Bài 1: “Cuộc chiến” chưa có hồi kết
Theo thống kê của Công an TPHCM (CATP), TPHCM còn 33 tuyến, địa bàn, tụ điểm (gọi tắt là tụ điểm) phức tạp về ma túy. Các tụ điểm “nóng” về ma túy chủ yếu hình thành tại nơi công cộng, khu vực giải tỏa, khu nhà tạm bợ, khu dân cư có nhiều hẻm nhỏ, chằng chịt, sát bờ sông… Sau nhiều năm đấu tranh chuyển hóa địa bàn, đến nay, cuộc chiến với ma túy nói chung và công tác làm sạch địa bàn nói riêng vẫn… chưa có hồi kết!
Phức tạp
4 giờ 30 sáng 4-3, người dân trong con hẻm 126 Hoài Thanh, phường 14, quận 8 vẫn chìm trong giấc ngủ thì 1 phụ nữ trung niên, dáng người cao ráo đã… tỉnh như sáo, ngồi uống cà phê ở đầu hẻm tự bao giờ. Lác đác có vài thanh niên tấp xe tới gần người đàn bà, gật gù một vài câu rồi để xe lại ven đường, chạy ù vào một ngôi nhà trong hẻm. Chưa đầy 3 phút, thanh niên chạy ra, ngồi lên xe vọt đi. Hẻm sôi động thực sự từ hơn 5 giờ đến 7 giờ 30 sáng.
Người phụ nữ ban đầu bây giờ đã có thêm “đồng nghiệp”, đó là 3 người phụ nữ khác ở độ tuổi khoảng 30 đi đi lại lại tập thể dục, bấm bấm điện thoại. “Nhiệm vụ” thực sự lúc này của họ là canh gác, ra ám hiệu cho các con nghiện tới kiếm “hàng” ở trong hẻm. Thời gian này, những con người có vóc dáng gầy đét, quần áo xộc xệch, mắt lờ đờ ra vào hẻm liên tục.
Đúng lúc sôi động nhất, đại úy Phạm Minh Quang, Phó Trưởng Công an phường 14 và một đồng chí khác ập vào, bắt được 1 con nghiện vừa mua 2 tép ma túy cùng 1 trẻ em “canh gác” với “thù lao” 30.000 đồng/2 tiếng đồng hồ. Còn kẻ bán đã nhanh tay vứt mấy tép ma túy rồi lủi mất.
4 người phụ nữ đứng ngoài điềm nhiên thì thầm nhỏ to, thắc mắc, “rút kinh nghiệm” về việc để công an xuất hiện bất chợt như vậy. Mọi diễn biến trở nên “quen thuộc” đến nỗi công an vừa dẫn người về trụ sở thì hẻm lại… sôi động, phức tạp!
Một đối tượng buôn bán ma túy bị Công an P14 Q8 bắt giữ cùng 50 tép heroin.
Ngoài khu dân cư, tụ điểm “nóng” về tệ nạn ma túy còn “mọc” ngay nơi công cộng. Tiêu biểu là tuyến An Sương (thuộc phường Trung Mỹ Tây, Tân Hưng Thuận, Tân Thới Nhất quận 12 và xã Bà Điểm huyện Hóc Môn), ở những điểm này, án ma túy chiếm hơn 1/2 của cả quận 12. Khoảng 11 giờ và 17 giờ hàng ngày, lợi dụng cảnh đông đúc ở gầm cầu, các đối tượng bán ma túy và con nghiện giả bộ ngồi đợi bạn, đón xe khách, hóng mát, mua nước ngọt… để lén lút giao dịch.
Giằng co
Hẻm 126 Hoài Thanh là 1 trong 3 tụ điểm (tuyến đường Ngô Sĩ Liên với hẻm 3L, 6L; cụm Ngã tư quốc tế gồm hẻm 40, 48, 49 Hoài Thanh và một đoạn tuyến Hoài Thanh - Cây Sung gồm hẻm 113, 126 Hoài Thanh) “nóng” về ma túy đang tồn tại trên địa bàn phường 14 và là 1 trong 14 tụ điểm tồn tại trên địa bàn quận 8.
