Cầu Long Biên trên tem bưu chính phát hành từ thời Pháp thuộc.
Cầu Long Biên do KTS lừng danh người Pháp Alecxandre G. Eiffel, cha đẻ của tháp Eiffell thiết kế. Đầu tiên lấy tên là cầu Doumer (theo tên Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer). Thời gian xây dựng 1899-1902. Cầu dài 1.689m gồm 2 mố, 18 trụ chính, 19 trụ tạm. Có 1 làn đường sắt chạy giữa, 2 làn đường xe nhẹ chạy 2 bên. Khi ấy, đây là cây cầu lớn nhất Đông Dương và làø cây cầu nằm trong “top 4” của thế giới
Đứng từ bờ Nam sông Hồng nhìn lại, cây cầu có lúc mang dáng vẻ lam lũ. Nhất là mỗi sớm tinh mơ, khi dòng người với xe đạp, xe thồ gồng gánh từ ngoại thành đổ vào thành phố. Nhưng nhiều hơn, đó là hình ảnh cây cầu duyên dáng và lãng mạn nghiêng soi bóng nước sông Hồng, nhất là khi phơ phất ráng chiều hay trong mưa giăng xứ Bắc. Lại có lúc, những chuyến tàu hoả nặng nề chậm rãi bò qua, tiếng còi tàu âm âm như thể vọng về từ quá khứ, thuở Long Biên còn là cây cầu độc nhất bắc qua sông Hồng. Nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc nói: “Với mỗi người Hà Nội, cầu Long Biên là cả một ký ức chiến tranh, tản cư, là thời bao cấp, là sự sinh tồn và là sự thân thuộc đến lạ kỳ”.
Cầu Long Biên mùa nước cạn.
Ý tưởng khôi phục nguyên trạng cầu Long Biên để giữ lại công trình mang tính văn hóa nghệ thuật đồng thời là một nhân chứng lịch sử của Hà Nội được người Pháp đặt ra từ năm 2002. Đầu tiên là bản “Nghiên cứu khả thi khôi phục cầu Long Biên” do Công ty Thales - Coyne et Bellier (Pháp) thực hiện từ 2002 đến 9-2004, bằng nguồn viện trợ không hoàn lại của Chính phủ Pháp. Tiếp đến, tháng 11-2005, Công ty Freyssinet (Pháp) thực hiện nghiên cứu bổ sung. Tháng 4-2008, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đã chỉ đạo Bộ GTVT giao cho Tổng công ty Tư vấn Thiết kế giao thông vận tải (TEDI) trên cơ sở nghiên cứu cũ bổ sung phương án khôi phục cầu Long Biên.
Chụp ảnh cưới trên cầu Long Biên.
Theo đánh giá của TEDI, hiện chỉ còn 9 nhịp phía sông Hồng và 3 nhịp phía Bắc giữ được kiểu dáng cũ. Các nhịp khác đã được thay thế bằng những nhịp ngắn. Để sử dụng cây cầu về lâu dài, khoảng 40% kết cấu dàn cũ của Pháp cần được thay thế, những phần còn lại cần được sửa chữa.
Kết quả khảo sát cũng cho thấy kết cấu các trụ chính, mố giếng chìm vẫn đủ khả năng chịu lực, song sự xuất hiện của 19 trụ tạm và 9 trụ chống va đã làm tăng nguy cơ xói lở tại khu vực cầu, hạn chế đi lại của tàu thuyền. Ông Nguyễn Xuân Giảng, Chủ tịch HĐQT TEDI cho biết: “Trên cơ sở nghiên cứu của các công ty tư vấn Pháp, TEDI đã đề xuất phương án sửa chữa triệt để giàn thép để đảm bảo tuổi thọ của cầu Long Biên.
Kết cấu phần trên cầu sẽ được khôi phục hoàn toàn theo hình dạng trước năm 1965, đồng thời nâng cầu lên cao thêm 3 mét nhằm đảm bảo lưu thông tàu thuyền trong điều kiện dòng chảy diễn biến phức tạp. Với phương án này, tổng mức đầu tư lên tới 2.488,597 tỷ đồng”.
Vào những ngày cuối năm 2008, sự kiện “festival cầu Long Biên” đã làm sống lại trọn vẹn hồi ức của người Hà Nội về cây cầu. Cùng lúc đó, 3 bộ phim tài liệu đặc sắc của các nhà làm phim trong nước, nước ngoài cũng được công chiếu. Hà Nội mùa cưới hỏi, thỉnh thoảng, từng cặp cô dâu chú rể vẫn dẫn nhau ra cầu Long Biên chụp ảnh. Cầu Long Biên không chỉ hằn sâu trong ký ức người Hà Nội mà nó vẫn sống và đang nối dài những câu chuyện đời…
Bích Quyên
