Buộc nhà đầu tư chiến lược phải cùng ngành nghề

Chống thâu tóm bất động sản khi cổ phần hóa DNNN

Lâu nay, việc chống thất thoát vốn nhà nước khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (DNNN) dù đã làm quyết liệt nhưng vẫn chưa thật sự hiệu quả.

Việc câu kết, móc nối bán cổ phần giá thấp để trục lợi hoặc nhà đầu tư chiến lược chỉ nhắm vào bất động sản, sau khi mua được cổ phần, nắm quyền kiểm soát là “xóa” tên ngành nghề, chuyển sang kinh doanh bất động sản, không những gây thất thoát vốn nhà nước, mà còn khiến cho nền kinh tế phát triển thiếu lành mạnh. Do vây, dự thảo Nghị định về chuyển doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ đã được Bộ Tài chính đề nghị chấn chỉnh trong các hoạt động bán cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược.

Cần chống thao túng…

Việc cổ phần hóa DNNN là Công ty Dệt may Thắng Lợi từ chục năm trước đây là một điển hình của hoạt động thâu tóm bất động sản. Ngay khi cổ phần hóa, nhà đầu tư chiến lược đã mua được cổ phần, rồi cho các doanh nghiệp liên kết thu gom thâu tóm, khi đã chiếm tỷ lệ vốn ưu thế, nắm được quyền kiểm soát doanh nghiệp thì lộ ngay bản chất, xóa sổ hoạt động dệt may, đuổi công nhân ra đường. Và 15ha đất vàng số 2 đường Trường Chinh, quận Tân Phú (TPHCM) trước đây được Nhà nước giao cho Công ty Dệt may Thắng Lợi (khi là DNNN) sản xuất, kinh doanh đã bị chuyển đổi thành… dự án cao ốc. Đứng đằng sau vụ thâu tóm nhắm vào bất động sản này chính là một tập đoàn tài chính có vốn đầu tư nước ngoài.

Nhà đầu tư chiến lược phải có năng lực, công nghệ… giúp doanh nghiệp phát triển sau cổ phần hóa

Với quy định hiện tại, thì việc móc nối, thâu tóm, nhắm vào mục đích khác vẫn có thể tiếp tục diễn ra. Ví dụ, với quy định bán cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược có thể thực hiện thỏa thuận trước cuộc đấu giá công khai ra công chúng. Nhưng tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư chiến lược do Ban chỉ đạo cổ phần hóa trình cơ quan có thẩm quyền quyết định phương án cổ phần hóa thì dù nghe có vẻ công khai, minh bạch nhưng cũng dễ dẫn đến thất thoát vốn nhà nước. Hơn nữa, chính vì chưa có quy định về điều kiện để nhà đầu tư chiến lược được quyền tham gia mua cổ phiếu nên hầu như việc xác định nhà đầu tư chiến lược chỉ dựa vào… tiền, chứ không xét đến năng lực phát triển của doanh nghiệp sau cổ phần hóa. Thực tế nhiều doanh nghiệp cổ phần hóa đã không xác định vào tiềm năng của nhà đầu tư như công nghệ, thị trường, vốn… khi tham gia mua cổ phần nên sau khi cổ phần đã không giúp cho doanh nghiệp phát triển. Một số doanh nghiệp cổ phần hóa nhưng chỉ có một nhà đầu tư chiến lược đăng ký tham gia mua cổ phần, nên thực hiện bán theo phương thức thỏa thuận trực tiếp, điều này cũng dễ dẫn đến thất thoát vốn của Nhà nước và không đảm bảo nguyên tắc công khai, minh bạch và cạnh tranh trên thị trường khi bán cổ phần DNNN.

Cùng ngành nghề mới hỗ trợ phát triển

Theo Nghị định số 116/2015/NĐ-CP hiện nay đã bỏ quy định tỷ lệ khống chế số lượng cổ phần bán cho nhà đầu tư chiến lược (Nghị định 59/2011/NĐ-CP trước đây thì tỷ lệ cổ phần bán cho nhà đầu tư chiến lược không vượt quá 50% số cổ phần bán ra bên ngoài) thì càng dễ dàng giúp cho nhà đầu tư chiến lược thâu tóm, nắm quyền kiểm soát doanh nghiệp. Có nghĩa là, nhà đầu tư nếu cần mua cổ phần sẽ thực hiện tham gia đấu giá mà không cần phải tiến hành các thủ tục xây dựng tiêu chí lựa chọn, xây dựng các cam kết để trở thành nhà đầu tư chiến lược. Sau khi mua cổ phần, nhà đầu tư sẽ căn cứ tỷ lệ vốn góp để tham gia quản trị doanh nghiệp theo điều lệ công ty cổ phần.

Do vậy, để đảm bảo công khai, minh bạch quá trình chuyển nhượng cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược, cũng như hạn chế thất thoát vốn, đảm bảo nhà đầu tư có đủ năng lực phát triển doanh nghiệp sau cổ phần hóa, dự thảo nghị định đã điều chỉnh quy định việc bán cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược. Cụ thể, bổ sung tiêu chuẩn nhà đầu tư chiến lược phải là nhà đầu tư có cùng ngành nghề kinh doanh chính với doanh nghiệp cổ phần hóa, có kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh 2 năm gần nhất có lãi và vốn chủ sở hữu trên báo cáo tài chính năm gần nhất được kiểm toán bởi một công ty kiểm toán độc lập, phải đảm bảo có đủ nguồn để mua số lượng cổ phần đăng ký mua. Việc bán cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược phải thực hiện đấu giá giữa các nhà đầu tư chiến lược với nhau trên Sở Giao dịch chứng khoán và thực hiện bán đấu giá sau cuộc đấu giá công khai (không áp dụng hình thức bán trước cho nhà đầu tư chiến lược và bỏ quy định mức khống chế số lượng tối đa 3 nhà đầu tư chiến lược tại mỗi doanh nghiệp).

Trường hợp chỉ có một nhà đầu tư chiến lược đăng ký mua thì không tổ chức bán thỏa thuận cho nhà đầu tư chiến lược mà chuyển sang bán đấu giá công khai cùng với các nhà đầu tư thông thường khác.

HÀN NI

Các tin, bài viết khác

Xúc tiến công nghiệp thương mại

Linh hoạt thị trường, giữ đà tăng trưởng

Các doanh nghiệp ngành chế biến lương thực - thực phẩm đang thực hiện nhiều giải pháp trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao và sự cạnh tranh hàng ngoại nhập ngày càng gay gắt.

Chương trình bình ổn thị trường

Phát triển nền nông nghiệp bền vững

Tốc độ tăng trưởng toàn ngành nông nghiệp trong 5 năm ước đạt 2,62%/năm; tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản trên 190 tỷ USD, riêng năm 2020 đạt hơn 41 tỷ USD. Để trở thành cường quốc xuất khẩu nông nghiệp, thời gian tới, Bộ NN-PTNT tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt nhằm thúc đẩy phát triển, cơ cấu lại ngành từ tổ chức lại sản xuất theo chuỗi và cơ cấu lại sản xuất, tập trung phát triển công nghiệp chế biến và mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản.

Quy hoạch kiến trúc