Số thu phí, lệ phí hàng năm ước trên 4.600 tỷ đồng, chiếm đến 5,6% tổng thu ngân sách TPHCM. Với số thu lớn như thế, việc thực hiện ở cơ sở như thế nào? PV Báo SGGP có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Minh Hoàng (ảnh), Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TPHCM xung quanh vấn đề này sau đợt giám sát tại nhiều địa phương, sở ngành của ban này.
- Ông nhận xét gì về tình hình thu phí, lệ phí tại TP hiện nay?
Hầu hết các đơn vị chấp hành tốt việc công khai mức thu được cấp có thẩm quyền ban hành tại nơi cung cấp dịch vụ hành chính công để người dân thực hiện và giám sát; chấp hành tốt việc thu nộp, quản lý, sử dụng tiền trích lại, sử dụng biên lai thu phí, lệ phí và quyết toán.
Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại. Một số khoản phí do trung ương quy định nay không còn phù hợp nhưng chưa được điều chỉnh hoặc ban hành quy định mới kịp thời như: phí hộ tịch, trích lục hồ sơ địa chính, cấp phép sử dụng lề đường, cấp phép đào đường, cấp biển số nhà. Nhưng cũng có một số phí quá cao, như phí kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm áp dụng mức thu đối với sạp kinh doanh thực phẩm nhỏ ở chợ 200.000 đồng/lần/cơ sở là không phù hợp với thực tế.
- Vậy TPHCM có khoản thu nào khác các tỉnh thành khác không?
Sau Thông tư 97/2006/TT-BTC và Quyết định 82/2007/QĐ- BTC, Chỉ thị số 24/2007/CT-TTg quy định đối với các khoản phí, lệ phí có tên danh mục chi tiết nhưng chưa có văn bản của cấp có thẩm quyền hướng dẫn thì chưa được phép thu, trường hợp đã tổ chức thu thì phải dừng ngay, TP vẫn chưa có văn bản hướng dẫn thi hành đối với các khoản phí, lệ phí đã phân cấp thuộc thẩm quyền của HĐNDTP quyết định, nên các quận- huyện gặp khó khăn, lúng túng trong tổ chức thực hiện. Cụ thể như: lệ phí cấp phép xây dựng, lệ phí cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, lệ phí đăng ký việc giám hộ, lệ phí cấp biển số nhà, phí sử dụng lề đường, bến bãi, mặt nước, phí phòng cháy chữa cháy, phí vệ sinh…
- Ông nghĩ sao khi nhiều người than phiền về những loại quỹ vận động hiện nay rất phức tạp, khó quản lý, thu-chi không rõ ràng?
Vấn đề này tuy không liên quan đến nội dung quản lý thu phí, lệ phí nhưng lại là vấn đề bức xúc của cử tri nên được các thành viên đoàn giám sát đặc biệt quan tâm. Thực tế cho thấy, việc tổ chức vận động thu các nguồn quỹ trong dân được thực hiện tùy điều kiện cụ thể của từng địa phương nhưng nhìn chung có khoảng 10 loại sau: lao động công ích (đã hết hiệu lực), phòng chống lụt bão (có tính chất bắt buộc), xây dựng cơ sở hạ tầng (nhà nước và dân cùng làm), quốc phòng an ninh, đền ơn đáp nghĩa, bảo trợ trẻ em, xóa đói giảm nghèo, xã hội từ thiện, vì người nghèo, khuyến học. Dù tất cả được quy định rõ trong các văn bản quy phạm pháp luật của trung ương và TP nhưng do tính chất vận động tự nguyện nên mỗi địa phương tự đề ra mức thu khác nhau, khoảng 75.000-120.000 đồng/hộ/năm, có một số địa phương thu cao hơn...
- Điều khiến dư luận quan tâm là phương thức tổ chức vận động các quỹ này không rõ ràng, có nơi còn thu quỹ “tự nguyện” theo kiểu “có điều kiện” để giải quyết hồ sơ hành chính, thưa ông?
Theo quy định hiện hành, có hơn 170 loại phí và 130 loại lệ phí, trong đó có 31 loại phí và 12 loại lệ phí thuộc thẩm quyền ban hành của HĐNDTP. Hiện nay, TP đang thu 32 loại lệ phí và 41 loại phí thuộc thẩm quyền của trung ương nhưng có 8 loại lệ phí và 5 loại phí sẽ được đề nghị trung ương sửa đổi mức thu và tỷ lệ để lại cho phù hợp. Một số loại phí chưa được triển khai thực hiện và sẽ được đề xuất thu trong thời gian tới là: phí xây dựng, phí thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, phí vệ sinh, phí khai thác và sử dụng tài liệu đất đai, phí đo đạc lập bản đồ địa chính, phí thẩm định cấp quyền sử dụng đất, phí thư viện. |
Đúng là có phường tự quy định mức thu mà không có sự trao đổi với dân, thậm chí có nơi còn yêu cầu đóng góp các loại quỹ như là điều kiện để giải quyết hồ sơ, thủ tục hành chính. Nói là mang tính chất vận động, tự nguyện nhưng khi vận động thu lại thông qua tổ trưởng tổ dân phố và không có biên lai cho dân. Vì có quá nhiều loại quỹ nên có trường hợp chính người đi thu cũng không biết chính xác mình thu quỹ gì.
- Theo ông, việc quản lý, sử dụng các loại quỹ vận động trong dân cần chấn chỉnh ra sao?
Việc quản lý, sử dụng các loại quỹ phải đúng quy định, định kỳ phải quyết toán, công khai để người dân biết và kiểm tra, giám sát. Các nơi thu sai hoặc đặt ra các khoản thu ngoài quy định phải chấm dứt.
- Ông nghĩ sao về đề xuất nên giao cho Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể thực hiện các loại quỹ vận động?
Ý kiến này cũng cần lắng nghe, cân nhắc, xem xét sau khi khảo sát đánh giá đầy đủ.
- Quỹ vận động hiện nay quá nhiều và không rõ ràng, theo ông, cần kiến nghị sửa đổi như thế nào?
Các cấp cần tăng cường quản lý, sử dụng các quỹ vận động tự nguyện, minh bạch và đúng quy định. Thường xuyên kiểm tra chặt chẽ và công khai để nhân dân kiểm tra giám sát. Chúng tôi đề nghị không hình thành quỹ xây dựng cơ sở hạ tầng mà chỉ vận động theo từng công trình cụ thể; đối với quỹ phòng chống lụt bão, không nên giao chỉ tiêu mà thu theo tinh thần tự nguyện, các quỹ xã hội, từ thiện và quỹ vì người nghèo nên nhập thành một.
- Cảm ơn ông!
Hàn Ni thực hiện
