Các cuộc “chiến tranh” thương mại giữa EU và châu Á

Theo thông báo của Cao ủy Thương mại của Liên minh châu Âu Peter Mandelson, Ủy ban châu Âu (EC) quyết định áp đặt thuế lũy tiến đối với giày da của Việt Nam (VN) và Trung Quốc (TQ). Khởi đầu ở mức 4% và tăng dần lên 19,4% đối với giày da nhập khẩu từ TQ và tới 16.8% đối với giày da nhập từ VN.

Việc áp thuế này được thực hiện từ tháng tư tới và tăng lũy tiến lên mức cao nhất vào tháng chín. Quyết định của EU đã bị không chỉ TQ và VN phản đối, mà từ cả những nhà nhập khẩu giày của thế giới.

Hàng dệt may TQ vẫn có cơ hội xâm nhập thị trường EU.

Nhiều nhà kinh tế cảnh báo biện pháp của EC vi phạm nguyên tắc tự do mậu dịch, quyết định của EC không lành mạnh, cố ý đánh vào những ngành nghề mà họ cho là “đang đe dọa” đến sự phát triển của các ngành nghề bản địa. Và điều này cũng hoàn toàn vô lý vì VN và TQ hiện chỉ chiếm khoảng 8% thị phần giày da châu Âu.

Tuy nhiên, đây không phải là lần đầu. Lịch sử buôn bán giữa EU và các đối tác TQ, VN từng xảy ra nhiều cuộc chiến tương tự. Liên hiệp da giày châu Âu trong một thông cáo cho biết lần này EU sẽ phạm sai lầm giống như năm 2005 là áp đặt thuế chống phá giá đối với các mặt hàng dệt may TQ.

  • Trở lại cuộc chiến hàng dệt may

Chỉ 5 tháng ngay sau thời điểm chấm dứt chế độ hạn ngạch dệt may toàn cầu (ngày 1-1-2005), hàng dệt may TQ lập tức tăng 30% so với cùng kỳ năm trước. Để đối phó với hiện tượng hàng TQ tràn ngập thị trường EU, EU (và Mỹ) đe dọa áp đặt các hạn chế đối với ngành dệt may TQ (ví dụ áp đặt ở mức tăng 7,5% đối với mặt hàng áo T-shirt và áo len... với lý do là các mặt hàng dệt may của TQ đã vượt quá hạn ngạch nhập khẩu mà TQ đã đồng ý với EU.

Nhiều cuộc đàm phán về hàng may mặc giữa hai bên diễn ra liên tục nhưng vẫn chưa đạt được thỏa thuận, hàng chục triệu áo T-shirt, quần dài và áo lót nữ... bị ách lại và nằm chờ trong kho cảng tại nhiều nước thuộc EU.

Trong lúc một số công ty bán lẻ châu Âu cảnh báo sẽ kiện các chính phủ châu Âu vì làm cho họ lỗ do không có đủ hàng bán, thì cùng lúc TQ không ngần ngại tiến gần hơn tới một cuộc chiến thương mại với EU (và Mỹ) khi tuyên bố sẽ bãi bỏ thuế xuất khẩu đối với 81 mặt hàng dệt may của nước này (bắt đầu chịu thuế kể từ tháng 1-2005), đồng thời hủy việc tăng thuế xuất nhập khẩu áp dụng đối với 74 mặt hàng may mặc được thông báo trước đó.

Trong lúc vấn đề chưa được giải quyết, TQ chuyển từ sản xuất các mặt hàng hết hạn ngạch sang các mặt hàng còn hạn ngạch xuất khẩu. Đến ngày 10-6-2005, sau nhiều vòng đàm phán, hai bên đã đạt được thỏa thuận. Dư luận lúc bấy giờ cho rằng EU đã nhượng bộ TQ trong thỏa thuận này khi đồng ý giới hạn hạn ngạch 10 mặt hàng hàng dệt may của TQ ở mức tăng 10% một năm cho tới năm 2008, thay vì 7,5% như đe dọa ban đầu.

  • Đến cuộc chiến những chiếc bật lửa

Lần đầu tiên trong lịch sử TQ kể từ ngày gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), các nhà sản xuất TQ đã giành chiến thắng trọn vẹn trong vụ kiện bán phá giá hàng hóa là bật lửa do các công ty EU khởi kiện. Vụ kiện bắt đầu từ tháng 5-2002 khi Liên đoàn Sản xuất Bật lửa châu Âu (EFLM) cáo buộc khoảng 600 triệu chiếc bật lửa có nguồn gốc từ Công ty Wenzhou của TQ xuất khẩu vào châu Âu mỗi năm đã vi phạm luật chống phá giá.

Tuy nhiên, sau hơn một năm tiến hành nhiều cuộc điều tra tại Wenzhou, các nhà điều tra EU buộc phải đi kết luận rằng chi phí sản xuất ở Wenzhou quả thực là rất thấp. Những chiếc bật lửa của TQ thực ra là những “thiết bị tạo lửa” bỏ túi có thể sử dụng lại bằng cách “hết ga thì bơm ga”.

