Hãng phim tư nhân nở rộ: Mừng hay lo?

Bài 4: Xã hội hóa phim truyền hình - Để người việt xem phim việt

Trong bối cảnh phim Việt bị “đè bẹp” ngay trên sân nhà, mục tiêu tiến tới phủ sóng 50% phim nội trên các kênh truyền hình nếu chỉ dựa vào nội lực của các hãng phim nhà nước chắc chắn khó đáp ứng được. Việc các hãng phim tư nhân, các công ty quảng cáo tham gia vào lĩnh vực sản xuất phim truyền hình là đóng góp quan trọng, cần khuyến khích.

  • Kênh truyền hình “trăm hoa đua nở”

Cảnh trong phim Vòng xoáy tình yêu.

Hiện nay, nước ta có 64 đài phát thanh và truyền hình với tổng cộng trên dưới 100 kênh (kể cả truyền hình cáp). Chưa kể sắp tới Tổng Công ty Bưu chính Viễn thông và một số doanh nghiệp lớn sẽ nhảy vào truyền hình cáp với hàng chục kênh trong và ngoài nước. Các kênh truyền hình trung bình đều phát sóng 18 giờ/ngày, ngoài ra, còn có một số kênh phát sóng 24/24.

Ngoài ra, trung bình mỗi ngày, các đài truyền hình cả nước cần khoảng trên 400 tập phim truyện mới đủ nhu cầu phát sóng. Trong khi đó, số đài truyền hình có khả năng sản xuất phim truyền hình chỉ đếm trên đầu ngón tay. Hoạt động mạnh nhất như Trung tâm sản xuất Truyền hình Việt Nam (VFC) cũng chỉ sản xuất được khoảng 200 tập/năm.

Hãng phim Truyền hình TPHCM (TFS) làm được khoảng 100 tập/năm, Hãng phim Truyền hình Bình Dương mới bắt đầu làm phim dài trên 10 tập và đang ở giai đoạn đầu tư xây dựng cơ bản. Hãng phim Tây Đô chủ yếu làm ca nhạc, cải lương... do gặp khó khăn về kinh phí. Như vậy, nhu cầu phim phát sóng quá cao so với nội lực của các hãng phim truyền hình trong nước. Vì thế, hiện nay các đài TH phải phát sóng một lượng rất lớn phim nước ngoài để bù đắp vào phần phim trong nước thiếu hụt.

  • Phim nội bị “đè bẹp” trên sân nhà

Vào lúc 21 giờ, tức “giờ vàng”, một buổi tối thứ tư, thử dò kênh truyền hình phủ sóng ở khu vực TPHCM như VTV1, VTV3, HTV7, ĐN1, BTV1, BTV2, TTV... chúng tôi đếm được: 1 phim Việt Nam, 4 phim Trung Quốc và 2 phim Hàn Quốc đồng thời phát sóng. Xem danh sách phim phát sóng trong tháng 6 thì thấy tỷ lệ trung bình của mỗi đài trong hai ngày là 1 phim Việt/3 phim nước ngoài.

Lý giải về nguyên nhân phim Trung Quốc và Hàn Quốc áp đảo trên các kênh truyền hình, cựu giám đốc một công ty quảng cáo nhiều năm mua phim truyền hình nước ngoài bán cho các đài truyền hình từ trung ương đến tỉnh cho biết, giá bán phim Trung Quốc thấp hơn nhiều so với phim các nước khác trong khu vực, còn phim Hàn Quốc chiếu ào ạt là do các công ty mỹ phẩm và điện tử Hàn Quốc tại Việt Nam liên kết với nhau mua phim bán cho đài truyền hình để đổi lấy thời lượng quảng cáo sản phẩm.

Trước đây, có những hãng phim chuyên làm đại lý phát hành (video) phim truyền hình Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan, Hồng Công... qua mạng video gia đình của Fafilm VN. Vài năm nay, video gia đình ế ẩm, các hãng này đã thành lập công ty quảng cáo mua bản quyền một số phim hay, được chọn lọc theo thị hiếu khán giả để bán cho các đài truyền hình. Tiền bản quyền mua phim nước ngoài chiếu trên các đài truyền hình lớn dao động từ 500 USD – 1.500 USD/tập, trả bằng tiền mặt hoặc đổi quảng cáo. Với các đài tỉnh, kinh phí mua phim chỉ khoảng 800.000 VNĐ - 1,2 triệu VNĐ/tập, tùy phim mới hay cũ, nếu đổi quảng cáo thì 1 tập đổi 2 đúp quảng cáo (30 giây/đúp).

Kinh phí mua bản quyền 5 tập phim nước ngoài ở đài truyền hình lớn tương đương với kinh phí sản xuất 1 tập phim nội. Khi chiếu phim nước ngoài với sự chen ngang của từ 10 spot (đài địa phương) đến 20 - 30 spot (đài TƯ, trung bình 30 triệu đồng/spot) tiền quảng cáo của một tập phim mang về lợi nhuận cho đài truyền hình gấp nhiều lần, còn phim nội chủ yếu chiếu “chay”, kinh phí sản xuất chủ yếu do nhà nước bao cấp. Đó là lý do vì sao các đài truyền hình thường dành giờ vàng để phát sóng phim ngoại. Do đó phim ngoại càng “lấn át” phim truyền hình còn non yếu của ta, ảnh hưởng nhiều đến tâm lý và nhân sinh quan, thế giới quan của lớp trẻ.