Theo nhẩm tính của một công an phường, muốn đi vào các khu vực trên thì có cả… gần chục lối, từ đủ các hướng, cả đường bộ lẫn đường thủy. Trong khi đó, đối tượng thiết lập một hệ thống “canh gác” từ quan hệ họ hàng, trải đều từ trụ sở công an tới các điểm bán “hàng”, mỗi khi có “động” liền báo ngay để phi tang.
Theo đại úy Phạm Minh Quang, trong năm 2008, chỉ riêng công an phường đã bắt quả tang tới 116 vụ (trong khi đó, cả năm 2008 xảy ra 6 vụ phạm pháp hình sự) mua bán, tàng trữ và sử dụng trái phép chất ma túy, thu giữ 57 gói, 1.007 tép heroin…; phát hiện xử lý 1.244 đối tượng nghi vấn đi vào khu vực bài trừ ma túy, tạm giữ 886 xe gắn máy không giấy tờ.
Qua xác minh, công an phát hiện 1.028 đối tượng nghiện ma túy, 3 đối tượng có lệnh truy nã và 36 đối tượng trốn trường cai nghiện. Nhờ vậy, tại các điểm nóng trên, hoạt động tội phạm đã giảm khoảng 80%. Hoạt động mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép các chất ma túy ở địa bàn không còn diễn ra công khai như trước mà rút vào hoạt động co cụm, lén lút.
Theo quan sát của PV Báo SGGP thì cứ công an rút đi, các đối tượng lại tái hoạt động. Do vậy, số liệu báo cáo giảm nhưng là giảm không bền vững!
Trung tá Lê Văn Bình, Phó Trưởng Công an phường Trung Mỹ Tây cho biết: Hoạt động mua bán ma túy ở tuyến An Sương chẳng khác gì quân cờ di động, khi bị “quét” mạnh thì chúng dạt sang địa bàn huyện Hóc Môn, quận Gò Vấp, Bình Tân, đợi tình hình lắng xuống sẽ hoạt động trở lại. Nếu lọt vào tầm ngắm của công an, chúng tìm cách “mượn” trẻ em, người già, phụ nữ mang thai, có con dưới 36 tháng tuổi làm trung gian giao dịch.
Cũng có khi chúng lách luật bằng cách bán lẻ từng “tép” heroin với trọng lượng rất nhỏ để nếu bị bắt quả tang cũng không bị truy tố. Trong năm 2008, Công an phường Trung Mỹ Tây (quận 12) khám phá gần 40 vụ vận chuyển, tàng trữ ma túy, bắt trên 300 đối tượng nghiện hút, truy tố 81 đối tượng.
Phó Chủ tịch UBND quận 12 Lê Văn Quang cho biết: “An Sương luôn là địa bàn phức tạp từ trước đến nay. Cuộc chiến với ma túy trên tuyến An Sương sẽ còn dai dẳng kéo dài nếu các cấp, các ngành không chung sức để làm quyết liệt…”
Tội phạm ma túy tăng Trong năm 2008, CA TPHCM khám phá 1.492 vụ (tăng hơn 36% số vụ so với năm 2007), bắt 3.535 đối tượng (tăng hơn 48%) mua bán, vận chuyển, tàng trữ và tổ chức sử dụng, sử dụng trái phép chất ma túy. Thu giữ 5,29kg, 2.361 liều heroin; 2,24 kg, 4.891 viên ma túy tổng hợp…, lập hồ sơ truy tố 257 vụ (371 đối tượng) và xử lý hành chính 19 vụ (311 đối tượng)… |
Bài 2: Giải quyết tận gốc
Để làm sạch địa bàn, ngoài biện pháp “hớt ngọn” như bắt các đối tượng mua, bán nhỏ lẻ thì cần những giải pháp căn cơ hơn như: bóc gỡ các đường dây cung cấp ma túy, nâng cao trình độ, giải quyết công ăn việc làm cho người dân trong tụ điểm “nóng”…
Cụ thể hóa trách nhiệm
Trong công tác đấu tranh chuyển hóa địa bàn, tụ điểm phức tạp về ma túy còn một thực tế là phần quy trách nhiệm, thường địa phương nào để tệ nạn xã hội phức tạp hơn thì người đứng đầu phải chịu trách nhiệm và cán bộ có con em dính ma túy cũng chịu trách nhiệm. Vì thế, nhiều cơ sở đua nhau báo cáo là cơ bản không còn ma túy trên địa bàn.
