“Không khả thi, mạo hiểm, còn rất nhiều vấn đề cần phải làm sáng tỏ”... Ông Phạm Mạnh Thắng, Phó Cục trưởng Cục Điều tiết điện lực (Bộ Công nghiệp), đã nói như vậy khi trao đổi với PV Báo SGGP về chủ trương thành lập Công ty cổ phần mua bán điện…
Trong khi đó, chiều qua, 12-6, theo nguồn tin từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), mới đây, Hội đồng quản trị (HĐQT) EVN đã ra Nghị quyết thông qua đề án thành lập Công ty cổ phần mua bán điện. Các cổ đông sáng lập công ty đã họp bàn các nội dung của đề án, thống nhất sẽ cùng nhau chịu trách nhiệm mua bán điện theo đúng sự chỉ đạo của Nhà nước, bảo đảm minh bạch, hài hòa lợi ích giữa người sản xuất và người tiêu dùng, xác định rõ vốn điều lệ và vốn góp.
Tiếp đó, Chủ tịch HĐQT EVN Đào Văn Hưng đã ký tờ trình số 462 trình Thủ tướng việc thành lập Công ty cổ phần mua bán điện. Tại tờ trình, EVN cho rằng, hiện nay chỉ có một mình EVN đàm phán mua điện với các nhà máy để bán điện cho các công ty phân phối trực thuộc. Do vậy, có nhiều nhà đầu tư cho rằng, EVN độc quyền, ép giá, dư luận không ủng hộ, gây bức xúc trong xã hội...
Tuy nhiên, cũng chiều qua, 12-6, trao đổi với PV Báo SGGP, một thành viên HĐQT Tập đoàn Dầu khí Quốc gia (một trong những cổ đông sáng lập của Công ty cổ phần mua bán điện) cho biết, với mức lợi nhuận 5-10% vốn điều lệ như EVN nói (tương đương 50-100 tỷ đồng/năm) thì không đáng để tập đoàn đầu tư vì nhiều dự án khác có mức lợi nhuận cao hơn. Theo tờ trình, cổ đông tham gia là đại diện của hầu hết các tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước lớn và 3 công ty phân phối điện.
Chia sẻ suy nghĩ đó, một quan chức Bộ Công nghiệp cho biết, ngành điện có tầm quan trọng đặc biệt đối với nền kinh tế và đời sống dân sinh. Hiện nay, Nhà nước chỉ quản lý giá bán ra, trong khi giá điện mua vào do EVN, doanh nghiệp đàm phán, quyết định. Chính phủ chủ trương từng bước thị trường hóa điện. Nếu hình thành công ty cổ phần thì cổ đông bao giờ cũng muốn mua giá điện thấp, ảnh hưởng đến việc thu hút đầu tư các nhà máy điện trong khi ta đang thiếu điện. Ngược lại, bao giờ Công ty CP mua bán điện cũng muốn bán ra với giá cao. Thậm chí, nếu mua điện với giá cao và bán ra với giá cao thì cũng sẽ ảnh hưởng đến đại đa số nông dân. “Như vậy, sẽ không thực hiện được chính sách của Đảng, Nhà nước về việc ưu đãi về giá điện đối với người dân đang có thu nhập thấp”, vị quan chức này nói.
Hơn nữa, EVN là doanh nghiệp được Nhà nước giao khối tài sản trị giá 70.000-80.000 tỷ đồng. Thời gian qua, Chính phủ đã phải đứng ra bảo lãnh với Ngân hàng Thế giới (WB) để được vay vốn phát triển nguồn, lưới điện. Nay, phần dễ mang lại lợi nhuận lại chuyển cho công ty cổ phần thì ai sẽ trả nợ cho WB? Có quá nhiều vấn đề cần phải làm sáng tỏ trước khi ra đời Công ty cổ phần mua bán điện này.
Vì vậy, ông Phạm Mạnh Thắng cho rằng, về bản chất, đây vẫn là công ty cổ phần. Đến 2009, sẽ không còn công ty cổ phần nhà nước. Như vậy, độc quyền của ngành điện sẽ chuyển thành độc quyền của doanh nghiệp, sau đó thành độc quyền tư nhân. Trong khi đó, đây là công ty duy nhất mua bán điện nên có ảnh hưởng rất sâu rộng và liên quan đến vấn đề an ninh năng lượng, an ninh cung cấp điện. Do đó, nếu để công ty này hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận, thuần túy kiếm lãi sẽ rất mạo hiểm.
Kiến Quốc
Điện, đường sắt đang là loại hình doanh nghiệp độc quyền tự nhiên. Những doanh nghiệp như thế cần phải có cơ quan giám sát độc lập, bảo đảm chống độc quyền, chống lạm dụng độc quyền để chạy theo lợi nhuận. Cơ quan giám sát có vai trò bảo đảm giống như công ty mua bán điện đang hoạt động trong thị trường có cạnh tranh, bảo đảm lợi ích của người tiêu dùng. Hiện nay, Bộ Công nghiệp đang thực hiện chức năng giám sát nhưng bộ này đang cùng lúc thực hiện 3 chức năng: quản lý nhà nước, chủ sở hữu và giám sát nên sẽ không thực hiện tốt được vai trò thứ ba. Trong khi đó, các chức năng không tương thích với nhau. N.Q. |
