Bạn đọc đặt câu hỏi

- Hỏi: Đề nghị cho biết, có phải nhà Trần cấm người họ Lý thi cử nên đặt tên quê hương của Lý Công Uẩn là làng Đình Bảng? Trần Thị Hiến (Hội Người cao tuổi, xã Nhuận Đức, huyện Củ Chi)

Đường Charner.

- Khánh Tường: Tra cứu Đại Việt sử ký toàn thư, chúng ta không thấy việc nhà Trần cấm họ Lý đi thi. Hơn nữa, vào năm 1232, nhà Trần ra lệnh tất cả những người họ Lý phải đổi sang họ Nguyễn nên đâu còn người họ Lý để cấm đi thi. Triều Trần chỉ tổ chức các kỳ thi đại khoa (tiến sĩ và tương đương) còn thi Hương chỉ bắt đầu tổ chức vào năm 1396, bốn năm trước khi nhà Trần mất ngôi mà thôi.

- Sách Tên làng xã Việt Nam đầu thế kỷ 19 ghi chữ “Đình” trong “làng Đình Bảng” có nghĩa là ngôi nhà nhỏ, dân yên ổn… chứ không phải với nghĩa: dừng, ngừng lại.

Vì vậy, Đình Bảng không có nghĩa là không cho ai đi thi, đỗ đạt. Có thể đây là 1 sự suy diễn thiếu căn cứ khoa học mà thôi. Trong 14 làng ở miền Bắc có tên bắt đầu bằng chữ “Đình” thì 13 làng có chữ “Đình” với nghĩa ngôi nhà nhỏ… như trong tên làng Đình Bảng.

- Hỏi:
Thành phố Sài Gòn thời Pháp thuộc có đường Kinh Lấp. Đề nghị quý báo cho biết đường Kinh Lấp nay là đường gì và vì sao phải lấp con kinh?  Trần Khải Thắng (Q.Tân Bình, TPHCM)

- Khánh Trường:
Trong tác phẩm Nam Kỳ phong tục nhơn vật diễn ca của Nguyễn Liên Phong (Nhà in & Nhà sách Phát Toán XB, Sài Gòn, 1909) có nói về con đường này:

Giữa đường Kinh Lấp chánh trung,
Lâu đài đường sá rộng thông tứ bề.

Đường Kinh Lấp chính là đường Nguyễn Huệ ngày nay. Trước năm 1884, đường Kinh Lấp là một con kinh đầy bùn, đoạn cuối của Rạch Cây Cám, chạy dọc theo vách thành Gia Định cũ. Cuối con kinh là Dinh Xã Tây. Dinh Xã Tây được đặt viên đá đầu tiên vào năm 1873 nhưng thiếu ngân sách nên 25 năm sau mới thực sự khởi công. Vì vậy, năm 1884, con kinh trước mặt dinh được lấp để làm thành một con đường rộng rãi thông từ kinh ra đến bờ sông Sài Gòn.

Vào năm 1909, khi Dinh Xã Tây được khánh thành nhân dịp kỷ niệm 50 năm Pháp đánh chiếm thành Gia Định (1859-1909) thì đường Kinh Lấp đã khang trang, rộng rãi với phố, lầu hai bên. Cuối con đường, phía bên phải hướng từ dinh ra bờ sông là chợ Bến Thành (cũ).

Chính quyền Pháp đặt tên con đường mới là Charner, tên của viên trung tướng đánh đồn Chí Hòa (2-1861), nhưng dân chúng vẫn gọi là đường Kinh Lấp. Dinh Xã Tây nay là trụ sở UBND TP. Giao lộ giữa đường Bonard (nay là Lê Lợi) và đường Charner có 1 cái bệ cao hình bát giác. Vào chủ nhật và ngày lễ, ban quân nhạc Pháp thường đến đây trình diễn, vì vậy dân chúng gọi là Bồn Kèn.

SGGP Thứ Bảy


 

Các tin, bài viết khác