Tiếng bé Giàng Mí Sì thoi thóp gọi mẹ sau mỗi cơn mê sảng khiến chúng tôi lặng người trong đau xót. Mới 3 tuổi, Sì chưa đủ suy nghĩ để biết mình vừa trải qua nỗi mất mát lớn nhất trong đời - bé mất mẹ và 2 người anh do ăn bánh trôi ngô.

Bé Sì là 1 trong số 22 người dân xã Thài Phìn Tủng (Đồng Văn – Hà Giang) đã may mắn thoát khỏi bàn tay tử thần trong gang tấc...

3 cái chết và nỗi đau

Chiều 13-4, chiếc xe cấp cứu cà tàng của Bệnh viện Đa khoa huyện Đồng Văn rú còi ầm phố núi. Chiếc xe lao nhanh vượt qua những dốc cua, đèo cao chạy thẳng về thị xã Hà Giang.

Giàng Mí Sì đang điều trị tại bệnh viện

Trên xe chở 6 người đang trong tình trạng rất nguy kịch, trong đó có 5 người thôn Nhìu Sa gồm Sùng Thị Mỷ (30 tuổi); Giàng Mí Ná (6 tuổi); Giàng Mí Thò (9 tuổi) cùng 2 cha con anh Giàng Phai Cấu (38 tuổi) và cháu Giàng Mí Si (3 tuổi) và Vàng Thị Và (14 tuổi) trú tại thôn Già Sía Tủng.

Đây là 6 trong số 25 người bị ngộ độc tại xã Thài Phìn Tủng do ăn bánh trôi ngô. Trong số 25 người bị ngộ độc phải vào viện cấp cứu từ ngày 12-4, 22 người may mắn vượt qua bàn tay tử thần, còn lại 3 người đã vĩnh viễn ra đi.

Điều đau xót hơn, 3 người đã mất đều trong một gia đình gồm Sùng Thị Súng (37 tuổi) và 2 con trai gồm Giàng Mí Po (9 tuổi) và Giàng Mí Sính (7 tuổi). Ngoài 3 người chết thì gia đình chị Sùng Thị Súng còn chồng là Giàng Phai Cấu và con trai Giàng Mí Sì cũng đang phải nằm viện điều trị.

Đến ngày 14-4, anh Giàng Phai Cấu đã qua cơn nguy kịch nhưng anh lại phải đối diện với nỗi đau nặng hơn núi: vợ và 2 con trai đã không còn nữa. Nằm trên giường bệnh, ánh mắt Giàng Phai Cấu nhìn xa xăm vô định, những tiếng thở dài cắt quãng, nước mắt tràn ra vì nỗi đau quá lớn.

Tại khoa truyền nhiễm, bé Sì, lúc tỉnh lúc mê, trong mê bé gọi tên mẹ... Chứng kiến cảnh tượng đau lòng này, chúng tôi thấy lòng quặn thắt nỗi đau.

Cách đó mấy hôm, vụ ngộ độc do ăn phải trứng cóc đã khiến 2 cháu bé chết do độc tố trong trứng cóc phát tán. Nỗi đau, nỗi lo lắng chưa tan, chúng tôi lại nghe tin có người ngộ độc do ăn ngô.

Vụ ngộ độc với số lượng lớn xảy ra trong địa bàn cùng xã khiến nhiều người hoang mang. Cả xã Thài Phìn Tủng chìm trong bầu không khí nặng nề.

Theo bác sĩ Trần Việt Cường, quyền Trưởng phòng Y tế huyện Đồng Văn: Khoảng 22g ngày 12-4, bệnh viện bỗng náo loạn khi cùng lúc, hàng chục người cáng 3 người bệnh nhập viện trong tình trạng rất nguy kịch.

Công tác nhiều năm ở vùng cao, tiếp xúc nhiều ca bệnh với các biểu hiện như nôn mửa, nhức đầu, chóng mặt, kiệt sức nên các anh nhanh chóng triển khai phương án cấp cứu nhưng do tình trạng ngộ độc quá nặng, 3 bệnh nhân đã tử vong ngay sáng hôm sau.