Nhưng theo đại tá Phan Anh Minh, Phó Giám đốc CATP, “thực tế” chỉ có giá trị ở thời điểm tuyên bố, sau khi tuyên bố thì… vẫn còn. Trong công tác đấu tranh này, vẫn còn tư tưởng chạy theo thành tích. Khi CATP xác định đây là địa bàn phức tạp thì địa phương vẫn không thừa nhận, CATP phải “ép” bằng đưa ra con số án ma túy, đối tượng liên quan đến ma túy cao hơn hẳn các nơi khác, địa phương mới chịu nhận.
Công an phường, xã sẽ thống kê số vụ án ma túy theo địa bàn phường, xã nơi xảy ra vi phạm và nơi cư trú của đối tượng. Nếu phường A nói không còn tệ nạn ma túy xảy ra trên địa bàn mình, nhưng ở nơi khác công an lại bắt được người ở phường A đi sang địa bàn khác bán, sử dụng ma túy thì không thể nói phường A không còn ma túy. CATP triển khai hệ thống thống kê quan trắc để đánh giá đúng thực trạng về tệ nạn ma túy theo địa bàn từng phường để cụ thể hóa trách nhiệm. Như vậy sẽ thuận tiện hơn khi giải quyết các chính sách và không địa phương nào có thể giấu được tội phạm ma túy trên địa bàn mình.
Đồng thời, để xóa 33 tụ điểm phức tạp về tệ nạn ma túy, đối với một số địa bàn có nguồn lực tại chỗ chất lượng kém, CATP đề nghị UBND TP chỉ đạo Bộ Chỉ huy quân sự TP và UBND quận, huyện huy động thêm lực lượng quân nhân, dân quân thường trực tham gia vào việc tuần tra kiểm soát, đấu tranh chuyển hóa địa bàn, tụ điểm phức tạp về ma túy.
Tăng cường năng lực phòng chống tội phạm
Công ty cổ phần Đức Khải đang tuyển dụng lao động (ưu tiên là người sau cai nghiện - người hoàn lương) ở các vị trí lái xe, nhân viên coi kho, phụ xe, thợ máy, bảo trì, bảo vệ… với mức lương từ 2,5 - 3 triệu đồng/người/tháng. Lao động sau khi ký hợp đồng sẽ được đào tạo nghề và làm việc tại các công trình xây dựng của Công ty Đức Khải và được lo cơm, quần áo bảo hộ… M.Anh |
Theo CATP, các địa bàn “nóng” về ma túy thường có địa hình phức tạp nên các đối tượng lợi dụng để hoạt động, dễ đối phó với lực lượng công an truy bắt. Khi công an “rút quân” thì các đối tượng lại hoạt động như cũ. Lực lượng ở nhiều địa phương còn yếu; một số địa bàn không thể huy động thêm được lực lượng cơ sở (có phường ở quận 8, trong dân phòng, bí thư chi bộ khu phố… cũng có người thân bán, nghiện ma túy nên địa phương cứ huy động quân là lộ).
