Vĩnh biệt cây đại thụ của nền mỹ thuật Việt Nam

SGGP
Dẫu biết sinh lão bệnh tử là quy luật của muôn đời, song những người yêu mến và kính trọng tài năng của người họa sĩ tài danh Phan Kế An vẫn không kìm được nước mắt khi đến tiễn đưa ông.

Họa sĩ tài danh Phan Kế An

Họa sĩ tài danh Phan Kế An

Ngày 21-1, tại Hà Nội, sau một thời gian dài chống chọi với bệnh tật, cố họa sĩ Phan Kế An đã rời cõi tạm ở tuổi 95, trở về với thế giới của người hiền.
Họa sĩ Phan Kế An sinh năm 1923, quê ở thôn Mông Phụ, xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây. Ông theo học khóa 18 (1944 - 1945) tại Trường Mỹ thuật Đông Dương (École des Beaux - Arts de l’Indochine), nay là Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam và là một trong những hội viên đầu tiên của Hội Mỹ thuật Việt Nam từ năm 1957.
Trong giới hội họa, mọi người đều nhớ về họa sĩ Phan Kế An là con người ham đi, ham vẽ. Trong suốt sự nghiệp của mình họa sĩ đã vẽ cả ngàn bức tranh với nhiều chất liệu khác nhau, như sơn mài, sơn dầu, lụa; hàng trăm bức bột màu, màu nước, đồ họa với mọi đề tài phong phú. Đỉnh cao là Nhớ một chiều Tây Bắc, tranh sơn mài của ông hiện lưu trữ ở Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Nhớ một chiều Tây Bắc là một tác phẩm hội họa xuất sắc trong những tác phẩm về kháng chiến chống Pháp. Phan Kế An là một trong số rất ít họa sĩ vinh dự được tổ chức cử đến ở và vẽ chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh tại ngay nơi ở và cũng là cơ quan làm việc của Người ngay từ những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, tại chiến khu Việt Bắc, năm 1948. Chính vì thế, cũng dễ hiểu vì sao trong gia tài hội họa của người họa sĩ tài hoa này, hình ảnh về Bác luôn chiếm vị trí nổi bật…
Họa sĩ Phan Kế An cũng được xem là một trong lứa những người đầu tiên đặt nền móng cho mỹ thuật Việt Nam hiện đại, có công tìm ra hai gam màu xám xanh và xanh chàm nổi tiếng trong tranh sơn mài. Tranh của ông chứa phong cách hiện thực, tập trung nhiều đề tài gắn bó với lãnh tụ, kháng chiến, sinh hoạt của các dân tộc miền núi, trung du bằng cảm xúc chân thực và sâu lắng. Họa sĩ sớm nổi tiếng ở trong nước cũng như ở nước ngoài với nhiều bức tranh được in và phổ biến rộng rãi bằng nhiều hình thức khác nhau. Bức Gác chuông (vẽ chùa Trăm gian) và Bụi nứa miền xuôi của ông được đặt ở vị trí trang trọng trong Viện bảo tàng Emitage và Bảo tàng Phương Đông - Nga. Tranh phong cảnh, tĩnh vật của ông có ở bảo tàng nhiều nước. Tên ông được ghi trong Từ điển Bách khoa Mỹ thuật của Liên Xô và CHDC Đức. Ông ba lần nhận giải nhất trong các triển lãm mỹ thuật toàn quốc vào các năm 1951, 1955, 1960, trong đó bức sơn mài Nhớ một chiều Tây Bắc được ông sáng tác khi mới ngoài 30 tuổi. Không chỉ thành công ở thể loại tranh sơn mài, tranh sơn dầu, ông còn nổi tiếng ở thể loại ký họa, vẽ tranh đả kích dưới bút danh Phan Kích. Nhiều bức tranh đả kích của ông đăng trên Báo Sự thật những năm 50, đến nay bạn đọc vẫn còn nhớ như in. Bên cạnh chân dung Hồ Chủ tịch nổi tiếng ông vẽ năm 1948, hầu hết các văn nghệ sĩ có uy tín ở ta đều được đôi bàn tay tài hoa của ông khắc họa. 
Họa sĩ Trần Khánh Chương kể: “Những năm gần đây, tuy tuổi cao sức yếu nhưng họa sĩ Phan Kế An vẫn tiếp tục sáng tác những tác phẩm mới và tham gia các hoạt động của hội. Cách đây hơn một tháng, ông ngồi xe lăn đến dự lễ kỷ niệm 60 năm thành lập Hội Mỹ thuật Việt Nam. Ông được các đại biểu, các thế hệ mỹ thuật kính trọng…”. Lễ viếng, truy điệu họa sĩ Phan Kế An sẽ tổ chức sáng 25-1 tại Nhà tang lễ Bộ Quốc phòng (số 5, Trần Thánh Tông, Hà Nội). An táng cùng ngày tại Gò Áng Độ, xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, Hà Nội.

MAI AN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Điện ảnh

Đảo của dân ngụ cư được vinh danh tại Italia

Ban tổ chức Giải thưởng điện ảnh quốc tế Efebo d’Oro đã trao Giải thưởng Lớn – EFEBO D’ORO Miglior Film Tratto Da Un Libro (Best Film Based On A Book) cho bộ phim đầu tay của nữ đạo diễn Hồng Ánh.


Âm nhạc

Đêm hòa nhạc Việt Nam - Hà Lan

Nhà hát Giao hưởng - Nhạc - Vũ kịch TPHCM (HBSO) phối hợp với Tổng Lãnh sự quán Hà Lan sẽ tổ chức đêm hòa nhạc đặc biệt với những tác phẩm dành cho kèn clarinet và bản giao hưởng hay nhất của Brahms vào tối 18-11 tại Nhà hát thành phố.

Mỹ thuật

Những góc nhìn về tranh Hàng Trống

Trong hai ngày 10 và 11-11, tại Trung tâm Nghệ thuật đương đại The Factory, quận 2, ông Lê Đình Nghiên - nghệ nhân duy nhất còn lại của dòng tranh dân gian Hàng Trống, sẽ có buổi trò chuyện cùng nhà sưu tập Thanh Uy và nhà nghiên cứu Trịnh Thu Trang về “Cảm hứng từ nghệ thuật dân gian: Những góc nhìn tranh Hàng Trống”. 

Sân khấu

Bảo tồn di sản diễn xướng trong hát bộ

Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TPHCM vừa phối hợp với Ban quản lý Di tích lịch sử văn hóa Lăng Tả quân Lê Văn Duyệt tổ chức buổi tọa đàm và biểu diễn nghệ thuật chủ đề “Bảo tồn di sản diễn xướng trong hát bội”. 

Sách và cuộc sống

Ra mắt tác phẩm kinh điển khởi xướng phong trào bảo vệ môi trường

Mùa xuân vắng lặng của tác giả Rachel Carson được đăng nhiều kỳ trên tạp chí New Yorker trước khi xuất bản thành sách vào tháng 9 năm 1962. Ngay từ lúc ra đời, cuốn sách đã gây ảnh hưởng mạnh mẽ trong xã hội Mỹ, như một hồi chuông cảnh tỉnh về môi trường. Từ đó đến nay, cuốn sách đã bán hơn hai triệu bản.

Sáng tác

Cây gạo sân trường

Trường sinh ra, cây gạo có rồi
Hoa gạo đỏ như một thời máu lửa
Những năm chiến tranh, tan hoang nhà cửa
Cây gạo như nhân chứng thời gian.