội phải mang lại hiệu quả thiết thực, tôn vinh những thành tựu, thể hiện bề dầy văn hóa Việt Nam, đề cao tư tưởng-đạo đức-lối sống lành mạnh, và thực hành tiết kiệm.

Việc rộ lên các lễ hội “tràn lan” trong thời gian gần đây có phần gây sự lãng phí không nhỏ tiền của nhà nước và nhân dân, lãng phí ngày công giờ công và nhất là tạo thành những tiền lệ không tốt cho một xã hội đương đại đang tăng tốc trên đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Cần phân định rõ và định hướng cụ thể hoạt động lễ hội, tạo cho lễ hội một ý nghĩa cao đẹp.

Xuân Thái