Trung tá Đỗ Văn Liếu, Đội trưởng Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an quận 12 thẳng thắn: Chúng tôi làm việc chủ yếu bằng kinh nghiệm chứ chưa làm bài bản nên chỉ mới dọn được phần “râu ria”. Muốn “dọn” tận gốc ma túy ở tụ điểm An Sương nói riêng và quận 12 nói chung, rất cần sự hỗ trợ của các cơ quan cấp trên như CATP, thậm chí là Bộ Công an, triển khai các chuyên án lớn để bóc gỡ các đường dây ma túy lớn, chặt đứt “cung” ma túy từ nơi khác vào.
Chủ tịch UBND quận 8 Nguyễn Thành Chung chia sẻ, quận 8 có nhiều nhà lụp xụp, cư dân chủ yếu là lao động nghèo, dân trí thấp. Trong khi đó, vì lợi ích trước mắt, nhiều người sẵn sàng làm liều. Có những gia đình buôn bán ma túy “cha truyền con nối” từ đời này sang đời khác, công an bắt sạch, chỉ còn 1 người mà họ vẫn… không sợ.
Đặc biệt, công tác vận động, thâm nhập, tuyên truyền đến từng hộ dân chưa thường xuyên, hiệu quả thấp do cấp ủy, chính quyền phường chưa có kế hoạch cụ thể, chỉ đạo không đồng bộ, khiến một số quần chúng nhân dân không tham gia tố giác tội phạm do sợ bị trả thù. Để chuyển hóa căn cơ các tụ điểm ma túy “nóng”, UBND quận 8 đang rà soát số gia đình neo đơn, khó khăn, không có công ăn việc làm để hỗ trợ vốn cho họ tự làm kinh tế gia đình...
Trong khi đó, Phó Chủ tịch UBND quận 12 Lê Văn Quang cho biết: Sắp tới, quận tăng cường năng lực phòng chống tội phạm: tuần tra kiểm soát 24/24 của tổ xe ôm, đội dân phòng tự quản, thưởng nóng, hỗ trợ kịp thời cá nhân tham gia tố giác, bắt tội phạm; kết hợp với Công an quận Bình Tân, Gò Vấp, Đội 5 Phòng Cảnh sát giao thông đường bộ tuần tra, kiểm soát khép kín địa bàn, rà soát các đối tượng nghi vấn, lập lại an ninh trật tự tại khu vực này.
Phòng LĐTB-XH quận sẽ hỗ trợ dạy nghề cho con em của các đối tượng phạm pháp để họ không “nối dài” con đường sai lầm của cha mẹ. Các tổ dân phố tham gia quy ước “không cộng đồng dân cư nào có con em sử dụng ma túy”, xây dựng “khu phố không có tội phạm ẩn náu”, nêu cao tinh thần quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc, tố giác tội phạm...
H.Hoa – Đ.Loan
Phó Chủ tịch UBMTTQ TPHCM Lê Hiếu Đằng: Trong buổi họp mới đây do UBND TPHCM tổ chức, ông Lê Hiếu Đằng cho rằng: TP đã xác định được 33 điểm “nóng” về ma túy thì phải tập trung để giải quyết các tụ điểm đó; Ban chỉ đạo phòng chống tội phạm và tệ nạn xã hội TP phải nỗ lực. Đồng thời phải tăng cường trấn áp quyết liệt, nghiên cứu các giải pháp cụ thể để xử lý những kẻ xấu. * CATP vừa đề nghị UBND TPHCM bổ sung kinh phí phòng chống ma túy để bồi dưỡng cho các lực lượng tham gia (ban ngày là 30.000 đồng/người, ban đêm là 50.000 đồng/người) đấu tranh chuyển hóa các địa bàn, tụ điểm phức tạp về ma túy. Mỗi địa bàn, tụ điểm khoảng 150 - 200 triệu đồng, tổng cộng khoảng 6 tỷ đồng. |
