Thừa bất cập, thiếu căn cơ

Thực hiện chủ trương xã hội hóa (XHH) chăm sóc sức khỏe nhân dân, trong những năm qua, TPHCM phát triển khá mạnh lĩnh vực y tế tư nhân (hay y tế ngoài công lập). Tính đến cuối năm 2007, toàn TP đã có hơn 12.467 cơ sở hành nghề y dược tư nhân với 78 phòng khám đa khoa và 26 bệnh viện (BV) tư nhân. Hệ thống y tế này đã góp phần không nhỏ trong việc khám chữa bệnh cho nhân dân TP, nhưng vẫn ẩn chứa không ít bất cập.

“Chia lửa” cùng y tế công lập

Qua 8 năm hoạt động, BV Triều An (một trong những BV đa khoa tư nhân đầu tiên tại TPHCM) đã gặt hái được khá nhiều kết quả, phục vụ nhiều đối tượng bệnh nhân. Từ quy mô 200 giường lúc ban đầu đã tăng lên 350 giường với nhiều trang thiết bị hiện đại và đã tiến tới mô hình BV - khách sạn nhằm phục vụ tốt hơn nhu cầu khám chữa bệnh của không chỉ nhân dân TP mà cả bệnh nhân từ các nước láng giềng. Hiện BV đã xây dựng được 15 chuyên khoa sâu, một trung tâm chẩn đoán y khoa hiện đại với năng lực khám chữa bệnh lên tới hàng ngàn bệnh nhân/năm. Sự ra đời của BV Triều An đã góp phần “chia lửa”, giảm tải đối với hệ thống BV công của TP.

Mặc dù ra đời có muộn hơn, nhưng BV Đa khoa tư nhân An Sinh cũng đã chia sẻ gánh nặng chăm sóc sức khỏe người dân TP và đến nay được đánh giá là một trong những BV có uy tín, chất lượng. Thành lập năm 2006, BV được xây dựng theo mô hình “BV-khách sạn 3-4 sao” với trên 120 giường bệnh, 18 khoa lâm sàng và cận lâm sàng với 12 phòng khám các chuyên khoa và 4 phòng ban.

BV cũng có một trung tâm chẩn đoán y khoa hiện đại với trang thiết bị phục vụ cho các khoa lâm sàng. Với đội ngũ trên 300 bác sĩ, điều dưỡng, y tá, hơn 2 năm đi vào hoạt động, BV đã cấp cứu, điều trị cho hàng chục ngàn lượt bệnh nhân, góp phần giảm tải cho hệ thống y tế công.

Bên cạnh đó, phải kể đến một loạt BV tư nhân khác cùng với mạng lưới các phòng khám đa khoa, chuyên khoa đã tạo ra một hệ thống y tế tư nhân hoạt động song song với hệ thống y tế công lập như BV Hoàn Mỹ, Phụ sản Quốc tế Sài Gòn, Vạn Hạnh, Vạn Xuân, Đa khoa Vũ Anh…

Thiếu quy hoạch, quản lý căn cơ

Mặc dù đã phát triển đáng kể và góp phần to lớn chăm sóc sức khỏe người dân TP, nhưng hệ thống y tế tư nhân vẫn còn không ít bất cập khi chưa được giải quyết rốt ráo, thiếu hệ tiêu chí, quy hoạch phát triển cụ thể, đồng bộ. Đó là nhận định chung của đoàn giám sát HĐND TP cũng như đoàn giám sát Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong các buổi làm việc đầu năm 2008 vừa qua về công tác XHH chăm sóc sức khỏe nhân dân tại một số BV tư nhân ở TPHCM.

Thời gian qua, không ít BV tư được thành lập nhưng chủ yếu co cụm ở nội thành, tập trung vào một số ít quận đông dân cư như quận 1, 3, Phú Nhuận, Bình Thạnh… đã tạo ra sự mất cân đối trong tổng thể chung. Trong khi đó, nhiều BV công lập khác cũng đang hiện hữu trong nội thành, khiến một lượng lớn bệnh nhân đổ về trung tâm TP và phát sinh thêm những vấn đề xã hội phức tạp khác. Không những vậy, do chưa được kiểm soát chặt chẽ nên phần lớn vẫn còn “nhập nhèm” về giá cả khám chữa bệnh (thường cao gấp nhiều lần so với y tế công), cơ sở vật chất, trang thiết bị không đảm bảo…

Đáng nói là đội ngũ y bác sĩ cơ hữu của các BV tư còn khiêm tốn cả về số lượng và tay nghề nên một phần không nhỏ y bác sĩ của BV công… kiêm nhiệm. Chính vì những lẽ đó mà những hệ lụy đáng tiếc đã xảy ra, thậm chí khiến bệnh nhân tử vong oan uổng. Điển hình là vụ đặt stent nong mạch vành gây tử vong cho bệnh nhân diễn ra tại BV Hoàn Mỹ (quận Tân Bình) vào năm 2006 mà xuất phát từ sự kém chuyên môn của bác sĩ. Hay vụ tự ý ngưng lọc thận khiến không ít bệnh nhân “lao đao” diễn ra hồi cuối năm 2007 tại BV Đa khoa tư nhân Vạn Xuân vì mâu thuẫn giữa lãnh đạo BV, không có bác sĩ chuyên môn phụ trách…

Chưa hết, mạng lưới phòng mạch, phòng khám đa khoa tư nhân cũng phát sinh không ít lo ngại cho sức khỏe người dân TP bởi thiếu sự quy hoạch, quản lý căn cơ. Qua một loạt cuộc thanh kiểm tra 20 phòng mạch, phòng khám đa khoa tư nhân đầu năm 2008 đã minh chứng cho điều này khi hầu hết đều vi phạm nghiệp vụ, y đức. Kiểm tra phòng mạch số 20A Trần Quang Khải, P. Tân Định, Q1 phát hiện chủ phòng mạch khám bệnh cho trẻ trong tình trạng không mặc áo blouse, vừa ghi toa vừa bán thuốc; bắt quả tang đôi vợ chồng bác sĩ “dỏm” ở quận 10 đã cho hàng trăm đứa trẻ uống thuốc “tăng trọng” tự chế trong thời gian dài; Phòng khám đa khoa Bình An (79 Nguyễn Xí, P26, quận Bình Thạnh) hoạt động vật lý trị liệu sai phép, cho “lang băm” chữa bá bệnh bằng đông dược tự chế để lừa bệnh nhân…

Một thực tế nữa là đang có sự “nhập nhằng” giữa dịch vụ, bán công trong y tế công. Đó là đa phần các BV công đã xuất hiện đa dạng các mô hình XHH: khám chữa bệnh ngoài giờ, giường dịch vụ, phẫu thuật theo yêu cầu, huy động từ cán bộ nhân viên để mua sắm máy móc, liên doanh, liên kết với các công ty. Liệu các mô hình XHH này của BV công có liệt vào hệ thống y tế tư nhân và cơ chế quản lý đã được rõ ràng?

Từ chủ trương XHH, y tế tư nhân đã có điều kiện phát triển. Tuy nhiên, trước thực trạng tồn tại nhiều bất cập, cần nhìn nhận lại để phát huy hơn nữa vai trò của hệ thống y tế này. Hiện không ít nhà đầu tư trong và ngoài nước sẵn sàng đầu tư vào y tế tư. Song điều khiến dư luận lo ngại là không có một quy hoạch, tiêu chí cũng như chiến lược phát triển căn cơ cả về vị trí, quy mô, nhân lực thì hệ quả sẽ là một… mớ bòng bong. 

TƯỜNG LÂM