Phí thu gom rác thải

Bao nhiêu là vừa?

Sở Tài nguyên-Môi trường TPHCM đã xây dựng đề án thu phí rác thải và đang lấy ý kiến các ban ngành, quận - huyện để hoàn thiện. Tuy nhiên, dù đã trải qua nhiều lần góp ý nhưng đề án này vẫn còn nhiều vấn đề cần bàn cãi.

Tăng phí sẽ tăng chất lượng vệ sinh?

Vận chuyển rác trên đường Âu Cơ .
Ảnh: Đức Thiện

Theo Sở TN-MT, hiện nay mỗi ngày TPHCM thải ra khoảng 6.000 tấn rác; trong đó có khoảng 1.000 tấn được phân loại, tái sử dụng và tái chế, bao gồm rác xây dựng, rác công nghiệp. Khoảng 5.000 tấn còn lại là rác đô thị, xuất phát từ các hộ dân, công sở, chợ, các đơn vị hành chính sự nghiệp và kinh doanh…; hầu hết lượng rác này được chôn lấp ở các bãi rác.

Để “dọn dẹp” lượng chất thải trên, mỗi năm TP phải chi trên 500 tỷ đồng, gồm các khoản như 140-150 tỷ cho việc quét dọn vệ sinh đường phố, vỉa hè và khu công cộng; 9-10 tỷ để vớt rác trên sông, kênh rạch; 200-250 tỷ cho việc chuyển tải rác về các bãi chôn lấp; 130-160 tỷ phục vụ công tác chôn lấp và xử lý; 150-200 tỷ để xây dựng các bãi rác… Dự báo, do lượng rác ngày càng tăng nhanh nên các chi phí trên cũng sẽ tăng khoảng 10%-12%/năm.

Sở cũng thừa nhận là chất lượng vệ sinh đô thị chưa cao do hệ thống quản lý yếu kém lẫn lỗi thời và ý thức của người dân còn thấp. Do vậy, giảm gánh nặng ngân sách, xóa dần việc bao cấp trong công tác quản lý rác thải là mục tiêu chính của đề án mới về thu phí. Lý giải cho mục tiêu của đề án, lãnh đạo Sở TN-MT cho rằng thu phí bảo vệ môi trường nói chung và vệ sinh đô thị nói riêng là phương thức thích hợp để cải thiện tình hình ngổn ngang về rác thải hiện nay. Khi người dân có thói quen đóng phí, không trốn tránh việc đóng tiền hàng tháng thì chuyện xả rác bừa bãi sẽ giảm nhiều (?!)

Mức phí cao, quản lý lùng nhùng

Trong giai đoạn 2007-2008, với hộ dân - đối tượng đông đảo nhất, sở đưa ra phương án thu phí 18.000 đồng/hộ/tháng đối với hộ ở mặt tiền đường nội thành, 15.000 đồng/hộ/tháng đối với hộ trong hẻm nội thành, 9.000 đồng/hộ/tháng đối với hộ ở mặt tiền đường vùng ngoại thành và 7.500 đồng/hộ/tháng đối với hộ trong hẻm ngoại thành. Với các quán ăn uống hoạt động sáng hoặc tối, mức phí rác là 56.000 đồng/đơn vị/tháng; mức thu 95.000 đồng/đơn vị/tháng với nhóm các cơ quan hành chính sự nghiệp, tổ chức xã hội, thư viện - trường học; đơn vị thương nghiệp nhỏ lẻ, các quán ăn kinh doanh cả ngày.

Còn các trường hợp còn lại thì mức thu là 160.000 đồng/m3. Rõ ràng, so với mức thu hiện tại thì mức phí mới khó nhận được sự chấp thuận từ phía các chủ nguồn thải rác. Theo đại diện nhiều công ty dịch vụ công ích, tiêu chí mặt tiền đường nội thành cũng có “muôn vẻ” nhưng quy định của đề án lại chưa đề cập rõ ràng. Do vậy, chắc chắn những hộ dân mặt tiền đường ở các quận xa trung tâm như quận 4, 5, 10, 11, Phú Nhuận, Bình Thạnh… sẽ cảm thấy mình bị thiệt thòi.

Các hộ buôn bán ăn uống, lâu nay đã quen đóng tiền rác theo hộ cũng sẽ “phản ứng” khi bị áp mức thu 56.000 đồng/tháng hoặc 95.000 đồng/tháng. Như vậy, với mức phí mới trên, số hộ hay đơn vị đóng tiền rác có thể bị giảm sút và tất nhiên lượng rác “rơi vãi”, “không rõ bến đậu” sẽ tăng lên đáng kể.

Về cách thức thu phí, nhiều ý kiến cho rằng khó khả thi. Theo đề án của sở, các công ty dịch vụ công ích quận - huyện sẽ thực hiện việc thu phí đối với các hộ dân và các đối tượng ngoài hộ dân không nằm trong khu chế xuất – khu công nghiệp. Cách làm này, theo các cán bộ môi trường quận - huyện, là không khả thi, càng gây thêm phức tạp cho hoạt động thu gom rác.

Lâu nay, các xe rác dân lập vừa thu gom rác vừa thu tiền, nếu theo cách thu mới thì phải “đẻ” thêm nhân lực thu phí nhưng lại lãng phí lực lượng có sẵn, chưa kể người dân phải “lãnh” sự phiền hà khi phải liên hệ đóng tiền rác kiểu mới. Và lúc bấy giờ thu nhập lâu nay của lực lượng rác dân lập sẽ ảnh hưởng như thế nào? Rắc rối hơn, theo sở, chủ nguồn thải phải ký hợp đồng thu gom rác với cả công ty dịch vụ công ích lẫn đơn vị thu gom rác dân lập trong khi chỉ đóng tiền cho một nơi! Với kiểu người này thu phí, người kia gom rác, quyền lợi hai người khác nhau thì ai dám chắc chất lượng phục vụ sẽ đảm bảo hay tốt hơn?

Hiện, đề án này đang được gấp rút hoàn chỉnh để trình UBND TPHCM và HĐND TPHCM xem xét.

Hoàng Liêm

Các tin, bài viết khác