Từ 3 năm trở lại đây, tình hình dịch bệnh tại TPHCM, nhất là dịch sốt xuất huyết (SXH) và tay chân miệng (TCM) không ngừng tăng lên. Riêng từ đầu năm đến nay đã ghi nhận hơn 3.000 trường hợp mắc SXH, 1.157 ca mắc TCM, tăng gấp đôi cùng kỳ năm ngoái. Mặc dù UBND TP đã ráo riết chỉ đạo ngăn chặn, tiến tới dập dịch triệt để nhưng xem ra, khi cao điểm mùa dịch bệnh đang đến, ngành y tế dự phòng TP khó dập nổi.
Vui làm, buồn nghỉ
Quận 8 là một trong những địa bàn thuộc “top ten” về dịch SXH. Năm 2007, đích thân Phó Bí thư Thường trực TP Nguyễn Văn Đua đã xuống làm việc với lãnh đạo quận về công tác phòng chống dịch bệnh và đầu năm 2008 là chuyến khảo sát thực tế của Phó Chủ tịch UBND TP Nguyễn Thị Thu Hà tại phường 15, nơi bùng phát dịch SXH.
Nhưng đến nay dịch bệnh ở những nơi trên vẫn chưa hề lắng xuống. Thông tin từ Trung tâm Y tế dự phòng (TTYTDP) quận cho biết, 5 tháng đầu năm đã thống kê sơ bộ 188 ca mắc SXH, 90 ca mắc TCM và con số này chưa có dấu hiệu dừng lại.
BS Nguyễn Thanh Vân, Trưởng khoa Kiểm soát dịch bệnh của quận cho biết, “lỗ hổng” hiện nay trong mạng lưới YTDP là tổ chống dịch ở các phường. Quận 8 có 16 phường và mỗi phường đều có tổ chống dịch bệnh do UBND phường thành lập, chỉ đạo. Vậy nhưng, phó trạm y tế phường 9, y sĩ Nguyễn Thị Lộ, cho biết tổ chống dịch chẳng có ai chuyên nghiệp bởi nhân viên của tổ là nhân viên trạm y tế phường, cán bộ trật tự đô thị và chủ yếu là các tổ trưởng tổ dân phố.
Theo y sĩ Nguyễn Thị Lộ, mặc dù tổ chống dịch cũng được tập huấn kỹ thuật phun thuốc, diệt muỗi, lăng quăng nhưng toàn thành phần kiêm nhiệm, trình độ hạn chế. Chưa hết, các ông bà tổ trưởng dân phố chỉ là người dẫn đường, còn cán bộ y tế phường chỉ biết đi xác minh, phun thuốc.
Chăm sóc cho trẻ bị mắc sốt xuất huyết tại Khoa Nhiễm BV Nhi đồng 2.
Thực tế trên cũng là bức xúc hiện nay của TTYTDP quận Bình Thạnh. Trong các năm qua, quận Bình Thạnh là một trong những địa bàn dẫn đầu về dịch SXH.
Những khu vực như cầu Sơn (phường 25), rạch Băng Ky, rạch Lăng (phường 13)… luôn có số ca mắc SXH nhiều nhất, nhưng vẫn chưa xử lý triệt để.
Lãnh đạo TTYTDP quận thừa nhận rằng, sự yếu kém của mạng lưới YTDP các phường là vấn đề đáng lo ngại. Quận Bình Thạnh có 20 phường và theo chỉ đạo của ngành y tế và chính quyền quận, mỗi phường có 1 tổ chống dịch bệnh.
Mỗi tổ chống dịch có bình quân 4-5 người và thành phần chủ yếu cũng chỉ các tổ trưởng tổ dân phố dưới sự chủ trì của cán bộ trạm y tế. “Chính vì nhân sự kiêm nhiệm, không chuyên trách nên thay đổi xoành xoạch và mỗi lần như thế lại phải tập huấn lại. Rất khó khăn”, một cán bộ TTYTDP quận than thở.
Về quy trình hoạt động của tổ chống dịch cũng theo kiểu… có ca dịch thì làm, không có thì thôi. Thậm chí, mỗi lần có ca dịch kêu tập hợp tổ chống dịch cũng không đủ quân số, đã vậy ai vui thì làm, buồn thì nghỉ.
Nhân sự èo uột, thù lao “hẻo”
Không chỉ mạng lưới YTDP phường xã yếu kém mà ngay TTYTDP quận huyện cũng không đủ lực để phòng chống, ngăn ngừa dịch bệnh. Sau khi có chủ trương tách YTDP ra khỏi trung tâm y tế quận huyện từ năm 2006, vai trò của YTDP quận huyện gần như tê liệt trong thời gian chuyển đổi.
Nhiều quận huyện khi tách YTDP ra nhưng không có trụ sở, nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị èo uột. Tuy nhiên, nhân sự được xem là khó khăn nhất hiện nay trong mạng lưới YTDP quận huyện.
Chẳng hạn TTYTDP quận 8 hiện chỉ có 3 cán bộ chuyên trách phòng chống dịch bệnh với trình độ chuyên môn: 2 y sĩ và 1 bác sĩ. Trưởng khoa Kiểm soát dịch bệnh, BS Nguyễn Thanh Vân, than thở: “Ít người nên không làm xuể nhưng tuyển không ra nhân sự”. Tương tự, TTYTDP quận Bình Thạnh cũng chỉ có 4 người với trình độ là 2 cử nhân y tế công cộng và 2 y sĩ.
Thiếu nhân sự là thực trạng chung của YTDP các quận huyện. Nhưng muốn tuyển dụng thì hầu như không có. Nhưng điều quan trọng hơn, theo TTYTDP TP là chế độ lương bổng, thù lao cho cán bộ YTDP, phòng chống dịch bệnh quá “hẻo” nên không thu hút được nhân sự.
“Thù lao 60.000 đồng/ngày nếu công bố có dịch, còn không công bố dịch thì chẳng được đồng nào”, một cán bộ TTYTDP TP cho biết.
Cũng chính vì thù lao chưa thỏa đáng, nhân sự thiếu nên hoạt động phòng chống dịch bệnh của TTYTDP các quận huyện hiện nay vẫn trông chờ vào tổ chống dịch phường xã. Có lẽ, với nhiều lỗ hổng, vừa thiếu vừa yếu như hiện nay, mạng lưới YTDP TP không đủ sức dập nổi dịch bệnh!
TƯỜNG LÂM
Số ca mắc sốt xuất huyết vẫn cao Trước tình hình trên, Bộ Y tế yêu cầu Sở Y tế và Trung tâm YTDP các địa phương đẩy mạnh giám sát dịch SXH, triển khai các biện pháp vệ sinh môi trường, diệt muỗi, cấp cứu và điều trị kịp thời cho bệnh nhân SXH hạn chế tối đa tử vong. N.Khánh |
