Bài 3: Đang “triệt ở ngọn”

Một cán bộ làm công tác phòng chống buôn lậu tại tỉnh Long An ví von: “Nước thì chảy về chỗ trũng, với mức chênh lệch giá xăng dầu giữa Việt Nam và Campuchia cao như hiện nay thì có tăng cường lực lượng chống buôn lậu lên gấp vài chục lần cũng không thể cản bước được những người vận chuyển xăng dầu trái phép qua bên kia biên giới bán kiếm lời, và những giải pháp chúng ta đang làm chỉ triệt được phần ngọn chứ hoàn toàn chưa đả động gì đến gốc của vấn đề…”.

Chống buôn lậu như “đá ném ao bèo”

Anh Ngô Xuân Trường, Giám đốc chi nhánh Công ty cổ phần Đại lý Liên hiệp vận chuyển (Gemadept) tại Campuchia, cho biết, giá xăng tại Campuchia lúc cao điểm vào giữa tháng 6-2008 có ngày cao hơn ở Việt Nam khoảng 10.000 đồng/lít. Do đó không ít những người ở Campuchia hoặc doanh nghiệp đang làm ăn gần biên giới Việt Nam buổi sáng chạy ô tô qua đổ xăng rồi chạy về Campuchia đi làm. Theo Trung tá Nguyễn Duy Quy, chính trị viên Đồn biên phòng 885, huyện Vĩnh Hưng tỉnh Long An, do đặc thù vùng biên giới Đồn 885 phụ trách là ruộng liền ruộng, cùng một cánh đồng nhưng thửa ruộng bên này của người Việt, thửa ruộng sát bên là của Campuchia, bà con cùng đi làm ruộng, cùng sử dụng chung nguồn nước tưới tiêu… nên rất thân nhau, vì vậy, việc bà con nông dân Việt Nam san xẻ vài can dầu cho bà con Campuchia để cùng bơm nước cho ruộng hay việc bà con nông dân người Campuchia qua Việt Nam mua một vài can dầu để phục vụ sản xuất nông nghiệp là chuyện bình thường và khó có thể gọi đó là hành vi “buôn lậu”.

Nhưng số xăng dầu bà con nông dân ở vùng biên giới hai nước mua để dùng không đáng kể, chuyện phải bàn ở đây là những đối tượng vận chuyển xăng dầu qua biên giới để bán kiếm lời hàng ngày, làm thất thoát tiền “bảo hộ” xăng dầu của nhà nước ta, vẫn đang diễn ra công khai ở các vùng biên giới Tây Nam.

Với các chức danh Phó Giám đốc Sở Công thương, Phó ban Thường trực Ban Chỉ đạo Phòng chống buôn lậu, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Long An, có thể coi ông Nguyễn Văn Minh là người thấu hiểu việc chống buôn lậu và có đầy đủ chức năng quyền hạn và trách nhiệm trong việc chống, ngăn chặn buôn lậu tại Long An. Ông tâm sự: “Biên giới dài đến 137,7km, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh chỉ có 8 người, việc vận chuyển qua biên giới lại dễ dàng, lợi nhuận cao (vận chuyển một can xăng 30 lít lúc cao điểm có thể kiếm được 50.000 đồng) nên lực lượng chức năng của tỉnh, đặc biệt là quản lý thị trường đành... lực bất tòng tâm (?!)”.

Khi được hỏi về giải pháp chống buôn lậu của địa phương mình, ngành mình trong thời gian tới thì từ chính quyền đến cơ quan chức năng các cấp đều có chung những giải pháp rất chung chung như: “Sẽ tăng cường kiểm tra, kiểm soát; thường xuyên giáo dục, giải thích cho người dân về những thiệt hại của đất nước khi xăng dầu bị vận chuyển trái phép qua biên giới; yêu cầu những đối tượng nghi vấn, các cây xăng viết cam kết không vận chuyển, buôn bán trái phép xăng dầu qua biên giới, kiến nghị các cơ quan chức năng phân định mức cụ thể và kiểm soát chặt chẽ việc bán xăng dầu đối với từng cây xăng; kiên quyết xử lý những đối tượng vi phạm và tái phạm nhiều lần…”. Thực tế, từ nhiều năm qua, tại các địa phương thường xuyên xảy ra tình trạng buôn lậu thì các giải pháp này đều đã được triển khai và hiệu quả của các biện pháp trên thì đã thể hiện bằng hoạt động buôn lậu diễn ra không những không giảm thậm chí có những lúc, những nơi còn tăng mạnh.

