3 tháng đầu năm, đội kiểm tra liên ngành và trạm thú y các địa phương của TPHCM đã phát hiện nhiều trường hợp trứng gia cầm (TGC) được vận chuyển bằng xe gắn máy, xe tải nhỏ hoặc buôn bán không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Số lượng TGC được kiểm tra lên đến gần 200.000.
Đây là con số tăng đột biến so với thời gian trước đây. Điều đáng quan ngại là hầu hết số TGC này đều có giấy phép kiểm dịch từ các tỉnh về TP. Nhưng thay vì đưa về các vựa cấp 1 để xử lý theo đúng quy định thì đã được “sang tay 3”, chuyển thẳng cho các vựa cấp 2. Cách này, theo những người vi phạm là nhằm “giảm giá thành”.
Tuy nhiên, theo tìm hiểu của chúng tôi, đây là cách nhằm “triệt” vựa trứng cấp 1 nào tuân thủ các quy định chặt chẽ của ngành thú y, và thường được sử dụng khi vắng mặt nhân viên thú y (cũng không loại trừ đã “mua bãi” - PV). Từ các vựa cấp 2, không ít trường hợp đã chuyển thẳng TGC xuống các điểm bán lẻ để tự vô hộp và dán nhãn, dù trứng còn dính đầy bùn, đất… Điều này rõ ràng đã vi phạm các quy định về quy trình vận chuyển, kiểm dịch, khử trùng và làm sạch trứng trước khi đưa xuống các điểm bán cho người tiêu dùng. Nhưng khi truy nguồn gốc các lô trứng này, không vựa trứng cấp 1, 2 nào chịu nhận trách nhiệm.
Trứng gia cầm Ba Huân với dây chuyền xử lý hiện đại, đáp ứng các yêu cầu vệ sinh thực phẩm (ảnh) phải bán bằng giá với trứng “sang tay ba”. Trứng gia cầm Vĩnh Thành Đạt cũng tương tự. Ảnh: Đ.P.
Về tình hình này, Báo SGGP ngày 30-12-2006 có bài viết “Cúm gia cầm tái phát - Lỗ hổng từ những vựa trứng cấp 1” đề cập đến những hạn chế của phần lớn vựa trứng cấp 1 ở TPHCM. Sau đó, tháng 2-2007, Báo SGGP tiếp tục có bài viết “Kinh doanh trứng gia cầm “cuộc chiến” giữa cũ và mới”, nêu tình trạng 69 trong tổng số 71 vựa trứng cấp 1 nằm trong khu dân cư (2 vựa đã chuyển ra vùng ven) không đáp ứng các quy định về an toàn dịch tễ của y tế và thú y vì mặt bằng nhỏ hẹp và quan trọng hơn là ý thức về vệ sinh an toàn thực phẩm rất kém, kể cả sự thông đồng giữa các vựa với nhân viên thú y.
Trên thực tế, Chi cục Thú y TPHCM từng bắt quả tang trường hợp một vựa trứng cấp 1 ở quận 2 “sang tay ba” ngay khi trứng vừa được vận chuyển từ các tỉnh về. Chi cục Thú y TP cũng đã nhận ra “lỗ hổng” phát sinh tình trạng “sang tay ba” nên quyết tâm chấn chỉnh bằng cách thay đổi một chút trong quy trình. Tuy nhiên, dự định này gặp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các vựa trứng với lý do không thể đóng hộp, dán nhãn tại vựa cấp 1 do mặt bằng nhỏ hẹp, trứng không thể giữ lâu, tăng chi phí vì họ chủ yếu “lấy công làm lời”… Vì vậy, sau một năm, tình trạng “sang tay ba” không còn là trường hợp ngoại lệ mà đã phổ biến hơn. Nếu đầu năm 2007 có khoảng 80%-90% TGC lưu thông trên thị trường đã qua kiểm dịch thì hiện nay con số này, theo ông Huỳnh Hữu Lợi, Chi cục trưởng Chi cục Thú y TP chỉ còn khoảng 60%.
Mới đây, Chi cục Thú y TP đã phải tổ chức cuộc họp với hơn 150 vựa trứng để giải quyết tình hình này. Cuộc họp khá căng thẳng lúc đầu đã kết thúc có phần “vui vẻ” khi Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn Nguyễn Phước Trung cho rằng, trong bối cảnh hiện nay chưa thể có những thay đổi (vô hộp bán lẻ và nhãn hiệu ngay tại vựa cấp 1). Nguyên nhân là vì việc đó có thể làm biến động thị trường, ảnh hưởng đến giá cả và người chăn nuôi. Tuy nhiên, ông yêu cầu các chủ vựa trứng phải cam kết thực hiện đúng quy trình bắt buộc, nếu phát hiện cơ sở nào vi phạm sẽ bị phạt nặng và nếu vi phạm nhiều lần sẽ bị đề nghị thu hồi giấy phép kinh doanh.
Hiện nay hầu hết các mặt hàng nông sản như rau cải, thủy sản… đều có chợ đầu mối nhưng vẫn chưa có chợ đầu mối TGC. Dù từng bị phản đối quyết liệt nhưng TPHCM đã rất kiên quyết sắp xếp lại các cơ sở giết mổ gia súc và gia cầm. Bây giờ nhìn lại mới thấy, đây là quyết định đúng đắn, hiện cả nước phải học tập mô hình này. Nhưng với những hạn chế của các vựa trứng thì TPHCM lại có vẻ nhẹ tay nên vẫn còn nhiều tồn tại.
Tuy không phải tất cả các vựa trứng gia cầm đều làm ăn gian dối nhưng một vài điểm vi phạm cũng đủ làm người tiêu dùng mất lòng tin. Đó là chưa kể, thói quen ăn thịt nóng (gia súc, gia cầm mới giết mổ) của người dân đã dần thay đổi, bằng chứng là ngày càng có nhiều người sử dụng thịt gia cầm đông lạnh nhập khẩu, ngoài lý do rẻ, trên hết vẫn là đảm bảo an toàn. Năm rồi, lượng tiêu thụ gia cầm đông lạnh đã tăng từ vài tấn/tuần lên vài chục tấn/ngày, đặc biệt đầu năm 2008 đã lên đến cả trăm tấn/ngày. Nếu người kinh doanh TGC tiếp tục kiểu làm ăn coi thường sức khỏe cộng đồng thì chẳng chóng thì chầy, TGC ngoại nhập sẽ chiếm lĩnh thị trường. Khi đó, tác hại không chỉ cho những người chăn nuôi mà còn hệ lụy đến nhiều vấn đề khác.
Đăng Lãm
