“Bác sĩ phẫu thuật” trên tàu vũ trụ

Hiện nay,  ngày càng phổ biến các tour du lịch không gian, rồi sắp tới là những chuyến bay dài ngày lên mặt trăng hay sao Hỏa. Một vấn đề đặt ra là trong các chuyến bay đó nếu có du khách hoặc phi hành gia gặp sự cố bất ngờ về sức khỏe cần phẫu thuật ngay trên không gian, phải xử lý thế nào?

Phẫu thuật từ xa

Robot phẫu thuật từ xa rất cần thiết khi con người lên sao Hỏa

Theo Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA), đến nay trong các chuyến bay không gian vẫn chưa yêu cầu phải có bác sĩ, tuy có ít nhất 2 phi hành gia được huấn luyện y tế trước mỗi chuyến bay.

Trong tương lai, những chuyến bay đến mặt trăng, sao Hỏa dài hàng tháng, thậm chí hàng năm, sẽ phải xem xét việc đưa bác sĩ theo để bảo đảm sức khỏe cho phi hành đoàn. Một hướng khác là sử dụng robot phẫu thuật từ xa, được bác sĩ giỏi ở trái đất điều khiển.

Cuối tháng rồi, Viện Nghiên cứu Stanford (SRI) đã hợp tác với NASA tiến hành cuộc thử nghiệm đầu tiên về phẫu thuật từ xa trong môi trường không trọng lực.

Thử nghiệm tiến hành trong một máy bay C-9 bay trên Vịnh Mexico ở độ cao từ 7.315m đến 9.755m. Trong mỗi chuyến bay liên tục 3 giờ, có 40 lần vọt lên, chúi xuống ở góc 45 độ, lượn thành đường parabol, mỗi lần tạo ra khoảng 18-25 giây không trọng lực. Trên máy bay có 4 chuyên gia phẫu thuật và robot điều kiển từ xa có tên M7 của SRI. Cả người và robot cùng thử nghiệm phẫu thuật trên mô hình (mô phỏng da người) trong điều kiện không trọng lực để so sánh.

Theo Thomas Low, giám đốc chương trình robot và thiết bị y khoa của SRI: phần mềm điều khiển đặc biệt do SRI phát triển giúp robot “bù lỗi” để vẫn thao tác chính xác trong điều kiện liên tục bị rung lắc hoặc chuyển trạng thái trong môi trường không trọng lực.

Nhiều ứng dụng lớn

Từ những năm 1980, SRI, viện nghiên cứu phi lợi nhuận có trụ sở ở Silicon Valley, bắt đầu nghiên cứu và phát triển công nghệ phẫu thuật từ xa. Đến năm 1995, SRI lập Công ty Intuitive Surgical để thương mại hóa kỹ thuật đột phá này. Hiện nay, SRI là một viện nghiên cứu hàng đầu trong lĩnh vực phẫu thuật từ xa đang nổi lên nhanh chóng với nhiều ứng dụng lớn đầy triển vọng mà “bác sĩ phẫu thuật” trên tàu vũ trụ là bước phát triển mới nhất.

Trong những nghiên cứu đáng chú ý trước đó có robot điều khiển từ xa để chăm sóc bệnh nhân ở nơi bị thiên tai hoặc bệnh nhân đang chở trên xe đi cấp cứu. Robot có những thao tác kỹ năng cao ngay trên xe đang di chuyển, giúp kịp thời cấp cứu nạn nhân khi chưa có bác sĩ chuyên môn.

SRI còn hợp tác với trung tâm nghiên cứu quốc phòng nghiên cứu về robot điều khiển từ xa chữa trị cho binh lính bị thương ở chiến trường... Trong thử nghiệm “bác sĩ phẫu thuật” M7, SRI cũng hợp tác với các nhà nghiên cứu và chuyên gia phẫu thuật ở Đại học Cincinnati để đánh giá lợi ích của phẫu thuật từ xa ứng dụng trên máy bay và trên tàu vũ trụ . 

“Bác sĩ phẫu thuật” M7 được thiết kế nhỏ gọn, phù hợp không gian hẹp trong các tàu vũ trụ, khi cần sử dụng, các phi hành gia sẽ nhanh chóng ráp lại. Mỗi cánh tay của M7 to cỡ cánh tay người, nặng 4,5kg, giữa cánh tay có camera.

Đầu năm nay, ở phòng thí nghiệm Aquarius dưới đáy biển ngoài khơi Florida, M7 cũng đã thành công trong thử nghiệm phẫu thuật nối mạch máu trên mô hình, dưới sự điều khiển của một bác sĩ Canada ở cách xa… 2.400km. 

THIỆN NGUYỄN
(theo Technovelgy, Scientific American)

Các tin, bài viết khác