Vậy đâu là gốc của vấn đề?

Liệu Chi cục quản lý thị trường tỉnh Long An có thể “điểm mặt” những đầu nậu xăng dầu hoặc những đơn vị có dấu hiệu buôn bán xăng dầu trái phép qua biên giới trên địa bàn tỉnh hay không. Trả lời câu hỏi của chúng tôi, ông Nguyễn Văn Minh đọc vanh vách tên hàng chục đơn vị nằm trong “danh sách đen” của quản lý thị trường tỉnh Long An. Nắm chắc địa bàn như thế, vậy tại sao đơn vị này gần như “trắng tay” trong nhiều đợt cao điểm chống buôn bán xăng dầu qua biên giới thời gian gần đây…?

Để trả lời câu hỏi này, sau nhiều ngày đêm xuôi ngược trên các con kênh, dòng sông cũng như tuyến đường vùng biên của tỉnh Long An, câu trả lời mà chúng tôi tìm ra cũng khá “thú vị”. Không ít cây xăng đang hoạt động trên địa bàn tỉnh Long An là “sân sau” hoặc quen “rất thân” với ông A., bà B., (mà chúng tôi chưa tiện nêu tên ở đây - PV), vốn là những người thuộc hàng chức sắc của địa phương. Có lẽ đây là một trong những nguyên nhân lý giải vì sao tình trạng buôn lậu xăng dầu đã và đang diễn ra tại Long An ngày càng trở nên phức tạp?

Khi nghe đề cập đến vấn đề buôn lậu xăng dầu qua biên giới Tây Nam diễn ra khá phức tạp, một chuyên gia kinh tế cho rằng, chuyện buôn lậu ở mỗi quốc gia có mức độ khác nhau nhưng hầu như nước nào cũng có. Vấn đề là ở bất cứ đâu, hễ có tình trạng giá cả chênh lệch như trường hợp giá xăng dầu giữa Việt Nam và Campuchia hiện nay thì ở đó “tất yếu” xuất hiện việc vận chuyển, mua bán kiếm chênh lệch. Còn khi giá cả đã ngang nhau thì việc vận chuyển, mua bán kiếm chênh lệch sẽ tự triệt tiêu. Với vài trăm km đường biên giới, hàng chục cửa khẩu quốc tế và nội địa, hàng ngàn con đường mòn “thông thương” giữa người dân hai nước… có lẽ không cơ quan nào có thể hoặc dám đưa ra con số mỗi ngày có bao nhiêu lít xăng được vận chuyển qua bên kia biên giới. Mỗi lít xăng có giá chênh lệch ít nhất cũng 3.500 đồng/lít, vậy số tiền Chính phủ phải bù lỗ bị thất thoát là bao nhiêu? Tuy không thể nói chính xác nhưng qua những con số ví dụ cụ thể nho nhỏ mà chúng tôi đã đưa ra ở phần trước, chắc chắn con số này là không nhỏ. Và, lãnh đạo các địa phương có biên giới giáp với Campuchia đã thật sự vào cuộc chưa và đã đưa ra biện pháp gì tích cực hơn để ngăn chặn sự thất thoát tiền ngân sách bù lỗ cho xăng dầu? 

Đ.HIỆP - CH.DŨNG - T.HOÀNG 

Thông tin liên quan:

Chống buôn lậu qua biên giới
- Bài 2: Bắt cóc bỏ đĩa

- Bài 1: Xăng dầu chảy ra, thuốc lá hút vào