Trong khi đó, những chiếc bật lửa được sản xuất tại châu Âu chỉ là những chiếc bật lửa bằng plastic, không có khả năng tái sử dụng. Xét về cấu tạo sản phẩm thì 2 chiếc bật lửa này hoàn toàn khác nhau. Vì không giống nhau, nên EU không thể kết luận sản phẩm của TQ làm tổn hại đến các nhà sản xuất châu Âu.

Ngoài ra, các công ty sản xuất bật lửa phần lớn là những công ty tư nhân, cho nên không thể có sự hỗ trợ của chính phủ như EU cáo buộc. Tháng 10-2002, EU tuyên bố cáo buộc của Liên đoàn sản xuất bật lửa châu Âu không được chấp nhận. Đây là phần thưởng duy nhất từ trước đến nay mà EU ban tặng cho một số công ty TQ.

  • Và cuộc chiến xe đạp

Trong số các cuộc chiến tranh thương mại với EU, có thể nói cuộc chiến tranh xe đạp là cuộc chiến mà TQ không giành lợi thế nào, dù là nhỏ nhất. Shenzhen là một trong những nhà xuất khẩu xe đạp lớn của TQ, chiếm 70% số lượng xe đạp giá cao và giá trung bình của TQ.

Trong năm 2004, Shenzhen xuất khẩu khoảng 8 triệu xe đạp, trị giá 800 triệu USD, phần lớn vào thị trường châu Âu, rồi Mỹ và Hồng Công. Tuy nhiên, các nhà sản xuất xe đạp của thành phố Shenzhen đang điêu đứng và ngành công nghiệp của thành phố này phải chịu một sự thử thách từ các thị trường nước ngoài từ khi EU tăng thuế suất chống phá giá lên mặt hàng xe đạp xuất khẩu có nguồn gốc từ TQ (và VN) từ 30,6% lên 45% vào tháng 7-2004 và kéo dài trong 13 năm, sản lượng xe đạp xuất khẩu vào châu Âu lập tức giảm đi một nửa.

Giá trung bình một chiếc xe đạp của TQ là 34,5 USD, quá thấp so với 150 USD một chiếc xe đạp làm từ Mỹ. Tuy nhiên, TQ không thể làm gì vì theo phân tích của các chuyên gia, các nhãn hiệu xe đạp của TQ còn quá khiếm tốn, không nổi tiếng trên thị trường thế giới.

Họ khuyên TQ phải thay đổi tình thế hiện nay, tạo nhiều lợi thế cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế bằng cách làm một cuộc cách mạng và phát triển kỹ thuật mới để đưa thêm nhiều giá trị vào sản phẩm của họ như tạo thương hiệu mạnh ngang tầm với những thương hiệu quốc tế, mở rộng các kênh phân phối ở nước ngoài... để vượt qua được những giới hạn của các thị trường EU.

Trong các cuộc chiến tranh thương mại giữa EU và TQ, có vụ TQ đạt được thỏa thuận, có vụ TQ không thể thay đổi tình thế. Tuy nhiên, nói như nhiều nhà kinh tế, hầu hết các vụ tranh chấp thương mại này đều có nguyên nhân sâu xa xuất phát từ chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch của EU. 

HẠNH CHI (tổng hợp)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Tính đến 8 giờ ngày 16-1-2021 đã có 94.306.164 ca xác nhận mắc Covid-19, có 2.017.757 ca tử vong trên thế giới (Mỹ: 24.102.429 ca mắc, 401.856 tử vong; Ấn Độ: 10.543.659 ca mắc, 152.130 ca tử vong; Brazil: 8.394.253 ca mắc, 208.291 ca tử vong; Nga: 3.520.531 ca mắc, 64.495 ca tử vong). Tại Việt Nam, có 1.536 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 1.380 ca đã được chữa khỏi, 35 ca tử vong.

Chuyện đó đây

Chọn thư giãn với sách

Trải qua thời gian dài với lệnh giãn cách xã hội do dịch bệnh, người Hàn Quốc đã tìm đến sách để thư giãn, ngoài những hình thức giải trí công nghệ khác. Nhờ đó, doanh số tiêu thụ sách tại xứ kim chi đã tăng trở lại sau thời gian sụt giảm trong vài năm gần đây.

Chính trường thế giới

Cuộc bầu cử bước ngoặt

Trong 2 ngày 15 và 16-1, đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) của Đức sẽ tổ chức đại hội đảng toàn quốc lần thứ 33 theo hình thức trực tuyến để bầu chủ tịch mới cũng như các vị trí chủ chốt trong đảng. Đây được xem là một trong những cuộc bầu cử quan trọng trong năm 2021, bởi nó sẽ quyết định chính sách phát triển của Đức cũng như Liên minh châu Âu (EU).