Chưa hết bàng hoàng, trưa 13-4, tiếp tục có 6 trường hợp được đưa vào viện cũng trong tình trạng hết sức nguy kịch. Trước tình hình đó, bệnh viện đã điều xe cấp cứu đưa thẳng về tuyến tỉnh. Thế nhưng đến chiều cùng ngày, tiếp tục 16 người được nhập viện với các triệu trứng trên nhưng biểu hiện nhẹ hơn.

Đây là vụ ngộ độc lớn nhất trên địa bàn huyện từ đầu năm đến nay.

Để không còn ngộ độc?

Chúng tôi ngược quốc lộ 4C lên Thài Phìn Tủng với ước mong đi tìm lời giải về những cái chết được gọi là ngộ độc thực phẩm mà năm nào cũng cướp đi sinh mạng của hàng chục người nơi vùng cao Hà Giang.

Tìm hiểu tập quán ở đây chúng tôi được biết do điều kiện đất đai chủ yếu là đá núi nên cây lương thực chính của người dân là ngô. Hàng năm cứ vào sau Tết Nguyên đán, tập tục của người dân thường lấy ngô xay thành từng cục to như hạt thóc.

Sau đó, ngâm nước khoảng 1 tháng, đến khi nước ngô trong vắt thì lấy ra nghiền thành bột nước. Bột được bọc vào vải xô, treo lên cho ráo nước, bột quánh lại thì nặn thành bánh thả vào nồi luộc trộn với đường phèn.

Thứ bánh đó được ăn dần trong nhiều ngày, có khi bánh đã bị mốc nhưng người dân vẫn ăn bình thường.

Gia đình Giàng Phai Cấu và một số hộ trong thôn trước ngày xảy ra bi kịch cũng ăn loại bánh này. Tối hôm đó, sau khi đi nương về, gia đình lấy thứ bánh trôi ngô đã làm trước đó mấy ngày ra ăn.

Bình thường, mấy ngày trước bánh ăn rất ngon. Nhưng hôm đó bánh có mùi khác lạ nhưng họ vẫn ăn bình thường. Đến đêm, 3 người trong gia đình có biểu hiện khác lạ, liền được đưa ra bệnh viện. Gần sáng thì Giàng Phai Cấu và con trai Giàng Mí Sì cũng bị bệnh nên phải nhập viện.

Giàng Phai Cấu đã nói với chúng tôi: “Từ bao đời nay, người dân vẫn ăn bánh ngô, ăn mèm mén như vậy” nhưng anh đâu ngờ nó lại mang đến nỗi chia ly quá đau đớn cho gia đình anh.

Trao đổi với chúng tôi, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Nguyễn Trần Tuấn, khẳng định: Mấy năm gần đây, cứ bắt đầu vào những tháng mùa mưa, năm nào cũng xảy ra tình trạng ngộ độc thực phẩm. Tác nhân gây độc là nấm và bột ngô mốc. Bởi lẽ mùa này không khí ẩm nên các loại nấm, mốc phát triển mạnh.

Nhằm ngăn chặn tình trạng này, trung tâm đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhưng nhận thức trong dân còn rất hạn chế. Người dân vào rừng thấy nấm hái về ăn trong khi đó, họ không hề phân biệt được đâu là nấm độc và đâu là nấm có thể ăn được. Ngay như ăn mèn mén cũng vậy, mặc dù bột đã mốc xanh, mốc đỏ nhưng người dân vẫn tiếc và vẫn... ăn.

Để hạn chế tình trạng này, hiện nay có 2 cơ quan của trung ương đang triển khai đề tài nghiên cứu tìm ra nguyên nhân gây ngộ độc từ nấm và bột ngô. Hy vọng kết quả đề tài sẽ tìm ra nguyên nhân và giải pháp khắc phục để hạn chế thấp nhất những thiệt hại có thể xảy ra.

Trường Giang - Thiên Thanh