Đề án “Tổ chức quản lý, dạy nghề và giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện (SCN) ma túy” đã hết thời hạn thí điểm tại TPHCM. Dư luận đang lo ngại trong khi chờ đợi Luật Phòng chống ma túy có hiệu lực thi hành (từ 1-1-2009) thì khoảng thời gian 6 tháng (từ 8-2008 đến 1-2009), việc quản lý người SCN gần như “bỏ ngỏ”? Để góp phần giải đáp vấn đề trên, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TPHCM Nguyễn Thành Tài đã có cuộc trao đổi với PV Báo SGGP.

Đủ 24 tháng cai nghiện, được tái hòa nhập cộng đồng

- Phóng viên: Thưa ông, nếu áp dụng theo quy định thì những học viên chỉ cần đủ 24 tháng cai nghiện bắt buộc, sẽ được tái hòa nhập cộng đồng (THNCĐ)?

Các học viên học nghề thêu tại Trường 6 - Lực lượng TNXP. Ảnh: HOÀNG ANH THƯ

Phó Chủ tịch NGUYỄN THÀNH TÀI: Quy định thì phải tuân thủ, tuy nhiên trước mắt chưa có các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng chống ma túy và Nghị quyết số 16/2008/QH12, TP sẽ kiến nghị Chính phủ đồng ý hướng giải quyết tạm thời là với các đối tượng chưa chấp hành xong thời gian quản lý SCN, từ 1-1-2009 vẫn tiếp tục chấp hành tiếp thời gian sau cai, còn lại tính theo quy định của Luật Phòng chống ma túy sửa đổi là 2 năm.

- Nghĩa là những học viên này phải tính lại thời gian cai nghiện từ đầu theo đúng quy định của Luật Phòng chống ma túy dù trước đó đã có thời gian cai nghiện tập trung tại các trường, trung tâm theo đề án thí điểm?

Thực tiễn đã chứng minh: Chỉ 24 tháng cai nghiện thì gần như không thể giúp các em đoạn tuyệt hẳn với ma túy, vì thế, TP sẽ vận động các trường, trung tâm tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, tư vấn để học viên cai nghiện và gia đình họ hiểu rõ lợi ích của giai đoạn dạy nghề, giải quyết việc làm SCN. Vì đây là giai đoạn có thể trang bị thêm cho các em kiến thức, tay nghề, bản lĩnh để khi THNCĐ sẽ tìm được việc làm phù hợp và không tái nghiện. Nếu THNCĐ theo quy định thì các em phải chịu sự quản lý của UBND phường xã - nơi cư trú để được hỗ trợ, can thiệp, ngừa trường hợp các em tái nghiện. Còn những trường hợp đủ 24 tháng nhưng thuộc diện lang thang, không còn gia đình thì phải tập trung vận động các em tự giác chuyển sang giai đoạn SCN. Những em nào đủ sức khỏe, có nguyện vọng sẽ được tư vấn chuyển về Cụm công nghiệp Nhị Xuân làm việc, còn em nào mất sức lao động thì chuyển sang Trung tâm Giáo dục - Lao động và Bảo trợ xã hội Phú Văn.

- Số lượng học viên dạng này chiếm nhiều không, thưa ông?

Tổng số học viên cai nghiện hoàn thành thời gian tập trung 24 tháng đến thời điểm cuối năm 2008 sẽ là 371 em (Sở LĐTB-XH có 296 em, Lực lượng TNXP có 75 em).

- Ông có thể nói rõ hơn về tiêu chí “người có nguy cơ tái nghiện cao” vì có phải đó là đối tượng sẽ phải cai nghiện bắt buộc theo quy định mới?

