Những năm gần đây, trào lưu viết blog (nhật ký trên mạng) đã thỏa mãn một nhu cầu có thật của con người. Thế nhưng trào lưu này đã gây không ít tranh cãi về những mặt tốt-xấu và sự tác động của nó đối với xã hội.
Chân dung blogger
Khoảng năm 2005-2006, việc viết blog thật sự rầm rộ trong giới trẻ Việt Nam, nhất là từ khi Yahoo đưa ra dịch vụ yahoo!360. Chưa có cụ thể số người Việt Nam sử dụng blog nhưng theo thống kê của mạng Alexa.com, Việt Nam là quốc gia đứng thứ 4 về số người sử dụng dịch vụ Yahoo (chiếm khoảng 3,5% số người dùng toàn cầu). Hiện nay, khi làm quen, thay vì hỏi tên thì giới trẻ thường hỏi nickname (biệt danh dùng trên mạng) và địa chỉ blog.
Lời kêu gọi của nhóm tình nguyện Những ước mơ xanh qua blog cho chương trình “Ngày hiến máu nhân đạo” sáng 26-8. Ảnh: C.T.V.
Trên thực tế, không chỉ có thế hệ 7, 8 hay 9X tham gia thế giới blog. Anh Ca Dao, Nhà xuất bản Trẻ cho biết, ngoài việc dùng để chia sẻ những cảm xúc của mình với mọi người thì blog còn là một phương tiện hữu hiệu để anh quảng cáo những cuốn sách mới của cơ quan. Nhà báo Đức Hiển, Quyền Tổng Thư ký tòa soạn báo Pháp Luật TPHCM viết blog để nói lên những chuyện bếp núc của một nhà báo, chia sẻ với đồng nghiệp.
Một luật sư tại TPHCM cho biết anh dùng blog như một văn phòng luật sư ảo, nếu mọi người tìm anh không ra, gọi điện thoại không được thì có thể kiếm anh trên blog. Rocker Tiến Đạt thường viết và lướt blog từ 1 đến 4 giờ sáng để cập nhật các thông tin và để thư giãn. Anh thổ lộ: Trước đây tôi là một người rất nhút nhát nhưng qua một thời gian sử dụng blog, tôi đã học hỏi được rất nhiều về cách ứng xử, thể hiện những suy nghĩ của mình… và trở nên thân thiện, cởi mở hơn. Một kiến trúc sư U70 cho biết: Nhiều bạn của ông thậm chí không sử dụng được máy tính thành thạo nhưng vẫn viết blog mỗi ngày…
Blog Việt đang phát triển rất mạnh, hình thành một cộng đồng với số người tham gia ngày càng đông và có tác động không nhỏ đến xã hội. Với sự hỗ trợ của cộng đồng blogger Việt, chương trình “Đồng ca Vì công lý” ủng hộ về mặt tinh thần cho các nạn nhân nhiễm chất độc da cam đã thu hút đến 150.000 người tham gia, nhóm Những ước mơ xanh cũng thông qua blog quyên góp 40 triệu đồng từ những đồng xu 500 đồng. Gần đây nhất là việc bình chọn vịnh Hạ Long là một trong những kỳ quan thiên nhiên thế giới, vận động hiến máu nhân đạo cũng được cộng đồng blogger hưởng ứng rất sôi nổi…
Xây dựng quy chuẩn ứng xử của blog Việt
Ca sĩ Phạm Quỳnh Anh đăng ký tham gia chương trình hiến máu nhân đạo được kêu gọi qua blog.
Nhiều ý kiến cho rằng, với đa số cư dân mạng, việc sử dụng blog còn quen thuộc hơn là việc mua tờ báo vào mỗi buổi sáng. Đa số các blogger đều cho biết, thay vì vào Internet để check mail (kiểm tra thư điện tử) và đọc báo mỗi sáng thì họ vào blog để cập nhật thông tin. Cụ thể là câu chuyện tỏ tình gây chấn động giới sinh viên ở Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, những hình ảnh về anh cảnh sát giao thông chặn một chiếc taxi vượt đèn đỏ… là những thông tin được đưa lên blog đầu tiên, sau đó được báo chí khai thác…
Có ý kiến cho rằng không chỉ dừng ở dạng là nhật ký cá nhân, dần dần blog đã trở thành một loại hình báo chí mới, tạm gọi là “báo chí công dân” và trong cách hiểu đó thì mỗi blogger có thể được xem là một “nhà báo công dân”? Ông Lê Quốc Minh, quản trị website Báo chí Việt Nam cho biết trên thế giới đang có một cuộc chạy đua nóng bỏng giữa báo chí chính thống và blog cá nhân nhưng ở Việt Nam thì chưa thấy blog nào nổi lên theo khía cạnh báo chí, phần lớn các blog Việt chỉ dừng lại ở việc nêu ý kiến cá nhân dưới dạng bình phẩm.
Đại diện đơn vị quản lý báo chí tại TPHCM cho rằng, mặc dù khái niệm “nhà báo công dân” chưa rõ nét ở Việt Nam nhưng cũng là vấn đề cần đặt ra cho các nhà quản lý trong tương lai.
Bên cạnh những mặt tích cực, thế giới blog cũng xuất hiện nhiều tiêu cực, cần có những biện pháp chế tài để hạn chế. Có nhất thiết phải định hình một văn hóa blogger Việt? Theo ông Nguyễn Tiến Linh, Trưởng Câu lạc bộ báo chí CNTT-Truyền thông TPHCM, mỗi blogger phải tự xây dựng một ý thức văn hóa blog cho mình trước. Còn đại diện của nhacso.net thì cho rằng trước khi blog trở thành một kênh thông tin thì trước tiên blog là nhật ký cá nhân chỉ để bày tỏ vui buồn… Chính vì thế, theo anh, việc định hướng cho blog tùy thuộc nhiều vào các nhà cung cấp dịch vụ, đơn vị chủ quản chứ không nên định hình một hướng chung cho blog. Và đa số các ý kiến đồng tình nguyên tắc các blogger hãy cùng nhau xây dựng một quy tắc ứng xử của blog Việt, tạo nên một cộng đồng blog Việt “sạch”.
Tìm giải pháp quản lý blog
Blog kêu gọi sự ủng hộ của các blogger tham gia chương trình “Đồng ca vì công lý”.
Làm sao để quản lý blog cũng là vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm. Bà Đặng Vân Anh, Phó đại diện Cục Báo chí phía Nam thừa nhận, blog là một trang web cá nhân nhưng lại chuyển tải thông tin và kết nối với mọi người nên việc quản lý là vấn đề khó.
Về mặt kỹ thuật, có thể đánh sập một trang web nếu nó có tác động xấu đến xã hội hoặc ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia nhưng đó chưa phải là biện pháp căn cơ. Nhà báo Huy Đức (Sài Gòn Tiếp thị) cho rằng, việc quản lý blog là “trói cẳng chim trời” vì khó có thể kiểm soát hết được thông tin trên Internet.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến khẳng định việc xử lý tội phạm trên mạng là việc cần thiết, có điều hiện nay việc lập ra một cơ quan chuyên quản lý blog thì lại không khả thi. Ông Trần Thế Tuyển, Phó Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Thông tin-Truyền thông cho rằng, hiện vẫn chưa có quy định nào rõ ràng để quản lý blog nhưng cần phải tìm ra một giải pháp tối ưu để phát huy tính tích cực của blog, đồng thời hạn chế những tác động tiêu cực mà blog gây ra cho xã hội.
HẠNH NHUNG
