Trong chiến lược phát triển giáo dục 2008-2020, 4 trường đại học (ĐH) đẳng cấp quốc tế sẽ được “nhập khẩu” và xây dựng theo một mẫu trường ĐH mới để thúc đẩy và tạo động lực cho đổi mới hệ thống giáo dục ĐH Việt Nam, có khả năng giải quyết các vấn đề lý thuyết và thực tế.
ĐH đẳng cấp quốc tế và sự hỗ trợ học phí
Mô hình trường ĐH đẳng cấp quốc tế đầu tiên hợp tác giữa Việt Nam và Chính phủ Đức – ĐH Việt Đức (VGU) – đã đi vào hoạt động, tuyển sinh trong tháng 9 vừa qua với cơ sở vật chất ban đầu nằm trên khu đất 20 ha trong khuôn viên ĐHQG TPHCM. Khóa đào tạo đầu tiên với 50 sinh viên theo học 2 ngành Kỹ thuật điện và Kỹ thuật xây dựng cũng đã được triển khai.
Sinh viên theo học lớp quản trị kinh doanh tại ĐH Quốc tế (ĐHQG TPHCM). Ảnh: MAI HẢI
Được nhấn mạnh là một trường ĐH phi lợi nhuận nhưng thực tế là mức học phí của VGU cũng khiến nhiều sinh viên có năng lực nhưng hoàn cảnh khó khăn phải e ngại, dù theo quy định, các sinh viên được tuyển chọn vào học năm 2008 được Nhà nước bù 50% học phí trong năm thứ nhất (mức học phí quy định của VGU là 150 USD/tháng). Theo thông báo của nhà trường, học phí cho năm đầu tiên và chương trình kỹ sư là 1.500 USD/năm, gấp 13 lần so với mức học phí đại học công lập hiện hành (1,8 triệu đồng/năm).
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân cũng khẳng định, học phí ở các trường ĐH đẳng cấp quốc tế của ta không đặt vấn đề thu đúng, thu đủ mà người học sẽ được hỗ trợ; chỉ thu đủ đối với sinh viên quốc tế. “Tham khảo ĐH đẳng cấp quốc tế ở một số nước thì không có nước nào thu học phí bằng chi phí của đẳng cấp quốc tế cả, ngay cả ở Anh, Nhật, Hàn Quốc, học phí chỉ một phần thôi. ĐH đẳng cấp quốc tế mình làm cũng là đại học công lập, nhà nước có tài trợ, người tài có hoàn cảnh khó khăn thì được vay vốn để học” – Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
400 triệu USD cho 4 trường ĐH kiểu mới
Theo kế hoạch, sau VGU, Bộ GD-ĐT đang tiếp tục khởi động xây dựng ĐH Khoa học và Công nghệ cũng với phương thức hợp tác với các nước có nền giáo dục ĐH phát triển như Pháp, Nga… Trường này đã được Thủ tướng đồng ý thành lập về nguyên tắc với diện tích 60 ha trong Công viên khoa học Hòa Lạc. TS. Trần Thị Hà, Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH (Bộ GD-ĐT), cho biết Chính phủ đã đồng ý về mặt chủ trương xây dựng 4 trường ĐH trình độ quốc tế với vốn vay khoảng 400 triệu USD từ Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB). Bên cạnh đó, Bộ GD-ĐT cũng đang xác định phương thức xây dựng trường ĐH tại Đà Nẵng và tại Cần Thơ. 4 trường ĐH này sẽ được xây dựng theo mô hình ĐH công lập phi lợi nhuận, đa ngành, chất lượng cao với mục tiêu đến năm 2020 thuộc top 200 trường ĐH tốt nhất thế giới.
Sau hơn 2 năm tranh luận trong giới khoa học về việc xây trường ĐH đẳng cấp quốc tế mới hoàn toàn hay phát triển trên nền một số trường ĐH đã có, Bộ GD-ĐT đã chính thức chọn hướng xây mới hoàn toàn với dự kiến “nhập khẩu” 4 mô hình ĐH của 4 nước khác nhau.
Theo Bộ GD-ĐT, việc lựa chọn xây mới hoặc phát triển trên nền đã có đều có những tồn tại riêng. Nếu lựa chọn xây trên nền đã có thì ưu điểm là chỉ cần có thêm chính sách phù hợp và cung cấp tài chính. Tuy nhiên, cách này buộc phải có cơ chế chính sách đủ mạnh để vượt qua trở ngại và rào cản của sự trì trệ, của thói quen và nền nếp cũ như sức ì mang tính hệ thống đã tồn tại duy trì khá lâu trong mỗi nhà trường.
Kinh nghiệm từ việc thành lập hai ĐH Quốc gia cho thấy, nếu chỉ cộng gộp nhiều trường cũ lại với nhau, sau hơn 10 năm xây dựng, hai ĐH Quốc gia vẫn cách xa những ĐH tầm cỡ trong khu vực. Cách xây dựng một trường hoàn toàn mới có lợi thế rõ rệt vì thực hiện được các ý tưởng ngay từ đầu. Vì vậy, 4 trường sẽ được xây dựng theo một mẫu trường ĐH mới để thúc đẩy và tạo động lực cho đổi mới hệ thống giáo dục ĐH Việt Nam, có khả năng giải quyết các vấn đề lý thuyết và thực tế. Đồng thời, góp phần nâng cao trình độ giáo dục ĐH Việt Nam lên tầm tiên tiến trong khu vực và trên thế giới…
Lộ trình xây dựng ĐH đẳng cấp quốc tế |
ĐINH LAN
