Huyết áp cao (hypertension, lên “tăng xông”) được xem như là một “sát thủ thầm lặng” vì bệnh có thể không thể hiện ngay hoặc báo trước các triệu chứng cho đến khi xuất hiện các tổn hại của vài cơ quan chức năng và gây các tai biến. Các nghiên cứu trên người bị cao huyết áp tại Mỹ cho thấy trong số người được chẩn đoán là có bệnh cao huyết áp, chỉ có 75% số người được trị liệu bằng thuốc và chỉ có 45% người bệnh uống thuốc đúng cách với chi phí hàng năm cho thuốc điều trị cao huyết áp khoảng 2,5 tỷ USD!

Có nhiều nguyên nhân liên quan đến cao huyết áp như suy thận, suy tim, đái tháo đường, bệnh lý ở nang thượng thận, hội chứng Cushing, do di truyền, dùng thuốc ngừa thai, thuốc nhóm corticoid, tình trạng béo phì, uống rượu hoặc trà, cà phê, dùng nhiều muối hoặc thích ăn mặn hàng ngày, căng thẳng trong cuộc sống (stress)… Bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp chúng ta xác định các loại cao huyết áp khác nhau để có hướng trị liệu phù hợp.

Thuốc dùng trị cao huyết áp tùy thuộc vào đặc điểm của từng người. Tùy vào mức độ bệnh, bác sĩ có thể sẽ cho sử dụng các thuốc lợi tiểu nhóm thiazid có kiểm soát lượng muối kali, thuốc chẹn thụ thể alpha hoặc beta, thuốc ức chế men chuyển, thuốc đối kháng kênh calci, thuốc ức chế angiotensin II, thuốc ức chế adrenergic trung ương hoặc ngoại vi, thuốc giãn mạch máu trực tiếp.. nói chung rất đa dạng, phức tạp, chúng ta cần phải thận trọng tối đa, không được tự ý dùng thuốc cho căn bệnh khá phổ biến này.

Bên cạnh việc dùng thuốc, các biện pháp hỗ trợ khác trong ăn uống và các sinh hoạt cũng rất cần thiết, giúp phòng ngừa được bệnh. Việc bớt dùng muối ăn hàng ngày sẽ giúp mạch máu chậm lão hóa, giữ được tính đàn hồi cần thiết tránh tăng huyết áp. Đối với người bình thường, chỉ nên dùng nhiều nhất là 3 muỗng cà phê muối ăn cho tất cả thức ăn, thức uống hàng ngày; nếu bị cao huyết áp, lượng muối ăn nói trên nên giảm còn phân nửa.

Bên cạnh đó, việc bổ sung kali (potassium) để cân bằng tỉ lệ các chất điện giải này cũng rất cần thiết, lượng cần dùng khoảng 1,5 - 3g/ngày và lưu ý khi dùng liều cao dễ bị buồn nôn, tiêu chảy. Các nghiên cứu cũng cho thấy khi dùng thêm magnesium từ 400 - 1200mg mỗi ngày cũng giúp tránh tăng huyết áp và nên dùng nguồn magnesium có trong gạo lứt, chuối, yaourt không chứa chất béo…

Các nguồn bổ sung khác khá phong phú như vitamin C có trong trái cây, vitamin B6, vitamin B9 (acid folic), coenzym Q10 (ubiquinone), chất omega-3, dầu cá, dầu ôliu, cá hồi, các dược liệu cây cỏ như tỏi, cần tây, hành, sắn dây, trái ôliu… cùng với các chế độ luyện tập giảm thừa cân, thư giãn… cũng giúp ngừa được chứng huyết áp cao.

PGS.TS. Trương Văn Tuấn
(ĐH y dược TPHCM)