Sở LĐTB-XH có tham mưu một số tiêu chí xác định người có nguy cơ tái nghiện cao để đề xuất Bộ LĐTB-XH, như: có thời gian sử dụng ma túy trên 1 năm; cai nghiện bắt buộc lần thứ 2; không có việc làm, không có nơi cư trú nhất định; không còn thân nhân; vi phạm nội quy cơ sở chữa bệnh với lần thứ 2 với hình thức là “kỷ luật” trở lên… thì được xác định là đối tượng chịu sự quản lý cai nghiện theo Điều 33 sửa đổi bổ sung của Luật Phòng chống ma túy.

70% người THNCĐ có việc làm

- Nhiều ý kiến cho rằng TP đầu tư trên 1.222 tỷ đồng nhưng hiệu quả SCN lại không tương xứng. Ông đánh giá thế nào về các ý kiến này?

Tôi khẳng định việc thực hiện Nghị quyết 16 tại TPHCM có kết quả bước đầu rất quan trọng cả về kinh tế, xã hội và an ninh chính trị. Chúng ta cứ thử tính trung bình một người nghiện ma túy mỗi ngày dùng 1 liều với giá 50.000 đồng. Như vậy, 5 năm qua thì 30.000 người hao phí hơn 2.700 tỷ đồng. Hơn nữa, nhóm người bán ma túy lại thường sử dụng người nghiện để bán ma túy lẻ. Nếu chúng ta không thực hiện NQ 16, người nghiện ma túy sẽ tăng theo cấp số nhân chứ không phải là cấp số cộng.

Mặt khác, nhờ tập trung người nghiện, tốc độ lây lan HIV/AIDS đã được kéo giảm, tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm đối tượng tiêm chích chỉ còn 42,5% vào năm 2006 (năm 2001 là 82%); kéo giảm tình trạng gia tăng người nghiện mới (số đối tượng bị tập trung năm 2007 chỉ bằng 10% năm 2002), góp phần kéo giảm tội phạm hình sự (từ 16.000 vụ năm 1999 xuống còn 9.000 vụ năm 2007) và đặc biệt là kéo giảm các loại tội phạm liên quan đến ma túy.

Nếu một TP có nhiều kẻ phạm tội, trong đó nhiều kẻ phạm tội liên quan đến ma túy, nhiễm HIV thì làm sao có thể thu hút đầu tư, có tăng trưởng kinh tế như trong thời gian qua? Chưa kể, trong 1.222 tỷ đồng đầu tư có cả việc chi xây dựng cơ sở vật chất tại các trung tâm cai nghiện, hỗ trợ xây dựng công trình điện, đường, trường học, bệnh viện giúp đồng bào địa phương - nơi có các trung tâm cai nghiện trú đóng. Về mặt xã hội, nhiều em còn được học nghề để có thể tự trang trải cuộc sống sau này. Riêng về các trường, trung tâm thì TP chủ trương tập trung chuyển công năng theo hướng đầu tư chăn nuôi, trồng trọt, cung cấp thực phẩm sạch, an toàn trên cơ sở liên kết với các đơn vị kinh doanh để cung ứng con giống, thực phẩm và giải quyết đầu ra của sản phẩm… để không làm lãng phí các công trình.

- Có một thực tế là, từ khi THNCĐ, những người SCN mặc dù có tay nghề tương đương bậc 3/7 nhưng gần như rất khó tìm được việc, mà khi không có việc làm thì ngay lập tức sẽ dễ sa ngã, lại vướng vào ma túy?

Theo thống kê của quận huyện, hiện 70% các em THNCĐ đã có việc làm, đây là một tín hiệu rất khả quan. Trước đó, trong tổng số 30.000 người nghiện thì có đến 11% mù chữ, 38% cấp 1, trên 20% cấp 2, còn một ít học cấp 3 và ĐH, 90% không có nghề nghiệp chuyên môn. Riêng việc tái nghiện thì cũng theo báo cáo của các phường xã, quận huyện, mới chỉ có trên 700 trong số gần 12.000 người THNCĐ tái nghiện.

Hồng Hiệp (thực hiện)