Vĩnh biệt nhà văn Tô Hoài – Cây đại thụ của văn học Việt Nam

(SGGP).– Trưa 6-7, nhà văn Tô Hoài (ảnh), cha đẻ của tác phẩm văn học nổi tiếng Dế mèn phiêu lưu ký đã qua đời tại nhà riêng ở Hà Nội, hưởng thọ 95 tuổi.

Nhà văn Tô Hoài tên thật là Nguyễn Sen, sinh ngày 27-9-1920, tại huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Đông, Hà Nội trong gia đình thợ thủ công. Bút danh Tô Hoài gắn với hai địa danh: sông Tô Lịch và phủ Hoài Đức.

Nhà văn Tô Hoài được coi là cây đại thụ trong khu rừng văn học hiện đại Việt Nam. Nói đến ông, người đọc nhớ ngay đến Tô Hoài của những sáng tác về Hà Nội; Tô Hoài với miền núi Tây Bắc, Việt Bắc; Tô Hoài của Dế mèn phiêu lưu ký và những sáng tác cho thiếu nhi; Tô Hoài của hồi ký, tự truyện...

Ở phương diện nào, nhà văn Tô Hoài cũng tạo lập được một giá trị riêng, một gương mặt riêng không thể nhòe lẫn trong cái thế giới nghệ thuật hết sức đa dạng ấy, về mặt thể loại, từ tiểu thuyết, truyện ngắn, hồi ký, bút ký đến chân dung văn học… Đặc biệt, nhà văn Tô Hoài có biệt tài quan sát tập tính các loài vật hơn bất cứ nhà văn Việt nào từ trước tới nay. Ông viết giản dị đến mức tự nhiên, như là hít thở khí trời, cơm ăn, nước uống.

Truyện dài Dế mèn phiêu lưu ký là tác phẩm nổi tiếng nhất của ông dành cho độc giả thiếu nhi. Từ khi xuất bản lần đầu tiên vào năm 1942, Dế mèn phiêu lưu ký được tái bản nhiều lần. Đây là cuốn sách lập kỷ lục khi trở thành tác phẩm văn học Việt Nam được dịch ra nhiều thứ tiếng nhất trên thế giới. Đến nay đã có gần 20 quốc gia dịch và phát hành Dế mèn phiêu lưu ký.

Tính đến nay, sau hơn 60 năm lao động nghệ thuật, ông đã có hơn 100 tác phẩm thuộc nhiều thể loại khác nhau: truyện ngắn, truyện dài, hồi ký, kịch bản phim, tiểu luận... Ông được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học - nghệ thuật (đợt 1 năm 1996) cho các tác phẩm: Xóm giếng, Nhà nghèo, O chuột, Dế mèn phiêu lưu ký, Núi cứu quốc, Truyện Tây Bắc, Mười năm, Xuống làng, Vỡ tỉnh, Tào lường, Họ Giàng ở Phìn Sa, Miền Tây, Vợ chồng A Phủ, Tuổi trẻ Hoàng Văn Thụ.

Nhà văn Tô Hoài từng chia sẻ: “Cuộc đời này, tôi sống vắt mình suốt từ những thập niên đầu của thế kỷ 20 cho đến tận bây giờ. Mọi ngã rẽ, bước ngoặt trong câu chuyện đời tôi đều gắn với những bước thăng trầm của mảnh đất kinh kỳ ngàn năm văn hiến này”. Có lẽ vì thế mà những ký ức về Hà Nội luôn đong đầy trong những trang văn và câu chuyện của nhà văn Tô Hoài.

Trong quá trình hoạt động văn hóa nghệ thuật của mình, nhà văn Tô Hoài cũng từng đoạt được nhiều giải thưởng lớn: Giải nhất Tiểu thuyết của Hội Văn nghệ Việt Nam năm 1956 (với tác phẩm Tây Bắc); giải A Giải thưởng Hội Văn nghệ Hà Nội năm 1970 (với tiểu thuyết Quê nhà); Giải thưởng của Hội Nhà văn Á - Phi năm 1970 (với tiểu thuyết Miền Tây)...

MAI AN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Loạt phim cổ tích Rồng rắn lên mây gây chú ý

Loạt phim cổ tích Rồng rắn lên mây gây chú ý

Vừa ra mắt vào đầu tháng 11, loạt phim truyền hình Cổ tích Việt Nam với tên gọi Rồng rắn lên mây, dù đã quen thuộc với khán giả nhưng nhờ kịch bản hấp dẫn, đầu tư công phu, chỉn chu đã nhận nhiều phản hồi tích cực.

Điện ảnh

Phim Thạch Thảo: Trong trẻo nhưng vụng về

Là câu chuyện thanh xuân, vườn trường, lấy bối cảnh tại phố núi Kon Tum và đề cập đến vấn đề nhức nhối của xã hội. Thạch Thảo có màu sắc tươi sáng, trong trẻo nhưng điểm yếu về kịch bản đã khiến bộ phim không thể đột phá.   

Âm nhạc

Đêm hòa nhạc Việt Nam - Hà Lan

Nhà hát Giao hưởng - Nhạc - Vũ kịch TPHCM (HBSO) phối hợp với Tổng Lãnh sự quán Hà Lan sẽ tổ chức đêm hòa nhạc đặc biệt với những tác phẩm dành cho kèn clarinet và bản giao hưởng hay nhất của Brahms vào tối 18-11 tại Nhà hát thành phố.

Sân khấu

Tứ đại mỹ nhân

Tứ đại mỹ nhân là vở kịch mới của sân khấu Idecaf. Đây là vở diễn vạch trần bộ mặt thật đầy tăm tối của showbiz, nơi mà những giấc mơ nổi danh hão huyền và hoang tưởng bị trả giá bởi một “đàn kền kền” luôn rình mò. 

Sách và cuộc sống

Ra mắt tác phẩm kinh điển khởi xướng phong trào bảo vệ môi trường

Mùa xuân vắng lặng của tác giả Rachel Carson được đăng nhiều kỳ trên tạp chí New Yorker trước khi xuất bản thành sách vào tháng 9 năm 1962. Ngay từ lúc ra đời, cuốn sách đã gây ảnh hưởng mạnh mẽ trong xã hội Mỹ, như một hồi chuông cảnh tỉnh về môi trường. Từ đó đến nay, cuốn sách đã bán hơn hai triệu bản.

Sáng tác

Cây gạo sân trường

Trường sinh ra, cây gạo có rồi
Hoa gạo đỏ như một thời máu lửa
Những năm chiến tranh, tan hoang nhà cửa
Cây gạo như nhân chứng thời gian.

Mỹ thuật

Những góc nhìn về tranh Hàng Trống

Trong hai ngày 10 và 11-11, tại Trung tâm Nghệ thuật đương đại The Factory, quận 2, ông Lê Đình Nghiên - nghệ nhân duy nhất còn lại của dòng tranh dân gian Hàng Trống, sẽ có buổi trò chuyện cùng nhà sưu tập Thanh Uy và nhà nghiên cứu Trịnh Thu Trang về “Cảm hứng từ nghệ thuật dân gian: Những góc nhìn tranh Hàng Trống”.