Bánh ít lá gai đất võ Bình Định rất đặc trưng từ cách làm đến hương vị. Bánh ít có dạng hình tháp, đáy vuông, sắc cạnh. Người Bình Định ví cặp bánh ít như đôi nhũ hoa của cô thiếu nữ nên ca dao Bình Định có câu:
Gặt rồi em đứng chờ ai?
Mang chi đôi bánh lá gai đẫy đà.
Bánh ít lá gai đất võ được gói bằng lá chuối tơ, mướt dịu. Bánh làm rất công phu. Thoạt tiên, chọn lá gai phải có hình trái tim, hơi xốp và khô. Làm một trăm bánh ít phải hái đến hai, ba thúng lá gai. Đem lá rửa sạch, luộc chín, để thật ráo nước rồi đem giã nhuyễn. Bấy giờ mới đem bột nếp thơm dẻo trộn với nước lá gai và đường bánh màu đen rồi đổ vào cối, quết tiếp hai, ba chày thì thoa dầu phụng hoặc dầu dừa vào đầu chày để bột khỏi dính và dầu được trộn đều.
Nhân bánh có thể dùng đậu xanh, đậu đen hay cơm dừa nạo nấu chín với đường, đôi khi người ta dùng tôm xào với thịt để làm nhân bánh ít mặn. Lá chuối cắt khoanh tròn, hơ lửa cho mềm, thoa dầu phụng và gói bánh thành hình tháp vuông rồi đem hấp cách thủy.
Bánh ít lá gai thật dẻo nhưng ăn không dính răng. Cắn một miếng, đầu lưỡi sẽ cảm nhận ngay vị ngọt của đường, dẻo thơm của nếp, béo của dầu, bùi của đậu, hương cay nồng của gừng, tạo một cảm giác khoái khẩu rất riêng. Bạn có thể ăn nhiều bánh ít lá gai mà không sợ đau bụng vì theo lời giải thích của người dân đất võ, trong lá gai có vị thuốc chống đau bụng và trị chứng no hơi. Ở xứ dừa Tam Quan (Hoài Nhơn), người ta thường làm bánh ít nhân dừa, có vị béo lẫn ngọt khó quên. Ở vùng gần biển thì nhân bánh ít làm từ tôm rằn xào với thịt ba chỉ, thêm một ít muối, hành, tiêu đậm đà hương vị biển.
ANH TÚ
(Tuan-ht46@dng.vnn.vn)
