Mẹ bệnh tâm thần. Cha: không biết. Người chị mất sức lao động. Gia đình cực nghèo… Cái bản lý lịch trích ngang ấy khiến nhiều người thương cảm cho cậu bé Nguyễn Văn Cải ở Củ Chi. Nhưng sự vượt khó vươn lên số phận đã giúp người ta nhớ đến tên Cải với sự ngưỡng mộ. 19 năm trước, xém chút cậu bé chăn trâu nhưng học giỏi Nguyễn Văn Cải phải thôi học vì không tiền đóng học phí, mua tập sách để bước vào lớp 4.

Cậu bé Cải phải bươn chải kiếm sống để gánh chiếc gánh cơm gạo nặng trịch đổi lấy cuộc sống mong manh tạm bợ. Từ chăn trâu, nhổ đậu, xay bột, bán bánh, mót lúa… bất cứ thứ gì người ta chịu thuê và kiếm ra tiền nuôi mẹ, Cải đều làm. Nhưng sức của thằng bé 10 tuổi chỉ đủ cho gia đình 3 người có 2 bữa cháo với rau ruộng, ốc đồng qua ngày mà không mong ngày được quay lại trường tìm cái chữ…

Thầy Nguyễn Văn Cải (áo xanh) giữa những câu chuyện của học trò.

Con đường học vấn của Cải sẽ chấm hết nếu không có sự giúp đỡ của những thầy cô giáo ở vùng quê nghèo. Người cho cuốn sách cũ, người giúp quyển tập, kéo đèn vào căn chòi nhỏ để Cải vừa học vừa có thể canh chừng mẹ.

Học trong túng thiếu nhưng Cải học bằng tất cả say mê và nỗ lực. “Có những lúc khổ đến gục ngã, hầu như không thể gượng dậy. Nhưng nếu không học, không đi tiếp cuộc đời sẽ càng tăm tối hơn. Mình học để đổi đời, để đáp lại tấm lòng những thầy cô, bạn bè đã giúp mình.

Do vậy, dù đậu 3 trường đại học, mình vẫn chọn Trường ĐH Sư phạm để đi tiếp” - Cải nhớ lại. Cuộc đời của Nguyễn Văn Cải sang trang mới, không phải vì thôi nghèo, hết khổ mà vì lòng tin vào tình người, vào sự cố gắng sẽ được đền đáp và vì rằng cậu bé Cải ngày nào đã trưởng thành bản lĩnh hơn.

Bây giờ, Nguyễn Văn Cải là giáo viên dạy văn kiêm trợ lý thanh niên cho chính ngôi trường THPT Quang Trung và có 1 gia đình nhỏ đầm ấm. Với tâm niệm “người này giúp mình để mình giúp tiếp người khác, cuộc sống phải tiếp diễn như thế”, thầy Cải góp sức vào hội khuyến học, các quỹ học bổng giúp đỡ học sinh – sinh viên hoàn cảnh khó khăn thực hiện những ước mơ cuộc đời. Thầy Cải còn “bày” cho học trò giúp bạn bằng nhiều cách tiết kiệm.

Từng là “người trong cuộc”, thầy thấu hiểu và san sẻ trong câu chuyện đời của từng em thôi thì cứ xem “Giúp người là cách trả ơn đời”. Nhiều năm liền đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua của ngành giáo dục, vừa được trao tặng danh hiệu Giáo viên trẻ tiêu biểu TPHCM, với Nguyễn Văn Cải, bấy nhiêu đó chưa đủ đáp lại ân tình của bao người đã từng giúp đỡ và kỳ vọng vào anh…

Tiêu Hà