Biên giới phía Bắc, cuối năm

Bài 3: Chống buôn lậu và… hội nhập đạt hiệu quả quá thấp

Trên toàn tuyến biên giới phía Bắc, Lạng Sơn được nhắc đến với một ấn tượng đặc biệt, đó là tình hình buôn lậu trên địa bàn, nhất là vào dịp Tết, buôn lậu càng hoành hành dữ. Nhưng xem ra, hội nhập kinh tế còn là vấn đề nhiều trăn trở hơn ở các tỉnh vùng biên này.

  • Chống buôn lậu: Lấy ít địch nhiều

Trong khi đó, bên kia cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn), nước bạn Trung Quốc đang xây dựng khu ngoại quan, sẵn sàng cho lộ trình hội nhập của mình. Ảnh: T.M.T.

Đầu tháng 1 năm 2006, Đội quản lý thị trường số 1 (Chi Cục Quản lý thị trường Lạng Sơn) đã phối hợp với đội liên ngành 127 của tỉnh đã phát hiện và kiểm tra kho hàng lậu tại thôn Phai Duốc, xã Mai Pha (Đồng Đăng), tịch thu số lượng hàng hóa trị giá hơn 39 triệu đồng.

Ngay sau đó không lâu, một kho hàng khác cũng bị phát hiện và tịch thu với trị giá hơn 24 triệu đồng. Theo Báo cáo của Đội quản lý thị trường số 1 (Chi cục Quản lý thị trường Lạng Sơn), trong năm 2005, đơn vị này đã bắt 8 vụ, thu giữ hàng hóa ước tính hơn 325 triệu đồng.

Điều đáng nói hơn, đây là sự nỗ lực rất lớn của ngành chức năng địa phương, dù số lượng hàng lậu bị phát hiện và thu giữ quá nhỏ bé so với thực tế buôn lậu đang diễn ra ở đây. Nhiều cán bộ Hải quan, Quản lý thị trường cho chúng tôi biết, dân buôn lậu có tai mắt khắp nơi, chỉ một động tĩnh nhỏ của lực lượng chức năng, là họ có ngay thông tin, sẵn sàng đối phó với mọi tình huống.

Chúng tôi đã trở lại Hang Dơi trong những ngày cuối năm âm lịch. Hầu như vụ án buôn lậu từng nổi tiếng không còn chút dư âm nào ở địa danh này. Từ trên khe núi cao (bên kia là Trung Quốc), hàng lậu cứ theo những con đường núi nhỏ bé tuồn qua biên giới và về xuôi. Cửu vạn đứng ngồi lố nhố trên sườn núi, thoáng thấy bóng dáng lực lượng chức năng, họ lẩn vào núi, mất hút.

Dọc con đường từ Tân Thanh về Lạng Sơn, thỉnh thoảng lại gặp một phi đội xe Minsk phóng vút qua. Họ là dân thồ hàng lậu chuyên nghiệp, rất ít khi bị bắt giữ. Thêm vào đó, xe “con cóc” (loại xe khách 6 chỗ ngồi) chạy đầy trên đường, chuyên chở hàng lậu. Thế nhưng, họ vẫn đều đều qua trạm kiểm soát liên ngành Dốc Quýt.

Gần Tết âm lịch, là thời điểm mà dân buôn lậu làm hàng mạnh nhất, bởi sức tiêu thụ của thị trường nội địa tăng cao. Tại cửa khẩu Móng Cái (Quảng Ninh), lực lượng chức năng đã phát hiện rất nhiều hàng lậu trộn lẫn với hàng có hóa đơn trên xe khách. Điều này khiến lực lượng chống buôn lậu vất vả.

Tại Lạng Sơn, theo một quyết định của Thủ tướng, mỗi hộ dân vùng biên mỗi ngày được mua số lượng hàng hóa lên đến 500.000đ, với điều kiện có hóa đơn nguồn gốc. Sự thuận lợi về mặt giao thương biên mậu như thế nào chưa xác định được, nhưng theo một số cán bộ hưu trí, đây là cơ hội vàng cho dân buôn lậu. Dân buôn sẵn sàng dùng hóa đơn thật để vận chuyển hàng lậu với khối lượng lớn, qua mặt cả cơ quan chức năng.

Buôn lậu ở Lạng Sơn đã trở thành hình ảnh quen thuộc, và hầu như người dân vùng biên nào cũng cố gắng “làm hàng” để sống, bởi món lợi nhuận khổng lồ từ nó, bất chấp thiệt hại sản xuất, kinh tế trong nước như thế nào. Trong khi đó, cuộc chiến chống buôn lậu thì ngày càng cam go và phức tạp. Lực lượng chức năng mỏng và nhỏ, còn dân buôn lậu thì vô hình. Thế nhưng, vấn đề đáng quan tâm hơn không chỉ là việc chống buôn lậu như thế nào cho hiệu quả.