Từ cuối năm 2003, Bộ VHTT đưa ra đề án giảm phim ngoại nhập và đặt chỉ tiêu tăng lên 50% phim nội trên sóng các đài truyền hình cả nước. Chủ trương này được các đài truyền hình, tiên phong là Đài Truyền hình Việt Nam và Đài Truyền hình TPHCM hưởng ứng. Cho đến thời điểm này, chúng ta đã có những chương trình chiếu phim Việt định kỳ như Văn nghệ chiều chủ nhật, Điện ảnh chiều thứ bảy trên VTV3. Phim truyện Việt Nam (từ 21 giờ - 22 giờ) trên VTV1, Tạp chí Văn nghệ chủ nhật trên HTV7, Phim truyện Việt Nam (từ 17 giờ 45 phút mỗi ngày) trên HTV9.

Ngoài ra, các kênh VTV4, VCTV2, HTVC, SCTV, BTV (KTS) cũng chuyên chiếu phim Việt Nam. Song chưa nói đến chuyện đạt 1/2 tỷ lệ phim Việt phát sóng, chỉ cần mỗi đài TH phát 1 tập phim Việt/ngày cũng cần cả trăm tập/ngày, còn để đạt 50% thì chỉ riêng VTV với 3 kênh thường phát sóng cần khoảng 2.000 tập/năm. Hiện nay, số phim Việt phát sóng (cả mới và cũ phát lại nhiều lần) chỉ đạt hơn 20%-30% mà chất lượng lại không đồng đều.

Nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng phim Việt trên truyền hình thời gian qua không nằm ngoài tình trạng chung của ngành điện ảnh - truyền hình như: kinh phí thấp, công nghệ làm phim lạc hậu, thiếu nguồn diễn viên được đào tạo chuyên nghiệp, thiếu phim trường chuẩn để thực hiện thu thanh đồng bộ, thiếu nguồn kịch bản tốt và thiếu cách thể hiện sáng tạo, đặc biệt là thiếu đầu tư. Kinh phí sản xuất phim do nhà nước bao cấp, quanh đi quẩn lại với những đề tài cũ mà chưa đi vào cuộc sống tìm đề tài mang tính thời sự. Câu chuyện giống nhau, nhân vật nói năng và hành động tương tự nhau, phục trang, cảnh trí cũng na ná nhau rồi diễn viên cứ quanh đi quẩn lại chừng ấy gương mặt, khán giả không “ngán” mới lạ.

  • “Bắt tay” với tư nhân

Để cải thiện nguồn phim cung cấp cho chính mình, VTV và HTV trong 2 năm qua đã tiến hành hợp tác, trao đổi phim với nhau, đặt hàng những đài truyền hình, hãng phim nhà nước có khả năng sản xuất phim truyền hình dài tập nhưng không có kinh phí thực hiện, thậm chí HTV còn hợp tác với một số hãng phim truyền hình nước ngoài nhưng tất cả vẫn chưa đạt được hiệu quả như mong muốn.

Từ thực tế đó, xã hội hóa điện ảnh cho phép tư nhân tham gia sản xuất phim truyền hình là bước phát triển phù hợp với mục tiêu đạt tới tỷ lệ 50% phim Việt phát sóng trong thời gian tới. Bản thân các hãng phim tư nhân và các công ty quảng cáo thời gian qua đã chứng tỏ khả năng tài chính, mời gọi quảng cáo qua việc mua bán phim nước ngoài cho đài truyền hình. Tại sao không mời các hãng phim tư nhân, các công ty quảng cáo sản xuất phim giải trí rồi mua lại của họ để phát sóng “ưu tiên” trong giờ vàng? Thay vì tài trợ cho các phim nước ngoài có chất lượng trung bình, các công ty mỹ phẩm và điện tử sẽ tài trợ kinh phí cho các đài truyền hình làm phim có chất lượng cao.

Thực ra, với các hãng phim tư nhân đã từng bắt tay với đài truyền hình làm các game show, talk show... như BHD với L.a.s.t.a, chuyện sản xuất phim truyền hình là không quá khó khăn với họ. Hiện đang có những chuyển động bước đầu. Để chạy đường trường cho Phim Việt cuối tuần, L.a.s.t.a đã chuẩn bị cả trăm kịch bản phim truyền hình dài tập, khai thác nhiều đề tài gần gũi với người xem bên cạnh đội ngũ diễn viên đẹp, diễn xuất tốt, cảnh trí đẹp... Chậm hơn Đài Truyền hình TPHCM một chút, ngày 16-5-2005 vừa qua, Đài Truyền hình Việt Nam đã tổ chức gặp gỡ đại diện của hơn 20 hãng phim tư nhân cả nước để thảo luận về kế hoạch hợp tác làm phim truyền hình.

Đài Truyền hình Đồng Nai dự định mở chương trình Tôi yêu phim Việt phát sóng vào giờ vàng, Đài Truyền hình Bình Dương, Hà Nội, Hà Tây... cũng có chủ trương xã hội hóa phim truyền hình. Nắm bắt xu thế này, một số hãng phim tư nhân và Công ty Quảng cáo Đất Việt, Công ty Cát Tiên Sa, Việt Image, HK Film, Phim Việt, Fanatic, Á Mỹ đã có ngay dự án làm phim truyền hình. Sự tham gia của tư nhân vào sản xuất phim truyền hình không chỉ tăng số lượng đầu phim Việt mà sẽ tạo sự cạnh tranh, nâng cao chất lượng phim Việt góp phần đưa thói quen “người Việt xem phim Việt” trở lại.

XUÂN HƯỚNG

Thông tin liên quan

Bài 1: Vùng đất chưa ai chiếm lĩnh

Bài 2: Phim giải trí đang tăng tốc

Bài 3: Phá thế độc quyền

Các tin, bài viết khác