  • Hội nhập chậm

Chợ trời ở cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn) hàng hóa thứ gì cũng có và phần lớn là hàng lậu.

Tiến trình hội nhập khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA) hiện đang đến rất gần. Theo đó, từ năm 2009, Trung Quốc và ASEAN sẽ tiến hành nhiều hoạt động mậu dịch tự do quan trọng. Quan sát ở các cửa khẩu biên giới, chúng tôi nhận thấy rằng phía nước bạn Trung Quốc đang chuẩn bị khẩn trương cho cơ hội này, trong khi ở Việt Nam thì chưa thấy động tĩnh gì.

 Tại cửa khẩu Hữu Nghị, bên kia biên giới, nước bạn đã hoàn thành một khu ngoại quan rộng lớn; một đường hầm xuyên núi với 8 làn xe, kết nối với đường cao tốc Bằng Tường – Nam Ninh (khánh thành vào ngày 26-12-2005). Trong thời gian tới, khu vực này sẽ trở thành khu du lịch quốc tế lớn.

Thêm vào đó, tại cửa khẩu Tân Thanh, bên khu vực Pò Chài của nước bạn, một tòa nhà lớn đang khẩn trương hoàn thành, án ngữ ngay hướng nhìn từ Việt Nam sang. Đứng ở nơi nào tại Tân Thanh, cũng đều nhìn thấy tòa nhà này.

Giới doanh nhân Trung Quốc cũng nhanh chóng không kém. Công ty liên doanh vận tải ô tô Sơn Đức (đơn vị liên doanh giữa tập đoàn vận tải hàng đầu Trung Quốc Vận Đức và Công ty cổ phần vận tải ô tô Lạng Sơn) đã đi vào hoạt động từ tháng 8-2005, đón đầu AFTA, với cơ hội vận chuyển hàng hóa và khách du lịch. Ông Hà Hồng – Giám đốc Sở Thương mại – Du lịch Lạng Sơn cho biết, trong khi phía nước bạn khẩn trương như thế thì sự chuẩn bị hội nhập ở nước ta quá chậm.

Theo thông tin mà chúng tôi có được, hiện Trung Quốc đang tạo ra những bước đi thật sự chủ động và vững chắc cho tiến trình AFTA sắp tới. Nước bạn sẽ xây dựng thành phố Sùng Tả làm trung tâm trung chuyển hàng hóa Trung Quốc – ASEAN, và họ cũng đã đàm phán với nước ta về việc thành lập một trung tâm như vậy tại Bắc Ninh. Có thể khẳng định, họ đã đi trước chúng ta một bước dài.

Thêm vào đó, năm 2005, kim ngạch thương mại Trung Quốc – ASEAN vượt ngưỡng 126 tỷ USD thì Việt Nam chỉ chiếm 7 tỷ USD, năm 2010, con số dự đoán là 15 tỷ USD. Con số đó quả không nhỏ với nước ta, nhưng chưa phản ánh được hết năng lực thương mại quốc gia với bạn hàng lớn.

Giữa buôn lậu và hội nhập, hầu như không có sự liên hệ nào. Thế nhưng khi AFTA có hiệu lực toàn bộ, buôn lậu sẽ tự nó tìm đường chết, bởi không còn hàng rào thuế quan và sự chênh lệch giá cả hàng hóa thông dụng. Vấn đề là, làm thế nào để đẩy nhanh tiến trình này song song với việc chống buôn lậu. Cả 2, đến thời điểm này, có thể nói là đạt hiệu quả quá thấp.

Nhóm PV THÁI NGUYÊN

Bài 1: Những cửa khẩu bình lặng

Bài 2: Tết “gọn - nhẹ”trên chốt tiền tiêu

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ảnh

Chống chọi với giá rét

Sau dịch Covid-19, bão lũ, sạt lở là những đợt rét đậm, rét hại kéo dài ở miền Bắc và Bắc miền Trung vào mấy ngày gần tết, càng khiến cuộc sống của người dân thêm khó khăn.

Video

Điểm tin SGGP Online ngày 19-1-2021

Cảnh báo tai biến khi sử dụng mỹ phẩm làm trắng da cấp tốc; Đà Nẵng có tân Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ; Tai nạn giao thông nghiêm trọng làm 5 người thương vong tại Bình Dương; Tồn nhiều vé tàu, máy bay dịp tết… là những nội dung đáng chú ý có trong Điểm tin SGGP Online ngày 19-1-2021.

Giao lưu trực tuyến